Γ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: Στηρίζουμε την υποψηφιότητα της πράσινης πρωτεύουσας

Εμείς στην greenagenda θέτουμε το ερώτημα.   Άραγε μπορούν να υλοποιηθούν  άμεσα
οι απαιτούμενες παρεμβάσεις ?

Η  Θεσσαλονίκη διεκδικεί τον τίτλο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Πρωτεύουσας για το
2014.Κι εμείς είμαστε εδώ, για να στηρίξουμε αυτή την προσπάθεια.

Πράσινη Πρωτεύουσα: Ο θεσμός ξεκίνησε  το 2010 με τη Στοκχόλμη, Αμβούργο το 2011,
Vitoria-Gasteiz (πρωτεύουσατης χώρας των Βάσκων) το 2012 και η Nantes (Δυτ. Γαλλία) το 2013.

Ο τίτλος της Πράσινης Πρωτεύουσας επιδίδεται σε μία υποψήφια πόλη εφόσον

  • Έχει προϊστορία στην επίτευξη υψηλών περιβαλλοντικών στάνταρντ
  • Έχει δεσμευτεί στην συνεχή επίτευξη φιλόδοξων στόχων για την περαιτέρω βελτίωση των περιβαλλοντικών όρων  και την αειφόρο ανάπτυξη
  • Μπορεί να χαρακτηριστεί ως πρότυπο που θα μπορούσε να εμπνεύσει άλλες πόλεις και να προβάλλει βέλτιστες πρακτικές σε άλλες πόλεις.

Αυτή την πρωτοβουλία του Δήμου της  Θεσσαλονίκης το ΥΠΕΚΑ θέλει να την υποστηρίξει. Πιστεύουμε ότι έχει αξία να  προσπαθούμε να κάνουμε τις πόλεις μας και τη ζωή μας πιο πράσινη.

Η συμμετοχή της  Θεσσαλονίκης στη διεκδίκηση του τίτλου, τοποθετεί την κοινωνία και τους φορείς
της πόλης σε ένα δημιουργικό πεδίο διαλόγου και δράσης. Ακόμη και ως διαδικασία η πορεία αυτή, μέσα από τις ζυμώσεις που θα προκύψουν, μπορεί να την  μετασχηματίσει προς θετικότερη  κατεύθυνση.

Πράσινη πόλη για εμάς είναι η πόλη κατ’αρχάς που θέλει να διαφυλάξει τον χώρο της, το πράσινό της, τον αέρα της, την καθαριότητά της και τελικά που θέλει να παρέχει μια πιο ανθρώπινη ζωή στους
κατοίκους της.

Το αστικό περιβάλλον είναι δύσκολη περίπτωση.

Η (ανά)διαμόρφωση του αστικού χώρου δεν  είναι θέμα μόνο επιθυμίας είναι και θέμα ιστορίας της ίδιας της πόλης, είναι  θέμα ιδιοκτησίας και σύνδεσης του κάθε ατόμου με την περιουσία του, είναι θέμα  αντίληψης του τι σημαίνει κοινός, δημόσιος και ελεύθερος χώρος.

Δεν τρέφει κανείς μας ψευδαισθήσεις ότι  μπορεί μια πόλη να γίνει πιο πράσινη και πιο βιώσιμη από την μία μέρα στην  άλλη.

Όμως είμαστε όλοι πεπεισμένοι ότι οι  πόλεις αλλάζουν πιο γρήγορα από ό,τι μπορεί κανείς να φανταστεί όταν μπορεί να  συνδυάσει και να τρέξει παράλληλα της μικρής κλίμακας παρεμβάσεις – από το  μπαλκόνι, την ταράτσα, την αυλή, το πάρκο, την γειτονιά – με μεγάλης κλίμακας
έργα – διαχείριση αποβλήτων, συγκοινωνιακά έργα και έργα υποδομών –χωρίς να
αμελεί να τηρεί και να επικαιροποιεί ένα πιο μακροπρόθεσμο πλάνο χωρικής
ανάπτυξης – χωροταξικό και ρυθμιστικό.

Δυστυχώς στην χώρα μας μέχρι σήμερα οι πόλεις τρέχουν πίσω από τις εξελίξεις.

Για πολλά χρόνια η ζυγαριά των  πολιτικών έγερνε εκ περιτροπής υπέρ της μίας ή της άλλης αναπτυξιακής  προσέγγισης, ανάλογα με τις προσβάσεις κάθε φορά της τοπικής αυτοδιοίκησης σε
κονδύλια και σε υπουργεία/υπουργούς.

Το ΥΠΕΚΑ τα τελευταία δυόμιση χρόνια  επιχείρησε και σε μεγάλο βαθμό έχει καταφέρει να αλλάξει αυτή την προσέγγιση  για την ανάπτυξη του αστικού περιβάλλοντος.

Προϋπόθεση για να επιτευχθεί κάτι  τέτοιο ήταν να θέσουμε σε εφαρμογή όλα τα αναγκαία εργαλεία και πολιτικές.Να ανοίξει η βεντάλια των μέσων που  κάθε πόλη, κάθε δήμος μπορεί να αξιοποιήσει για να μπορέσει να βελτιώσει τις  συνθήκες διαβίωσης, αλλά και να διασφαλίσει ένα πιο βιώσιμο πρότυπο ανάπτυξης.

Αυτός θεωρούμε ότι είναι ο ρόλος της  Κεντρικής Πολιτείας.Το ΥΠΕΚΑ δεν υλοποιεί από μόνο του
έργα, παρέχει πλαίσιο, θεσμούς και μέσα που οι τοπικές κοινωνίες και οι τοπικές αυτοδιοικήσεις μπορούν να αξιοποιήσουν.

Ξεκινάω από τα εργαλεία μέσο- και  μάκρο-πρόθεσμης χωρικής ανάπτυξης της πόλης και της ευρύτερης περιοχής.Το εργαλείο πάνω στο οποίο θα έλθουν να  πατήσουν οι σημερινές και αυριανές αποφάσεις ανάπτυξης της πόλης.Και αυτό είναι βάση για την υγιή και  αειφόρο ανάπτυξη μιας πόλης.

Στη διαμόρφωση ενός νέου αστικού τοπίου και μιας νέας αναπτυξιακής αντίληψης, όπως επίσης και στην κατεύθυνση του συνόλου των  πολιτικών και των δράσεων προς το τρίπτυχο Οικονομική Ανάπτυξη – Κοινωνική Συνοχή – Προστασία Περιβάλλοντος - και ειδικότερα για τον αστικό χώρο στην
Πράσινη Πόλη – μπορεί να συμβάλλει η ύπαρξη ενός νέου θεσμοθετημένου πλαισίου αναπτυξιακού σχεδιασμού και προγραμματισμού του ανθρωπογενούς, του δομημένου και του φυσικού περιβάλλοντος,.Σε αυτήν ακριβώς την λογική κινείται το νέο  Ρυθμιστικό Σχέδιο της Θεσσαλονίκης και της ευρύτερης περιοχής επιρροής της.Ήδη έχει προωθηθεί από την αρμόδια υπηρεσία του
ΥΠΕΚΑ για γνωμοδότηση στους φορείς, η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων
του νέου Ρυθμιστικού Σχεδίου Θεσσαλονίκης. Στόχος είναι η κατάθεση στο
Κοινοβούλιο εντός διμήνου.

Το νέο Ρυθμιστικό εξαρτά την ανάπτυξη του  Μητροπολιτικού πόλου της Θεσσαλονίκης από την αντίστοιχη της περιφέρειάς της  και αντίστροφα, δηλαδή αντιλαμβάνεται τον αστικό, περιαστικό και αγροτικό χώρο  ως αλληλοτροφοδοτούμενο και αλληλοεξαρτώμενο σύνολο.

Προωθώντας την αντίληψη της συνεκτικής πόλης,  αποφεύγοντας την διάχυση τόσο του αστικού ιστού όσο και των αντίστοιχων  δραστηριοτήτων στον περιαστικό χώρο, προστατεύει τον πρωτογενή τομέα της  τοπικής οικονομία που είναι ο τροφοδότης και του δευτερογενούς. Συνδυάζει την
ανάπτυξη με την προστασία του περιβάλλοντος, την ανάδειξη της πολιτιστικής
κληρονομιάς με τη ζωή και την ευημερία των κατοίκων, την προστασία των ορεινών
όγκων και του υγρού στοιχείου με την κλιματική αλλαγή. Τέλος, πέρα από τις
όποιες διοικητικές διαιρέσεις, προσεγγίζει τα φυσικά οικοσυστήματα ως ενιαία
και αδιαίρετα σύνολα.Προφανώς ο χωρικός σχεδιασμός από μόνο  τους δεν αρκεί.

Το περιεχόμενο της πόλης από τις  μεταφορές έως τη διαχείριση αποβλήτων, και από το περιαστικό πράσινο έως την  ενεργειακή απόδοση των κτηρίων, η πρακτική που οι υποδομές υποβάλλουν στην
καθημερινότητα των πολιτών και της πόλης είναι αυτά που μπορούν πραγματικά να
καταστήσουν μια πόλη περισσότερο πράσινη. Μια πόλη πρότυπο διαβίωσης.
Και σε αυτή την κατεύθυνση οι πολιτικές  και τα εργαλεία που παρέχονται από το ΥΠΕΚΑ μπορούν να παίξουν καθοριστικό  ρόλο.  Ειδικά ως προς τα μεγάλα έργα υποδομής,
συνοπτικά αναφέρω:
Καλύτερες  και πιο καθαρές μεταφορές, τις οποίες το ΥΠΕΚΑ στηρίζει μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Περιβάλλον  και Αειφόρος Ανάπτυξη».

Για τη Θεσσαλονίκη έχει ενταχθεί στο  ΕΠΠΕΡΑΑ η επέκταση του Μετρό έως στην Καλαμαριά.

Προστασία του περιβάλλοντος φυσικού και  αστικού, πράσινη και βιώσιμη ανάπτυξη μιας πόλης δεν μπορεί να εννοηθεί αν δεν  προχωρήσουμε πιο δυναμικά στο θέμα της διαχείρισης  των αποβλήτων.

Το ΥΠΕΚΑ τους τελευταίους μήνες έχει
αναλάβει συντονιστικό ρόλο στην προώθηση και υλοποίηση του σχεδίου δράσης για
το κλείσιμο όλων των ΧΑΔΑ και τη δημιουργία σύγχρονων μονάδων επεξεργασίας
αποβλήτων. Παράλληλα, έχουμε προχωρήσει, στο ξεκαθάρισμα του τοπίου στα
συστήματα ανακύκλωσης, με όρους, με κανόνες, με διαφάνεια ώστε να μπει η
ανακύκλωση, η μείωση των απορριμμάτων και η διαλογή στην πηγή τους στην
καθημερινότητά μας.

Η υποστήριξη των συστημάτων συλλογής/μεταφοράς και διαλογής στην πηγή του Δήμου, με ενδυνάμωση ανακύκλωσης  και εξοπλισμό συλλογής / μεταφοράς είναι από τα θέματα αιχμής για τη
Θεσσαλονίκη.

Για το ζήτημα της μεταφοράς και  συλλογής απορριμμάτων, το ΕΠΠΕΡΑΑ έχει εγκρίνει τη διάθεση κονδυλίων ύψους 25 εκ. Ευρώ για την  προμήθεια οχημάτων. Ο σχεδιασμός αυτός έχει γίνει στην βάση της ανάγκης για  διάθεση ποσού 20 εκ.   Ευρώ για τη Θεσσαλονίκη και τα υπόλοιπα για δήμους της ευρύτερης περιοχής.

Ως προς την ανακύκλωση.Όπως έχουμε ενημερωθεί, στην ευρύτερη
περιοχή της Θεσσαλονίκης λειτουργούν όλα τα εγκεκριμένα συστήματα εναλλακτικής
διαχείρισης αποβλήτων που αφορούν σε συσκευασίες, απόβλητα ηλεκτρικού και
ηλεκτρονικού εξοπλισμού, απόβλητα λιπαντικών ελαίων, λάστιχα, αυτοκίνητα,
μπαταρίες οχημάτων και βιομηχανίας, καθώς και φορητές μπαταρίες.

Το ΥΠΕΚΑ θα μπορούσε να υποστηρίξει  τους Δήμους της Θεσσαλονίκης σε δράσεις περαιτέρω ενημέρωσης και  ευαισθητοποίησης των πολιτών.

Εξίσου, μεγάλη σημασία, για μια  σύγχρονη πόλη, αλλά και για την ελαχιστοποίηση της επίπτωσης της λειτουργίας  της πόλης στο φυσικό περιβάλλον έχει η  διαχείριση των υδατικών πόρων και των λυμάτων.

Αυτή τη στιγμή στη Θεσσαλονίκη μπορούν  να υλοποιηθούν, με χρηματοδότηση από το ΕΠΠΕΡΑΑ, έργα ύψους 80 εκ. Ευρώ, τα οποία  επιλύουν μεγάλα προβλήματα στο δίκτυο αποχέτευσης και συμβάλλουν στην   ουσιαστική προστασία του Θερμαϊκού κόλπου.

Για την προστασία του  περιαστικού πρασίνου, στα  δασικά μέτρα του πρόγράμματος Α.
Μπαλτατζής  που προκήρυξε η Ειδική Γραμματεία Δασών,
πρόκειται να ενταχθούν
εντός του Μαρτίου δύο σημαντικά έργα:

Η αντιπυρική προστασία του περιαστικού δάσους Σεϊχ- Σου  Θεσαλονίκης  συνολικού προϋπολογισμού  1.436.000 Ευρώ

Κατασκευή υδατοδεξαμενής για αντιπυρική προστασία .

Κλείνοντας τη συνοπτική αναφορά στα  έργα υποδομής, θέλω να αναφερθώ σε ένα ειδικό πλαίσιο για το οποίο ο Δήμαρχος  Θεσσαλονίκης έχει παίξει σημαντικό ρόλο ως προς την κοινωνική του αποδοχή.
Αναφέρομαι στο πλαίσιο για τη λειτουργία  και την αδειοδότηση των Κέντρων Αποτέφρωσης Νεκρών. Ένα πλαίσιο, που είναι  απολύτως συμβατό με τις ασφαλείς μεθόδους που εφαρμόζονται σε όλες τις χώρες  της Δυτικής Ευρώπη, και θέτει εξαιρετικά αυστηρές προδιαγραφές για την
ελαχιστοποίηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από τη λειτουργία των ΚΑΝ.
Και έρχομαι τώρα σε επιμέρους έργα και  παρεμβάσεις, που αλλάζουν σε μικρό επίπεδο την πόλη, σε επίπεδο γειτονιά και κτηρίου. Και για τα οποία θεωρούμε ότι μπορούμε σήμερα να μιλάμε επειδή ακριβώς το ΥΠΕΚΑ επεδίωξε και κατάφερε να θέσει στην υπηρεσία της πόλης πολύ σημαντικά
εργαλεία όπως το Πράσινο Ταμείο, αλλά και επιμέρους μέτρα και δράσεις από τα
διαρθρωτικά ταμεία και ειδικά το ΕΠΠΕΡΑΑ.

Μια πράσινη πόλη, μια βιώσιμη πόλη δεν  μπορεί να μην σέβεται και να μην αναδεικνύει το αστικό τοπίο και την ιδιαίτερη  αρχιτεκτονική της. Δεν μπορεί να μην φροντίζει να διαφυλάξει και να
δημιουργήσει περισσότερους ελεύθερους χώρους και χώρους πρασίνου.

Έργα
και παρεμβάσεις στον αστικό ιστό που χρηματοδοτούνται από το Πράσινο Ταμείο

Το Πράσινο Ταμείο έχει ήδη εντάξει σε χρηματοδότηση έργα που αποτελούν ‘προίκα’ της πόλης και αφορούν στοιχεία που μπορούν να κάνουν τη διαφορά, όπως η  βιώσιμη κινητικότητα, η αναζωογόνηση κεντρικών περιοχών και η αναβάθμιση του  περιβάλλοντος. Τα έργα αυτά
εκφράζουν τη φιλοσοφία του Υπουργείου για την βιώσιμη ανάπτυξη των πόλεων και
στοχεύουν στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των κατοίκων τους και στην
ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς και της εξωστρέφειας  τους.
Σε επίπεδο  μελετών έχουν εγκριθεί τρεις συν πέντε αρχιτεκτονικοί διαγωνισμοί:

1. Η  ανάπλαση περιβάλλοντος χώρου Επταπυργίου

2. Η ανάπλαση του άξονα Αχειροποιήτου-Αγίας Σοφίας

3. Η ανάπλαση-ανάδειξη Βαλκανικής πλατείας του πρώην στρατοπέδου Στρεμπενιώτη
στη Νεάπολη

Με συνολικό προϋπολογισμό 1,6 εκ. Ευρώ.

Και με συνολικό προϋπολογισμό 6,6 εκ. Ευρώ οι πέντε  διαγωνισμοί για τον ανασχεδιασμό του θαλασσίου μετώπου:

  1. Από Αξιό έως Γαλλικό ποταμό
  2. Από Γαλλικό ποταμό έως το Λιμάνι της Θεσσαλονίκης
  3. Από το Ποσειδώνιο και το Μέγαρο Μουσικής έως το
    Μικρό Έμβολο (καραμπουρνάκι)
  4. Από την Μίκρα Καλαμαριάς έως το αεροδρόμιο
    Μακεδονίας
  5. Από το Αεροδρόμιο Μακεδονίας έως το Μεγάλο Έμβολο

Ο πρώτος διαγωνισμός αφορά στην περιοχή  από τον Γαλλικό Ποταμό  έως και το Λιμάνι της πόλης, στην οποία  περιλαμβάνονται εξαιρετικά υποβαθμισμένες περιβαλλοντικά περιοχές όπως οι
Λαχανόκηποι.

Επιπλέον, το Πράσινο Ταμείο έχει εγκρίνει τον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό ΘεσσαλονίκηΧ 4. Στο επίκεντρο του διαγωνισμού αυτού είναι τα
προβλήματα των πιο υποβαθμισμένων περιοχών στη καρδιά της πόλης.

Το Πράσινο Ταμείο ενέκρινε τη χρηματοδότηση για
τον Διαγωνισμό, μετά από αίτημα του Δήμου Θεσσαλονίκης, ο οποίος θα προκηρυχθεί
από την ΕΑΧΑ Α.Ε..Ταυτόχρονα, το Πράσινο Ταμείο έχει εγκρίνει να
χρηματοδοτήσει:με 8,7 εκ. Ευρώ για  απαλλοτριώσεις με στόχο τη δημιουργία κοινόχρηστων χώρων και χώρων πρασίνου, σε αυτό το ποσό συμπεριλαμβάνονται οι εκτάσεις γύρω από τα
Βυζαντινά τείχη του Δήμου Θεσσαλονίκης (900.000 ευρώ) με στόχο την ολοκλήρωση
της δημιουργίας ενιαίας ζώνης πράσινου γύρω από τα βυζαντινά τείχη της πόλης,
και άλλες απαλλοτριώσεις στις περιοχές Μαρτίου (3,9 εκ. Ευρώ) και στις
οδούς Αγ. Δημητρίου και Κατσιμίδου (3,8 εκ. Ευρώ).

Με 850.000 ευρώ τη διαμόρφωση του  περιβάλλοντος χώρου του Κολυμβητηρίου της Τούμπας

Με 592.000 ευρώ την ανάπλαση παιδικών  χαρών για πιστοποίηση

Με 135.000 ευρώ για την Ανάπλαση τουΠεριβάλλοντος χώρου του Οθωμανικού μνημείου Παζάρ Χαμάμ

Ήδη μιλάμε για έργα άνω των 18,5 εκ. Ευρώ στη Θεσσαλονίκη μόνο από το Πράσινο Ταμείο.

Να σημειώσω ότι στόχος πλέον του  Πράσινου Ταμείου είναι η χρηματοδότηση ώριμων έργων που σημαίνουν άμεση απόδοση   για την πόλη και τον πολίτη. Και σε αυτό το πλαίσιο, το ΥΠΕΚΑ και το Πράσινο  Ταμείο παραμένει ανοικτό σε προτάσεις έργων που εμπίπτουν στους στόχους του και
μπορούν να ενταχθούν στο πλαίσιο προγραμμάτων ύψους 400 εκ. Ευρώ έως το 2015.
Πράσινες  παρεμβάσεις στα κτήρια

Η προστασία του μικροκλίματος στην πόλη, αλλά και η σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας για του κατοίκους είναι  στόχοι που προωθούνται εντατικά από το ΥΠΕΚΑ, με δράσεις που περιλαμβάνουν
κίνητρα για τα ιδιωτικά κτήρια, επιχορηγήσεις για πράσινες παρεμβάσεις σε
δημόσια κτήρια, αλλά και επιβεβλημένη ενεργειακή πιστοποίηση κτηρίων.

Θέλουμε και ενθαρρύνουμε την πόλη και  τους πολίτες της Θεσσαλονίκης να συμμετέχουν σε όλα αυτά τα προγράμματα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα μεγάλης παρέμβασης σε δημόσιο κτήριο της Θεσσαλονίκης είναι η Ενεργειακή Αναβάθμιση των  κτηρίων στο παράρτημα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου στη Θέρμη, που έχει  ενταχθεί στον ΕΠΠΕΡΑΑ με προϋπολογισμό 5,3 εκ. ευρώ.
Κυρίες και κύριοι,

Προσπάθησα στην παρουσίαση αυτή να  συνοψίσω το πλέγμα των παρεμβάσεων που μπορούν να φέρουν ένα αστικό σύνολο πιο  κοντά σε αυτό που θέλουμε να ονομάζουμε Πράσινη Πόλη.

Νομίζω ότι με τα παραδείγματα έργων και   παρεμβάσεων που αναφέραμε για τη Θεσσαλονίκη και που αποτελούν μόνο παρεμβάσεις  που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο εμπλέκεται το ΥΠΕΚΑ η Θεσσαλονίκη έχει μια καλή  «προίκα» προκειμένου να μπει στη διαδικασία διεκδίκησης του τίτλου της Πράσινης
Πρωτεύουσας.

Θέλω κλείνοντας να επαναλάβω ότι με  μεγάλη χαρά θα σταθούμε δίπλα στις προσπάθειες της Θεσσαλονίκης για τη  διεκδίκηση του τίτλου της Πράσινης Πρωτεύουσας όχι μόνο γιατί πιστεύουμε ότι
είναι μια διεκδίκηση που αξίζει τον κόπο, αλλά και γιατί αυτή η διαδικασία
μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα και για άλλες πόλεις της Ελλάδας.

Το πρασίνισμα των πόλεων είναι μια  κατεύθυνση που θεωρούμε ότι είναι μονόδρομος για το μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης  του αστικού ιστού και μονόδρομος αν θέλουμε πραγματικά να καταφέρουμε την
αναβάθμιση της ποιότητας ζωής και της ευημερίας των κατοίκων αυτής της χώρας.

 

 

 

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!