«Αποτσίγαρο-γίγας» μήκους άνω των 2 χιλιομέτρων!

Στην Ελλάδα   εθελοντές  περισυνέλεξαν πέρσι το καλοκαίρι 100.000 αποτσίγαρα.

   To καλοκαίρι έφθασε φέρνοντας για μια ακόμη φορά στην επικαιρότητα το πρόβλημα των απορριμμάτων που συχνά συναντάμε στις εξορμήσεις μας στις παραλίες. Σε αντίθεση με τα εμφανή, άμεσα και καταστροφικά αποτελέσματα μίας πετρελαιοκηλίδας στο θαλάσσιο περιβάλλον,  πρόσφατα έχουν αρχίσει να γίνονται πραγματικά γνωστές οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της ρύπανσης θαλασσών και ακτών με πλαστικά απορρίμματα, τα οποία διασπώνται σε μικρά κομμάτια και απελευθερώνουν στο περιβάλλον χημικές ουσίες που εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα.  

 Παρά τις μέχρι τώρα προσπάθειες για την αντιμετώπιση του προβλήματος, τα απορρίμματα σε θάλασσες και ακτές παραμένουν ένα μεγάλο πρόβλημα σε παγκόσμιο επίπεδο. Σύμφωνα με στοιχεία του Περιβαλλοντικού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP), υπολογίζεται ότι περίπου 6,4 εκατομμύρια τόνοι απορριμμάτων απορρίπτονται κάθε χρόνο σε θάλασσες και ωκεανούς, ενώ 13.000 κομμάτια πλαστικών απορριμμάτων επιπλέουν σε κάθε τετραγωνικό χιλιόμετρο της επιφάνειας των ωκεανών! 

 Τα απορρίμματα σε θάλασσες και ακτές αποτελούν απειλή για την ανθρώπινη υγεία και τη θαλάσσια πανίδα: υπολογίζεται ότι πάνω από ένα εκατομμύριο θαλασσοπούλια, 100.000 θαλάσσια θηλαστικά και θαλάσσιες χελώνες πεθαίνουν κάθε χρόνο παγιδευμένα σε απορρίμματα ή τρώγοντας τα. Επιπλέον, τα απορρίμματα υποβαθμίζουν το παράκτιο περιβάλλον και έχουν οικονομικό αντίκτυπο στις τοπικές κοινωνίες μέσω της μειωμένης τουριστικής κίνησης και της ζημιάς που προκαλούν σε αλιευτικά δίχτυα. Τα προβλήματα αυτά επιδεινώνει η μεγάλη διάρκεια «ζωής» πολλών απορριμμάτων.

 Ενδιαφέροντα είναι τα στοιχεία που προκύπτουν από την ανάλυση των αποτελεσμάτων των καθαρισμών ακτών που υλοποιεί εδώ και δύο δεκαετίες η Ελληνική Ένωση Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος, γνωστής ως HELMEPA (www.helmepa.gr) στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Εθελοντικού Καθαρισμού Ακτών.

Κάθε χρόνο περισσότεροι από 500.000 εθελοντές σε 100 και πλέον χώρες του πλανήτη συλλέγουν εκατοντάδες χιλιάδες τόνους απορριμμάτων, με πιο συχνά τα πλαστικά μπουκάλια και τις σακούλες, τα αποτσίγαρα, τα καλαμάκια κ.ά. Δυστυχώς, τα απορρίμματα αυτά δεν πέφτουν στις ακτές από τον ουρανό αλλά πετάγονται από εμάς τους ανθρώπους που χρησιμοποιούμε το θαλάσσιο και παράκτιο περιβάλλον ως χώρο αναψυχής.

   

Εκτός του συμβολικού χαρακτήρα της δράσης, δηλαδή να δείξει πως όλοι μπορούμε να συμβάλλουμε στην προσπάθεια για Καθαρές Θάλασσες και Ακτές, η πρωτοβουλία αυτή έχει και εκπαιδευτικό/επιστημονικό σκοπό. Συγκεκριμένα, οι εθελοντές καταγράφουν τα απορρίμματα που συλλέγουν σε ειδικό Δελτίο Αναφοράς και στη συνέχεια τα στοιχεία αυτά αναλύονται για να προκύψουν χρήσιμα συμπεράσματα για τη σύνθεση και την προέλευση των απορριμμάτων. Τα αποτελέσματα της παγκόσμιας αυτής έρευνας δημοσιοποιούνται ευρέως με σκοπό την ευαισθητοποίηση όλων για την πρόληψη της ρύπανσης από απορρίμματα.

Τα αποτελέσματα στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια δείχνουν ότι αντιμετωπίζουμε μία εξάπλωση ελαφρύτερων απορριμμάτων στις παραλίες, όπως πλαστικά όλων των ειδών, αλουμινένια κουτιά αναψυκτικών και αποτσίγαρα, σε σχέση με βαρύτερα απορρίμματα όπως οικιακές συσκευές, δομικά υλικά και εξαρτήματα αυτοκινήτων, η παρουσία των οποίων σε ακτές έχει μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. 

 Το «top ten» των πολυπληθέστερων απορριμμάτων που συνέλλεξαν οι σχεδόν 3.000 εθελοντές που συμμετείχαν στην Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντικού Καθαρισμού Ακτών στην Ελλάδα το 2011 φαίνεται στον παρακάτω πίνακα με τα αποτσίγαρα να αναδεικνύονται για άλλη μια φορά πρώτα σε αριθμό. Περισσότερα από 100.000 αποτσίγαρα, που με τόση υπομονή και κόπο μάζεψαν από τις παραλίες μας οι εθελοντές, θα σχημάτιζαν στη σειρά ένα “αποτσίγαρο-γίγαντα” μήκους άνω των 2 χιλιομέτρων!

 Την πρώτη πεντάδα συμπληρώνουν πλαστικά μπουκάλια, καλαμάκια, καπάκια και αλουμινένια κουτιά αναψυκτικών.

Οι πηγές των απορριμμάτων που καταλήγουν σε θάλασσες και ακτές μπορεί να είναι είτε χερσαίες είτε στη θάλασσα. Άλλοι παράγοντες, όπως θαλάσσια ρεύματα, το κλίμα, η παλίρροια, καθώς και η εγγύτητα σε αστικά κέντρα, βιομηχανικές περιοχές, ζώνες αναψυχής, γραμμές ναυτιλιακής κυκλοφορίας  και αλιευτικές περιοχές επηρεάζει τον τύπο και την ποσότητα απορριμμάτων που επιπλέουν στη θάλασσα ή που συλλέγονται σε παράκτιες περιοχές συμπεριλαμβανομένων και των υποβρύχιων καθαρισμών. 

 Σύμφωνα με στοιχεία έρευνας της HELMEPA στη Μεσόγειο την περίοδο 2002-2006, 52% των απορριμμάτων σε θάλασσες και ακτές της Μεσογείου προέρχονται από παράκτιες δραστηριότητες και δραστηριότητες αναψυχής, 40% από καπνιστές, ενώ 5% των απορριμμάτων προέρχεται από δραστηριότητες στη θάλασσα. Εξίσου χαμηλά είναι τα ποσοστά των απορριμμάτων που προέρχονται από σκόπιμη  εγκατάλειψη  καθώς και τα απορρίμματα που σχετίζονται με φάρμακα και την προσωπική υγιεινή,  που είναι 2% και 1% αντίστοιχα.

  Από τα παραπάνω, είναι ξεκάθαρο ότι η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση όλων των χρηστών της παράκτιας ζώνης, είτε πρόκειται για λουόμενους σε παραλίες είτε για επαγγελματίες, καθώς και των καπνιστών σχετικά με την πρόληψη της ρύπανσης ακτών και θαλασσών με απορρίμματα αποτελεί επείγουσα προτεραιότητα.

 Για το λόγο αυτό η η θερινή εκστρατεία ενημέρωσης της HELMEPA εστιάζει σε αυτό το πρόβλημα. Ήδη προβάλλεται από τηλεοπτικούς σταθμούς σε όλη τη χώρα το νέο σποτ του Γλάρου με θέμα “Ελάτε να προστατέψουμε μαζί το φυσικό θησαυρό της Ελλάδας!”, ενώ τα 4.500 παιδιά-μέλη του περιβαλλοντικού προγράμματος “Παιδική HELMEPA” (www.helmepajunior.gr) μαζί με τους Εθελοντές Εκπαιδευτικούς τους σε όλη την Ελλάδα, έχουν αναλάβει να προβάλουν το μήνυμα της εκστρατείας αναρτώντας τη σχετική αφίσα σε κεντρικά σημεία στις κοινότητές τους.

 Σε μία δύσκολη χρονιά για τη χώρα μας, το μήνυμα της θερινής εκστρατείας έχει στόχο να υπενθυμίσει σε όλους μας πως οι καθαρές θάλασσες και ακτές αποτελούν πραγματικό πλούτο για τη χώρα και παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές. Είναι προς όφελος όλων μας να σεβόμαστε το παράκτιο και θαλάσσιο περιβάλλον της πατρίδας μας, να το προστατεύουμε από τη ρύπανση και να το αναδεικνύουμε κατάλληλα.

 Επίσης, σε συνεργασία με την εταιρεία-μέλος JTI Hellas, η HELMEPA υλοποιεί για 6η συνεχή χρονιά την εκστρατεία ενημέρωσης για Καθαρές Παραλίες χωρίς Αποτσίγαρα. Σκοπός της εκστρατείας είναι να παρακινήσει τους ενήλικους καπνιστές που επισκέπτονται τις παραλίες να χρησιμοποιούν ατομικό σταχτοδοχείο αντί για την άμμο ώστε να μη ρυπαίνουν το θαλάσσιο περιβάλλον με τα απορρίμματα των τσιγάρων τους.  

Η θετική ανταπόκριση των παράκτιων Δήμων που συμμετέχουν ενεργά στην εκστρατεία καθώς και άλλων συνεργαζόμενων φορέων όπως σύλλογοι, καντίνες, beach bars, ξενοδοχεία και τουριστικές επιχειρήσεις, αλλά και του ευρύτερου κοινού είναι πολύ ενθαρρυντική και μας γεμίζει ελπίδα για την πλήρη εξάλειψη των αποτσίγαρων από τις ακτές της πατρίδας μας.

Όσοι ενδιαφέρονται να δηλώσουν συμμετοχή στη θερινή εκστρατεία της HELMEPA ή στις δράσεις της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας Εθελοντικού Καθαρισμού Ακτών, το Σάββατο 15 Σεπτεμβρίου 2012, μπορούν να επικοινωνήσουν με τον Τομέα Περιβαλλοντικής Ενημέρωσης της HELMEPA, τηλ. 210-9343088, email environment@helmepa.gr

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!