Ανατροπή στις χρήσεις γης με επιστροφή στο... 1987

του Θοδωρή Καραουλάνη

Με τροπολογία που κατέθεσε η ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος (Πάνος Σκουρλέτης και Γιάννης Τσιρώνης) αιφνιδιαστικά το Σάββατο το πρωί στο υπό συζήτηση - εκείνη τη στιγμή και σήμερα ψηφισμένο – πολυνομοσχέδιο, η κυβέρνηση αποφάσισε να αλλάξει το θεσμικό πλαίσιο των χρήσεων γης. Αντί αλλαγής της νομοθεσίας, η κυβέρνηση επέλεξε να προχωρήσει στην επιστροφή στο παλαιότερο θεσμικό πλαίσιο. Με μία μόλις πρόταση («τα άρθρα 14 ως 33 του ν.4269/2014 (Α142) καταργούνται») το υφιστάμενο πλαίσιο χρήσεων γης καταργείται. Όπως αναφέρεται στην ίδια τροπολογία, στη θέση του ν.4269 θα εφαρμόζεται το από 23.2/6.3.1987 ΠΔ (Κατηγορίες και περιεχόμενο χρήσεων γης» (Δ166).

Η «σπουδή» της κυβέρνησης να αλλάξει το θεσμικό πλαίσιο των χρήσεων γης προκάλεσε δικαιολογημένα ενδιαφέρον, καθώς δεν είχε προηγηθεί ούτε δημόσιος ούτε θεσμικός διάλογος, ποσώς μάλλον δημόσια διαβούλευση. Σημειώνεται ότι το ίδιο Υπουργείο κατέθεσε μόλις δύο ημέρες νωρίτερα ένα ολόκληρο κεφάλαιο στο πολυνομοσχέδιο (εκείνο που αφορά τους δασικούς χάρτες), οπότε τεκμαίρεται ότι είχε τη δυνατότητα να φέρει και τη ρύθμιση για τις χρήσεις γης στο σώμα του νομοσχεδίου για να συζητηθεί και στις επιτροπές της Βουλής αλλά επέλεξε να μην το πράξει, αιφνιδιάζοντας την Ολομέλεια του Κοινοβουλίου με υπουργική τροπολογία της τελευταίας στιγμής.

Με τη ψήφιση και δημοσίευση του πολυνομοσχεδίου οι χρήσεις γης επιστρέφουν στο γνωστό από δεκαετίες πλαίσιο του 1987! Η κυβέρνηση μέσω της αιτιολογικής έκθεσης υπόσχεται ότι θα εκδώσει σύντομα νέο Προεδρικό Διάταγμα για τις χρήσεις γης προσαρμοσμένο στις σύγχρονες ανάγκες. Εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι η αιτιολογική έκθεση της τροπολογίας για την κατάργηση των ρυθμίσεων του ν4269 αναπαράγει σχεδόν ακέραια την επιχειρηματολογία που ανέπτυξε η προηγούμενη κυβέρνηση για την ψήφισή του!

Τέλος με μεταβατική διάταξη της τροπολογίας δίνεται η δυνατότητα σε μελέτες χωροταξικού – πολεοδομικού σχεδιασμού να ολοκληρωθούν είτε με το νέο (που είναι το παλαιό του 1987) είτε με το παλαιό (τουν4269, που καταργήθηκε) πλαίσιο, αναφέροντας ότι αυτό «μπορεί» να γίνει με αίτηση του ενδιαφερόμενου στην αρμόδια υπηρεσία, χωρίς αφενός να ξεκαθαρίζει την έννοια του ενδιαφερόμενου (ΟΤΑ, μελετητής, πολίτης, κάποιος άλλος;), χωρίς να δεσμεύει τη διοίκηση και χωρίς να ορίζει τρόπο επίλυσης τυχόν διαφοράς μεταξύ «αρμόδιας υπηρεσίας» και «ενδιαφερόμενου».

Μέχρι στιγμής, την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, δεν έχουν υπάρξει ακόμη επίσημες τοποθετήσεις από φορείς της αγοράς και επιστημονικούς συλλόγους. Ωστόσο μέσα στο σαββατοκύριακο υπήρξαν σποραδικά δημοσιεύματα σε ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης που εστιάζουν στα εμπόδια που θέτει αυτή η αλλαγή στην υλοποίηση τουριστικών, κυρίως, επενδύσεων που έχουν δρομολογηθεί. Ωστόσο σύμφωνα με πηγές του Υπουργείου που μίλησαν στη Greenagenda, αυτά τα προβλήματα μπορεί κάπως να αντιμετωπισθούν με τη χρήση της μεταβατικής διάταξης, αν βέβαια εφαρμοστεί καθώς όπως αναφέραμε έχει και αυτή προβληματική διατύπωση!

Ωστόσο σύμφωνα με άλλες πηγές και πληροφορίες της Greenageneda, τα μεγαλύτερα προβλήματα που δημιουργεί η «επιστροφή στο παρελθόν» του θεσμικού πλαισίου των χρήσεων γης αφορά την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, τις μεγάλες πόλεις και πολλές τουριστικές περιοχές.

Για παράδειγμα δεν θα επιτρέπεται πλέον, όπως ακριβώς συνέβαινε από το 1987 μέχρι το 2014, η εγκατάσταση νέων επιχειρήσεων φούρνων και κουρείων σε περιοχές αμιγούς κατοικίας, παρότι αφορούν καθημερινές ανάγκες των κατοίκων. Επίσης οι τράπεζες και τα ταξιδιωτικά γραφεία απαγορεύονται ξανά στις περιοχές τουρισμού, παρότι χρειάζονται άμεσα στους τουρίστες. Το ίδιο πιθανότατα θα συμβεί και με το θέμα των υπεραγορών (supermarkets) που μένει να διευκρινιστεί αν θα επιτρέπονται σε τουριστικά νησιά και περιοχές. Ακόμη μετά τη δημοσίευση του νόμου απαγορεύονται να εγκατασταθούν επαγγελματικά εργαστήρια σε περιοχές χονδρικού εμπορίου, παρότι σήμερα το εμπόριο, ιδιαίτερα το εισαγωγικό ή εξαγωγικό αλλά και το εμπόριο αγροτικών προϊόντων, περιλαμβάνει κάποια μορφή μεταποίησης ή συσκευασίας. Ξεχωριστό πρόβλημα που μένει να διευκρινιστεί από αύριο είναι το θέμα της ίδρυσης νέων ξενοδοχείων σε περιοχές χαρακτηρισμένες ως «ιστορικοί τόποι» και «ιστορικά κέντρα πόλεων», καθώς μετά την αλλαγή το θεσμικό πλαίσιο χρειάζεται και πάλι διευκρινήσεις.

Ξεχωριστό πρόβλημα δημιουργεί η λεγόμενη «σύγκρουση χρήσεων γης» στα μεγάλα πολεοδομικά συγκροτήματα. Το παλαιό θεσμικό πλαίσιο χρήσεων γης του 1987 βρέθηκε πολλές φορές σε αντιπαράθεση με τα Ρυθμιστικά Σχέδια της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, καθώς, για παράδειγμα, αυτά θεωρούσαν ως ενιαίο σύνολο μία κεντρική λεωφόρο, ενώ τα ΓΠΣ κάθε δήμου ή περιοχής αντιμετώπιζαν διαφορετικά κάθε τετράγωνο που εφάπτεται της ίδιας λεωφόρου. Έτσι έχουμε το παράδοξο στο ίδιο σημείο μίας λεωφόρου να επιτρέπονται διαφορετικές χρήσεις στις απέναντι πλευρές (για παράδειγμα γραφεία από τη μία – αποκλειστικά κατοικία από την άλλη) ή να απαγορεύονται κάποιες χρήσεις σε διπλανά τετράγωνα της ίδιας βασικής αρτηρίας (για παράδειγμα ένα supermarket μπορεί να εγκατασταθεί στο τετράγωνο Α αλλά όχι στο ακριβώς δίπλα, ενώ και τα δύο έχουν πρόσωπο στην ίδια λεωφόρο). Αυτό το πολυδαίδαλο πλαίσιο, που δημιούργησε επί δεκαετίες προβλήματα σε πολίτες και επιχειρήσεις αλλά και μεγάλο πεδίο «συνεννοήσεων» σε κάθε επίπεδο της δημόσιας διοίκησης επανέρχεται με τη διάταξη του ΥΠΕΝ.

Τέλος η «επιστροφή στο παρελθόν» των χρήσεων γης επαναφέρει στο προσκήνιο ένα πρόβλημα που μάλλον είχε λυθεί. Μέχρι το 2014 αλλά πλέον και από αύριο, οι επιτρεπόμενες χρήσεις γης στις περιοχές που καλύπτονται από Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΓΠΣ) και σχέδια Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτών Πόλεων (ΣΧΟΟΑΠ) των ν. 1337/1983 και ν. 2508/1997 διέπονται από το πδ της 23.2.87 (Δ΄ 166) το οποίο όμως έχει πλέον καταστεί παρωχημένο λόγω των σημαντικών αλλαγών στον τρόπο ζωής, των νέων μορφών επιχειρηματικότητας και γενικότερα των σύγχρονων κοινωνικοοικονομικών δεδομένων που ο οργανωμένος αστικός και εξωαστικός χώρος καλούνται να ικανοποιήσουν. Χρήσεις γης που το 1987 ήταν άγνωστες στην κανονιστικό νομοθέτη, σήμερα αποτελούν μέρος της καθημερινότητας και αντικατοπτρίζονται στο χώρο που ο σύγχρονος άνθρωπος διαβιώνει και δραστηριοποιείται. Οι πόλεις εξελίσσονται και μεταλλάσσονται. Ο πολεοδομικός σχεδιασμός οφείλει να λαμβάνει υπόψη τα σύγχρονα δεδομένα κα να παρέχει το απαραίτητο κανονιστικό πλαίσιο με το οποίο θα συγκεραστούν η εξέλιξη με τη βιωσιμότητα. Για παράδειγμα, πολλές χρήσεις θα μένει πλέον να διευκρινιστεί «υπηρεσιακά» (με το όποιο περιθώριο «συνεννοήσεων» αφήνει αυτό…)  αν μπορούν να εγκατασταθούν κάπου. Ήδη στους διαδρόμους των υπουργείων και μεταξύ παραγόντων της αγοράς συζητείται αν και που θα ιδρύονται εργαστήρια βιοτεχνολογίας (είναι ερευνητικά; Είναι γραφεία; Είναι εργαστήρια;), και άλλες μορφές δραστηριοποίησης εταιρειών startups, πού θα ενταχθούν σύγχρονες μορφές αναψυχής (escaperooms, paintball parks κλπ), αλλά και το ζήτημα μερικών «οχλουσών» δημόσιων λειτουργιών που μετά την αλλαγή μοιραία οδηγούνται σε εκτός σχεδίου περιοχές. Ειδικά για αυτό το τελευταίο, επειδή αφορά ιδίως τα θέματα του περιβάλλοντος, θα επανέλθουμε με νέο ξεχωριστό άρθρο.

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

1 σχόλιο

  1. Θανασης 23 Μάιος, 2016 at 13:56 Απάντηση

    Οφείλετε να διορθώσετε μια λεπτομέρεια στο άρθρο σας ο 4269/14 δεν επέτρεπε την λειτουργία Καταστημάτων σε περιοχες αμοιγους κατοικίας (κ1 τις αναφέρε) αφού τις εξερουσε.
    Και 2 εισήγαγε την έννοια του κυρίου οδικού άξονα όπου επιτρέπονταν σχεδων τα πάντα , Με την προϋπόθεση οτι το συγκεκριμένο οικοδομικό τετράγωνο ήταν αμοιγους κατοικίας ενώ στο απέναντι γενικής.
    Δεν ανέφερε πουθενά αν αυτές οι χρήσεις ισχύουν για άλλες περιπτώσεις . Αλλα στην ουσία η πολεοδομια ουδέποτε εφάρμοσε το ουσιαστικό κομμάτι του προηγούμενου νομού όσων αφορά τα κυρία οδικά δίκτυα.

Κάνετε το σχόλιό σας

Ερώτημα ασφαλείας (CAPTCHA) * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.