Η συμφωνία που αρνήθηκε ο Τραμπ για το Κλίμα και ο αντίκτυπος

Η Συμφωνία των Παρισίων (COP21), από την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ ξεσηκώνοντας θύελλα αντιδράσεων εντός και εκτός αμερικανικών συνόρων, είναι μια παγκόσμια συμφωνία για την κλιματική αλλαγή που επιτεύχθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2015 στο Παρίσι. Αποτελεί ένα σχέδιο δράσης για τη συγκράτηση της αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη «αρκετά κάτω» από τους 2°C και καλύπτει την περίοδο από το 2020 και μετά.

Τα κύρια στοιχεία της Συμφωνίας των Παρισίων είναι τα εξής:

• Μακροπρόθεσμος στόχος: οι κυβερνήσεις συμφώνησαν να συγκρατήσουν την αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη αρκετά κάτω από τους 2°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα και να συνεχίσουν τις προσπάθειες να την περιορίσουν στον 1,5°C

• Συνεισφορές: πριν και κατά τη διάσκεψη των Παρισίων, οι χώρες υπέβαλαν ολοκληρωμένα εθνικά σχέδια δράσης για το κλίμα με στόχο τη μείωση των εκπομπών τους.

• Φιλοδοξία: οι κυβερνήσεις συμφώνησαν να γνωστοποιούν ανά 5ετία τις συνεισφορές τους με σκοπό τον καθορισμό πιο φιλόδοξων στόχων.

• Διαφάνεια: δέχθηκαν επίσης να γνωστοποιούν μεταξύ τους και στο κοινό την πρόοδό τους προς την επίτευξη των στόχων τους, με σκοπό την εξασφάλιση διαφάνειας και εποπτείας.

• Αλληλεγγύη: η Ε.Ε. και άλλες ανεπτυγμένες χώρες θα εξακολουθήσουν να παρέχουν χρηματοδότηση για το κλίμα, προκειμένου να βοηθήσουν τις αναπτυσσόμενες χώρες τόσο να μειώσουν τις εκπομπές όσο και να θωρακιστούν έναντι των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Η διάσκεψη του Παρισιού για το κλίμα πραγματοποιήθηκε από τις 30 Νοεμβρίου έως τις 11 Δεκεμβρίου 2015. Στις 12 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους, τα μέρη κατέληξαν στην παγκόσμια συμφωνία.

«Η κλιματική αλλαγή είναι ένα σημαντικό παγκόσμιο ζήτημα που επηρεάζει τους πάντες», σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Σημειωτέον, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει εγκρίνει τέσσερις στόχους στο πλαίσιο της πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια με ορίζοντα το 2030:

• Να μειωθούν οι εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου κατά 40% έως το 2030 σε σύγκριση με το 1990 - στόχος δεσμευτικός σε επίπεδο Ένωσης.

• Να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές τουλάχιστον το 27% της ενέργειας που θα καταναλώνεται το 2030.

• Να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση κατά 27 % σε σύγκριση με τις προβολές.

• Να ολοκληρωθεί η εσωτερική αγορά ενέργειας με την επίτευξη ενός ελάχιστου στόχου 10% έως το 2020 όσον αφορά τις υφιστάμενες διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας, τουλάχιστον για τις ενεργειακές νησίδες - ιδίως τα κράτη της Βαλτικής και την Ιβηρική Χερσόνησο.

Οι ΗΠΑ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος ρυπαντής στον κόσμο. Ο πρώτος είναι η Κίνα, η οποία σε αντίθεση με τις ΗΠΑ αναμένεται να στηρίξει τη συμφωνία του Παρισιού. Η ατζέντα του Ντόναλντ Τραμπ προκρίνει τη θέση ότι η συμφωνία για το κλίμα θα στερήσει από την αμερικανική οικονομία πολλές εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας. «Δεν θα έλθει το τέλος της ανθρωπότητας» εάν οι ΗΠΑ αποσυρθούν, έλεγε χθες ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα Ενέργειας, Μάρος Σέφκοβιτς.

Πώς υποτίθεται πως θα αγγίξουν οι ΗΠΑ τους στόχους εκπομπών;

Το σχέδιο των Ηνωμένων Πολιτειών οραματίζεται μια σειρά μέτρων που θα βοηθήσουν τη χώρα να πετύχει τους στόχους που βασίζονται στη συμφωνία, περιλαμβανομένων νέων προτύπων εξοικονόμησης καυσίμων για βαρέα οχήματα και μέτρα για την αναχαίτηση των εκπομπών μεθανίου, ενός ισχυρού αερίου θερμοκηπίου, από χωματερές και από τη βιομηχανία πετρελαίου και αερίου.

Πρότυπα ενεργειακής απόδοσης για κτίρια και συσκευές επίσης περιλήφθηκαν.

Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος των περικοπών υποτίθεται πως θα ερχόταν από το σχέδιο καθαρής ενέργειας του κ. Ομπάμα για χαμηλότερες εκπομπές από εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που καίνε ορυκτά καύσιμα. Το σχέδιο ήδη αντιμετώπιζε νομικές προκλήσεις και ο κ. Τραμπ έχει κάνει κινήσεις για να το ανατρέψει, από όταν πήρε την εξουσία τον Ιανουάριο.

Οι πολιτικές που είχε ανακοινώσει ο κ. Ομπάμα δεν αναμενόταν να είναι αρκετές για να επιτευχθούν οι στόχοι εκπομπών ρύπων του 2025 που σκιαγραφεί το σχέδιο που υπέβαλε στο πλαίσιο της συμφωνίας, πράγμα που σημαίνει ότι νέα μέτρα πιθανώς θα έπρεπε να εισαχθούν για να καλυφθεί το κενό.

Τι θα συμβεί αν οι ΗΠΑ δεν ανταποκριθούν στους στόχους της συμφωνίας;

Δεν υπάρχει καμία νομική απαίτηση από οποιαδήποτε χώρα με στόχους σαν αυτούς που περιγράφει το σχέδιο των ΗΠΑ, ώστε να πετύχει αυτούς τους στόχους. Τα σχέδια που υποβλήθηκαν για τη συμφωνία του Παρισιού μπορούν και να αποδυναμωθούν, αν και αυτό παραβιάζει το πνεύμα της συμφωνίας, το οποίο ενθαρρύνει τυχόν αναθεωρημένα σχέδια να είναι «ισχυρότερα» και όχι πιο «αδύναμα».

Ρεπουμπλικάνοι από τη Γερουσία των Ηνωμένων Πολιτειών που είναι ενάντιοι στη συμφωνία του Παρισιού, έχουν επιχειρηματολογήσει πως θα εξέθετε την κυβέρνηση Τραμπ σε περισσότερες νομικές προκλήσεις, καθώς προσπαθεί να εγκαταλείψει το σχέδιο καθαρής ενέργειας για μείωση των εκπομπών από την παραγωγή ηλεκτρισμού.

Λίγοι δικηγόροι μοιράζονται αυτή την άποψη, αλλά ο Scott Pruitt, επικεφαλής της Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος και ένας από τους ισχυρότερους υποστηρικτές της εγκατάλειψης της συμφωνίας, λέγεται πως έχει χρησιμοποιήσει προειδοποιήσεις για νομικά ρίσκα, για να πείσει τον κ. Τραμπ να συμφωνήσει μαζί του.
Ποιος θα ήταν ο χρηματοοικονομικός και οικονομικός αντίκτυπος από την έξοδο;

Θα υπάρξει μικρός άμεσος αντίκτυπος, γιατί η συμφωνία δεν έχει άμεση επίδραση στις ΗΠΑ. Αλλά επιχειρήσεις στον τομέα της ανανεώσιμης ενέργειας και άλλες βιομηχανίες που εμπλέκονται στην αναχαίτιση των εκπομπών, ανησυχούν πως το μήνυμα που στέλνει η αποξένωση των ΗΠΑ από τον υπόλοιπο κόσμο όσον αφορά στην κλιματική στρατηγική, θα παρεμποδίσει τις επενδύσεις και θα πλήξει τις πωλήσεις.

Ένα από τα μεγαλύτερα ρίσκα θα είναι η απειλή επιβολής πιθανών δασμών ως αντίποινα από χώρες που πιστεύουν ότι αναγκάζονται να σηκώσουν ένα άδικο μερίδιο του βάρους της αναχαίτισης ενός παγκόσμιου προβλήματος.

Πώς θα μπορούσε να γίνει επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας;

Η πρόταση του κ. Τραμπ πως θα μπορούσε να γίνει επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας επέφερε κάποια σύγχυση καθώς πρόκειται για μια οικειοθελή συμφωνία, που δεν περιλαμβάνει κανέναν μηχανισμό επιβολής. «Είναι μια απάτη. Δεν υπάρχει καμία διαδικασία για κάτι τέτοιο. Ο ίδιος δεν έχει περιγράψει καθόλου κριτήρια», επεσήμανε ο David Doniger του Natural Resources Defense Council, μιας περιβαλλοντικής ομάδας.

Κάποιοι υπαινίχθηκαν πως ο κ. Τραμπ θα μπορούσε να πει στην Κίνα και την Ινδία πως θα παραμείνει στη συμφωνία, αν βάθαιναν τις δικές τους μειώσεις εκπομπών ενώ ο ίδιος θα περιόριζε τους στόχους των ΗΠΑ. Αλλά ο κ. Doniger επεσήμανε: «Γιατί να κάνει παζάρια η Κίνα με τις ΗΠΑ; Διαπραγματεύεται με κακή πίστη από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών».

Η Christiana Figueres, πρώην αξιωματούχος των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα, που βοήθησε να κλείσει η συμφωνία του Παρισιού, σχολίασε: «Δυσκολεύομαι να φανταστώ πώς οποιαδήποτε χώρα θα ήταν πρόθυμη να αφήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες να τη γλιτώσουν».

Δικηγόροι με ειδίκευση σε θέματα κλίματος/περιβάλλοντος επίσης σάστισαν την Πέμπτη. Ο κ. Τραμπ φαίνεται πως προχώρησε σε «de facto απόσυρση», επεσήμανε η Sue Biniaz, πρώην νομική σύμβουλος στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ που εργάστηκε στις διαπραγματεύσεις του ΟΗΕ για το κλίμα για σχεδόν 30 χρόνια και βοήθησε στη σύνταξη του προσχεδίου της συμφωνίας του Παρισιού. Η νομικός πρόσθεσε: «Αφήνει την πόρτα μισάνοικτη για να ξαναμπεί».

Ο Dan Bodansky, άλλος νομικός εμπειρογνώμονας επάνω στη συμφωνία του Παρισιού, συμπλήρωσε: «Από τη στιγμή που οι ΗΠΑ είναι συμβαλλόμενο μέρος, υποχρεούνται στο πλαίσιο του διεθνούς νόμου να εκτελέσουν τη συμφωνία καλή τη πίστει».

Σε επιστολή του προς τον πρόεδρο τον Απρίλιο, το μέλος του Κογκρέσου Kevin Cramer, πρώην σύμβουλος του Τραμπ, υπερτόνισε αρκετές ακόμη αλλαγές που εκτίμησε πως μπορούν να επιδιώξουν οι ΗΠΑ, περιλαμβανομένης της σύνδεσης των στόχων εκπομπών με ένα εύρος οικονομικών σεναρίων και τόνωσης της στήριξης για νέα τεχνολογία ορυκτών καυσίμων.

Μπορεί ο κ. Τραμπ να πυροδοτήσει πιο γρήγορη ανάπτυξη στις αμερικανικές βιομηχανίες ορυκτών καυσίμων;

Οι δραστηριότητες και η απασχόληση στις αμερικανικές βιομηχανίες ορυκτών καυσίμων έχουν σε γενικές γραμμές οδηγηθεί περισσότερο από τις συνθήκες στην αγορά και λιγότερο από την κυβερνητική πολιτική.

Η άντληση πετρελαίου άρχισε να παίρνει τα πάνω της πριν από έναν χρόνο, πολύ πριν εκλεγεί ο κ. Τραμπ, λόγω της ανάκαμψης στις τιμές του αργού. Η παραγωγή άνθρακα επίσης άρχισε να αυξάνεται πριν τις εκλογές, καθώς οι υψηλότερες τιμές του φυσικού αερίου κατέστησαν πιο ανταγωνιστική την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με καύση άνθρακα, αλλά αυτή η τόνωση δείχνει πλέον να εξισορροπείται.

Οι κινήσεις της κυβέρνησης να περιορίσει τα ρυθμιστικά εμπόδια και να ανοίξει νέες περιοχές για παραγωγή θα έχουν κάποιον αντίκτυπο, αλλά οι συνθήκες στην αγορά είναι πιθανό να συνεχίσουν να κυριαρχούν. Ο άνθρακας θα παραμείνει υπό πίεση λόγω του ανταγωνισμού από τα άφθονα αποθέματα αερίου χαμηλού κόστους στη Βόρεια Αμερική και οι πετρελαϊκές εταιρίες θα διστάζουν να αντλήσουν από την Αρκτική, εκτός κι αν οι τιμές του αργού είναι σημαντικά υψηλότερες.

Θα μπορέσουν πολιτείες σαν την Καλιφόρνια να συνεχίσουν με τις δικές τους πολιτικές για το κλίμα, τώρα που ο Τραμπ αποσύρει τη χώρα;

Ναι. Υπάρχουν 29 πολιτείες που ήδη έχουν εντολή για χρήση ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας -και πολλές έχουν φοροελαφρύνσεις και άλλους τρόπους στήριξης σε τεχνολογίες με σκοπό τον περιορισμό των εκπομπών.

Η Καλιφόρνια θα είναι κρίσιμης σημασίας. Είναι η έκτη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου και έχει θέσει στόχο για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 40% από τα επίπεδα του 1990 μέχρι το 2030. Ήδη έχει ένα ευρύ σύστημα ανταλλαγής εκπομπών και οι νομοθέτες της πολιτείας συζητούν αν θα το επεκτείνουν πέραν του 2020.

Εννέα πολιτείες στο βορειοανατολικό τμήμα της χώρας συμμετέχουν σε ένα περιφερειακό σύστημα αδειών ανταλλαγής εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Ένα ζήτημα για να εστιάσει κανείς είναι το αν η κυβέρνηση Τραμπ θα προσπαθήσει να τα βάλει με κάποια από τις πολιτείες, για να μπλοκάρει τις πολιτικές τους για το κλίμα. Ο κ. Pruitt και ο Rick Perry, ο υπουργός Ενέργειας, έχουν υπαινιχθεί πως εξετάζουν τέτοιου είδους κινήσεις.

Με πληροφορίες από Financial Times

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Κάνετε το σχόλιό σας

Ερώτημα ασφαλείας (CAPTCHA) * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.