Ανθεκτικό …. και πλούσιο σε θρεπτικές αξίες.

Πρόκειται για ένα από τα αρχαιότερα φυτά στη γη. Η παρουσία του Ιπποφαούς χρονολογείται πολύ πριν την εποχή των παγετώνων.

Το συναντάμε σε παράκτιες ζώνες αλλά και σε ημιερημώδεις ή ορεινές περιοχές. Είναι θαμνώδες και μπορεί να αναπτυχθεί σχεδόν οπουδήποτε.
Σύμφωνα με το "Διεθνές Κέντρο Έρευνας και Εκπαίδευσης, το ιπποφαές ευδοκιμεί και καλλιεργείται στην Ευρώπη και την Ασία.
Η καλλιέργειά του, σήμερα, είναι αναπτυγμένη στη Ρωσία και την Κίνα (συνολικά 13 εκατ. στρέμματα, 3 εκατ. στρ. καλλιεργήσιμα και τα υπόλοιπα σε άγρια μορφή), καθώς και στην Ευρώπη, όπου όμως παρατηρούνται σημαντικά ελλείμματα. Περιέχει 160 πολύτιμες αντιοξειδωτικές ουσίες, από τις οποίες οι 106 δραστικότερες έχουν εντοπιστεί στο έλαιο που περιέχουν οι καρποί του.

Δυνατότητες Ανάπτυξης

Για τον Νομό Κοζάνης αλλά και για ολόκληρη την Ελλάδα το φυτό αυτό είναι μία νέα καλλιέργεια, όμως πραγματικά έχει τεράστιες δυνατότητες εφόσον η εισαγωγή της καλλιέργειας αυτής γίνει ορθολογικά και με επιστημονικό τρόπο. Το ιπποφαές μπορεί να δώσει εισόδημα αλλά και θέσεις εργασίας, με την παραγωγή και τη μεταποίηση όλων των αξιοποιήσιμων μερών του.
Το καλύτερο μοντέλο παραγωγής, μεταποίησης και εμπορίας για το ιπποφαές είναι εκείνο της ομάδας παραγωγών. Τα μέλη της ομάδας αυτής θα καλλιεργούν το ιπποφαές, το οποίο θα το παραδίδουν στην ομάδα η οποία θα συγκεντρώνει την παραγωγή και θα προβαίνει στην πρώτη μεταποίηση των καρπών του παράγοντας, χυμούς, έλαια, στερεά υπόλοιπα μεταποίησης, αλλά και αξιοποιώντας τα φύλλα σαν αφεψήματα.
Επίσης η ομάδα θα ερευνά τις αγορές και θα τροφοδοτεί με τα προϊόντα της πρώτης μεταποίησης διάφορες εταιρείες (φαρμακευτικές, καλλυντικών, λειτουργικών τροφίμων, βιομηχανίες χυμών, αρτοσκευασμάτων, κλπ) του εσωτερικού και του εξωτερικού, οι οποίες θα προβαίνουν στην τελική μεταποίηση, εξασφαλίζοντας τις υψηλότερες δυνατές τιμές προς όφελος των παραγωγών. 

 

Υπολογίζεται ότι το εισόδημα που μπορούν να πετύχουν οι παραγωγοί του ιπποφαούς σε περίπτωση που οι καρποί του διατίθενται σαν νωποί καρποί είναι περίπου 2000-3200€/στρ ενώ αν διατίθενται μέσω της ομάδας μετά την πρώτη μεταποίηση μπορεί να φθάσει τις 5000- 5700€/στρ.
Συνοπτικά μπορούμε να αναφέρουμε τις χρήσεις του ιπποφαούς που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν από τις ομάδες παραγωγών στη Δυτική Μακεδονία και επομένως και τους τομείς της οικονομίας στους οποίους μπορεί να αποτελέσει πολύτιμη πρώτη ύλη.
• Την παραγωγή καλλυντικών.
• Την παραγωγή «λειτουργικών τροφίμων».
• Την παραγωγή χυμών, μαρμελάδων, κλπ.
• Την παραγωγή φαρμακευτικών παρασκευασμάτων.
• Την παραγωγή προσθέτων διατροφής κλπ.
• Την παραγωγή φυσικών χρωστικών για τις φαρμακοβιομηχανίες, τις βιομηχανίες τροφίμων και την υφαντουργία.
• Την αναβάθμιση υποβαθμισμένων εδαφών και την βελτίωση της γονιμότητας τους.
• Την προστασία των επικλινών εδαφών από την διάβρωση.
• Την φύτευση πυρόπληκτων εκτάσεων παρέχοντας προστασία από τη διάβρωση και δίδοντας εισόδημα από την παραγωγή τους.
• Τη χρησιμοποίηση των φύλλων, των νεαρών βλαστών και των υπολειμμάτων των καρπών μετά τη μεταποίηση τους για τη διατροφή των κτηνοτροφικών ζώων.
• Τη δημιουργία κυνηγότοπων ιδίως φασιανών και γενικότερα ανάπτυξης της πτηνοπανίδας σε αυτούς τους χώρους.
• Τη χρησιμοποίηση στα έργα πρασίνου και οδοποιίας για τη φύτευση των πρανών των δρόμων, λόγω της αντιδιαβρωτικής του δυνατότητας αλλά και της αντοχής του στο αλάτι, στις περιπτώσεις που γίνεται χρήση του αλατιού το χειμώνα για την αντιμετώπιση του πάγου.
• Σαν καλλωπιστικός θάμνος στην αρχιτεκτονική των κήπων λόγω της μεγάλης αισθητικής αξίας του σαν διακοσμητικό φυτό.
 

Για το λόγο αυτό συστήθηκε ήδη ο «Αγροτικός Συνεταιρισμός Καλλιέργειας Πολυδύναμων Φυτών Δυτικής Μακεδονίας» με έδρα την Αιανή Κοζάνης σε μία προσπάθεια οργανωμένης καλλιέργειας του ιπποφαούς. Πρόκειται για μία πρωτοβουλία δώδεκα μέχρι στιγμής καλλιεργητών οι οποίοι, αφού πααρκολούθησαν ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα συνολικής διάρκειας 40 ωρών υπό τον κ. Κάσσανδρο Γάτσιο, γεωπόνο και ειδικό στην καλλιέργεια του συγκεκριμένου φυτού, προχώρησαν ήδη στη φύτευση 35 στρεμμάτων ιπποφαούς.
Μέχρι το Μάρτιο του 2011 θα φυτευτούν άλλα 35 στρέμματα τα οποία θα αποδώσουν τους πρώτους καρπούς τους μετά από τρία περίπου χρόνια. Σκοπός του Συνεταιρισμού είναι να αναπτύξει πλήρως τη βιολογική και βιοδυναμική καλλιέργεια του ιπποφαούς και να ξεκινήσει την πειραματική φύτευση σε δεύτερη φάση του Μύρτιλλου.
Απώτερος σκοπός του Συνεταιρισμού είναι η απόκτηση του κατάλληλου εξοπλισμού ώστε να προχωρήσει στη μεταποίηση των καρπών του φυτού σε χυμό και έλαιο. Συμβουλευτικό και τεχνικό ρόλο στην ανάπτυξη της καλλιέργειας του ιπποφαούς και την οργανωτική και διοικητική στήριξη του Συνεταιρισμού έχει το Ινστιτούτο Περιφερειακής Ανάπτυξης Δυτικής Μακεδονίας, το οποίο διερεύνησε ήδη συνεργασίες με τη φαρμακευτική και καλλυντική βιομηχανία. 

Συνθήκες καλλιέργειας
Το ιπποφαές είναι είδος που προσαρμόζεται καλά στις αντιξοότητες του κλίματος. Το φυτό αυτό μπορεί να ανεχθεί θερμοκρασίες που κυμαίνονται από -43ο C μέχρι +42ο C ενώ από την άποψη των βροχοπτώσεων μπορεί να καλλιεργηθεί σε περιοχές που έχουν επάνω από 400mm βροχής. Στην φύση απαντάται σε περιοχές που δέχονται ύψος βροχής από 50mm μέχρι 1300mm. Δηλαδή από την άποψη του κλίματος η περιοχή της Κοζάνης αλλά και όλης της Δυτικής Μακεδονίας είναι κατάλληλη για την καλλιέργεια του.
Το ιπποφαές είναι φυτό που προσαρμόζεται σε μεγάλη ποικιλία εδαφών και μπορεί να αναπτυχθεί σε γόνιμα ή λιγότερο γόνιμα ακόμη δε και σε οριακά και άγονα εδάφη όπως είναι τα χαλικώδη εδάφη ή τα αμμώδη και με υψηλή αλατότητα που είναι φτωχά σε θρεπτικές ουσίες και τα οποία έχουν μικρή δυνατότητα συγκράτησης του ύδατος. Οι αποδόσεις του σε καρπούς κυμαίνονται από 500κιλά/στρ μέχρι 1500κιλά/στρ ανάλογα το έδαφος και τις μετεωρολογικές συνθήκες.

Κόστος καλλιέργειας –Τιμή προϊόντος
Το κόστος ανά στρέμμα ανέρχεται περίπου στα 1.000€ και αυτό εξαρτάται από το χωράφι και την περιοχή. Μπορεί κάποιος να καλλιεργήσει το φυτό για δική του χρήση και να πουλήσει τους καρπούς στην αγορά είτε νωπούς, είτε αποξηραμένους ή αφυδατωμένους. Αν και αυτός ο τρόπος διάθεσης δεν είναι και ο καταλληλότερος εντούτοις απαντάται στην αγορά σε αποξηραμένη συσκευασμένη μορφή. Η καλύτερη αξιοποίηση του
σχετίζεται με τη μεταποίηση των καρπών του ώστε να παραχθεί χυμός και έλαιο τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην Βιομηχανία Τροφίμων, την Καλλυντική Βιομηχανία και τη Φαρμακοβιομηχανία. Οι τιμές των προϊόντων του ιπποφαούς στην αγορά είναι πολύ υψηλές (τιμή ελαίου 150€/λίτρο, τιμή χυμού 57€/λίτρου κλπ.

Τα οφέλη για τον ανθρωπο
Αν και η γεύση των καρπών του μοιάζει με εκείνη του ανανά, για πολλούς η κατανάλωση τους σε νωπή κατάσταση δεν είναι ευχάριστη, επειδή έχουν αρκετά όξινη γεύση και για αυτό χρησιμοποιούνται για την παρασκευή χυμού, άλλωστε οι κινέζοι τον χρησιμοποιούν στη διατροφή των αθλητών τους στους ολυμπιακούς αγώνες σαν ενισχυτικό του οργανισμού τους. Ο χυμός του επίσης χρησιμοποιείται σε μίγματα χυμών με άλλους καρπούς, ενώ οι καρποί του σε μαρμελάδες, σε παγωτά, σε γιαούρτια, σε γλυκά, σε σάλτσες και σε λικέρ που έχουν εξαιρετική γεύση.
Επίσης οι καρποί του, χρησιμοποιούνται για την παρασκευή των λεγόμενων «λειτουργικών τροφίμων», δηλαδή των τροφίμων εκείνων που πέραν της αξίας τους σαν τρόφιμα έχουν και ιδιαίτερα υψηλές συγκεντρώσεις σε ορισμένες ουσίες που είναι σημαντικές στην αντιμετώπιση ή την πρόληψη ορισμένων ασθενειών.

Ιστορικα Στοιχεια
Πλέον, υπάρχει τεκμηριωμένη γνώση (Γερμανία, Ρωσία, Καναδάς, Κίνα, Φιλανδία, Αγγλία, Σουηδία κ.α.) για το Ιπποφαές που κατέχει μία από τις πιο διακεκριμένες θέσεις στον κατάλογο των φυτών με γνωστές στη σύγχρονη επιστήμη φαρμακευτικές ιδιότητες.
Γι’ αυτό, άλλωστε, μέχρι σήμερα έχουν αφιερωθεί σε αυτό 5 παγκόσμια επιστημονικά συνέδρια Το ιπποφαές αναφέρεται από τους αρχαίους έλληνες συγγραφείς, Διοσκουρίδη και Θεόφραστο σαν φαρμακευτικό φυτό. Στην αρχαία Ελλάδα το χρησιμοποιούσαν σαν φάρμακο σε ανθρώπους και σε ζώα, χαρακτηριστικά δε, η παράδοση αναφέρει ότι τα άλογα του στρατού του Μ. Αλεξάνδρου αποκτούσαν μεγάλη αντοχή στις κακουχίες αλλά και γρήγορη ανάπτυξη παίρνοντας ταυτόχρονα λαμπερό χρώμα στο τρίχωμα τους, τρώγοντας τους καρπούς, τα φύλλα και τους νεαρούς βλαστούς του. Η επιστημονική του ονομασία «ιπποφαές» είναι ελληνική και προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις, «ίππος» και «φάος» δηλαδή λαμπρός.
Στην κλασική θιβετιανή φαρμακευτική βίβλο «Sibu Yidian», που έχει γραφτεί το 18ο αιώνα, τριάντα ολόκληρα κεφάλαια είναι αφιερωμένα στις θεραπευτικές ιδιότητες και χρήσεις του φυτού. Στην Ινδία αποτελεί βασική παράμετρο της Ayurveda, ενώ είναι αναπόσπαστο κομμάτι της κινεζικής φαρμακευτικής. Στη Μογγολία χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες ως άριστο τονωτικό. O θρύλος λέει ότι ο Τζένγκις Χαν και ο στρατός του έπιναν χυμό από ιπποφαές, προκειμένου να αυξήσουν την αντοχή και να επιταχύνουν τη θεραπεία των πληγών τους.
Στη Ρωσία χρησιμοποιείται εδώ και πολλά χρόνια ως συστατικό της διατροφής των αστροναυτών. Το 1929 έγινε η πρώτη βιοχημική ανάλυση των συστατικών του. Oι πρώτες κλινικές δοκιμές για τις θεραπευτικές χρήσεις του φυτού ξεκίνησαν στη Ρωσία τη δεκαετία του 1950.
Τη δεκαετία του 1970 συμπεριλήφθηκε στον επίσημο κατάλογο των φαρμακευτικών ουσιών που χρησιμοποιούνται στη Ρωσία και την Κίνα και τα επόμενα χρόνια συμπεριλήφθηκε στους επίσημους φαρμακευτικούς καταλόγους των χωρών όπου καλλιεργείται. Μέχρι σήμερα έχουν γίνει πολλές μελέτες, κυρίως στη Ρωσία και την Ασία, που έχουν φέρει στο φως την πληθώρα των θρεπτικών συστατικών που περιέχει και την ευεργετική τους δράση στον ανθρώπινο οργανισμό.

 

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!