Η σωστή διαχείριση του Οικοτουρισμού και το κακό παράδειγμα της λίμνης «Μαυρόμπαρας» (φωτο)

της Δρς Βαλασίας Ιακωβόγλου*

Αναμφισβήτητα ο «Οικοτουρισμός» είναι μια νέα ταχέως αναπτυσσομένη τάση στην τουριστική βιομηχανία που μπορεί να προσφέρει ευκαιρίες οικονομικής ανάπτυξης ακόμα και στις πιο απομακρυσμένες και παραμεθόριες περιοχές. Η ραγδαία αύξηση άσκησης του Οικοτουρισμού συνδέεται άμεσα με τον αυξανόμενο αριθμό προστατευόμενων περιοχών η οποία θεωρείται ως η μεγαλύτερη μορφή αλλαγής χρήσης γης του 20ού αιώνα (Lockwood et al., 2006). Πρέπει να επισημανθεί ότι, επιπρόσθετα με τη οικονομική ανάπτυξη που προσφέρει o Οικοτουρισμός, επωφελούμαστε και σε άλλους τομείς, όπως η αναψυχή, η περιβαλλοντική άσκηση και εκπαίδευση καθώς και η εξοικείωση με μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς μας (Iakovoglou et al., 2015).

Η διατήρηση της υγιούς λειτουργίας και δομής των φυσικών οικοσυστημάτων σε σχέση με τις υπηρεσίες που μας προσφέρουν είναι μια μεγάλη πρόκληση, ιδίως κάτω από τις αντίξοες και ακραίες συνθήκες της κλιματικής αλλαγής. Προβλήματα που σχετίζονται με την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων και τα επίπεδα βιοποικιλότητας γίνονται πιο έντονα, ειδικά όταν αναφερόμαστε σε προστατευόμενες περιοχές (Iakovoglou et al., 2020). Η προστασία αυτών των οικοσυστημάτων μέσω της σωστής διαχείρισης καθίσταται ζωτικής σημασίας.

Ωστόσο η μη σωστή διαχείριση και πρακτική άσκηση του Οικοτουρισμού μπορεί να δημιουργήσει πολλαπλές και μη αναστρέψιμες αρνητικές επιπτώσεις για το περιβάλλον, όπως η εισβολή ξενικών ειδών και η μείωση της βιοποικιλότητας (West, 2006). Η επικινδυνότητα είναι ακόμα μεγαλύτερη όταν αναφερόμαστε σε προστατευόμενες περιοχές (Ghermandi et al., 2020; Iakovoglou et al., 2016; Iakovoglou et al., 2015). Όταν επισκεπτόμαστε στις περιοχές, μπορεί να επιδράσουμε αρνητικά και να προκαλέσουμε σοβαρά οικολογικά προβλήματα είτε εν αγνεία μας ή εσκεμμένα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση της «Μαυρόμπαρας», μια περιοχή στην Κασσάνδρα Χαλκιδικής. Η μικρή λίμνη μοναδικού οικολογικού κάλλους σε υψόμετρο 300 μ. φιλοξενεί ντόπιους πληθυσμούς τριών σπάνιων ειδών νεροχελώνας (Testudiata). Αυτοί οι πληθυσμοί έχουν υποστεί διαχρονικά μείωση λόγω περιβαλλοντικών παραγόντων που σχετίζονται κυρίως με την αυξημένη συχνότητα πυρκαγιών στην περιοχή. Ταυτόχρονα, το είδος έχει υποστεί γενετική αλλοίωση από το εμπορεύσιμο ξενικό είδος της κοκκινομάγουλης νεροχελώνας (Trachemys scripta elegans). Λόγω της υψηλής επισκεψιμότητας της περιοχής σε συνδυασμό με την άγνοια και ανευθυνότητα των επισκεπτών, κυρίως κατά την καλοκαιρινή περίοδο, αρκετοί αφήνουν τα «κατοικίδιά» τους στη λίμνη. Εξαιτίας της φυσιολογίας και μορφολογίας αυτού του ξενικού είδους νεροχελώνας (π.χ. πιο μεγαλόσωμο) προτιμάται από το ιθαγενές είδος για ζευγάρωμα με αποτέλεσμα να αλλοιώνεται γενετικά ο ντόπιος πληθυσμός.

Ζευγάρωμα νεροχελώνας στην περιοχή «Μαυρόμπαρας» στην Κασσάνδρας Χαλκιδικής. Ο «κόκκινος κύκλος (Α)» δείχνει το ξενικό είδος της κοκκινομάγουλης νεροχελώνας στην οποία φαίνεται στο κεφάλι το «κόκκινο» χαρακτηριστικό αναγνώρισης και ο «μπλε κύκλος (Β)» που δείχνει το ντόπιο είδος.

Αναμφισβήτητα ο Οικοτουρισμός είναι μια άριστη πηγή οικονομικής ανάπτυξης που μπορεί να βοηθήσει, κυρίως τις παραμεθόριες περιοχές. Για να μπορέσουμε όμως να έχουμε διαχρονικά θετικά αποτελέσματα για τον άνθρωπο και το περιβάλλον θα πρέπει να ασκείται με σύνεση και προσοχή προς αποφυγήν παρόμοιων περιπτώσεών όπως αυτή στη «Μαυρόμπαρα». Η διασφάλιση της ορθής άσκησης του Οικοτουρισμού είναι στα χέρια μας. Ας βάλουμε σαν προτεραιότητα μας το περιβάλλον προς αποφυγήν περιβαλλοντικών αστοχιών ώστε να απολαμβάνουμε τα αγαθά της φύσης «ἐς ἀεί».

*Η Δρ. Βαλασία Ιακωβόγλου είναι Διευθύντρια του τομέα «Οικοτουρισμού» της έδρα Con-E-Ect της UNESCO, υπεύθυνη σχετικού μαθήματος στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα της έδρας «Άνθρωπος και Νερό» στο Διεθνές Πανεπιστήμιου της Ελλάδας».

viakovoglou@yahoo.com

Πηγή κεντρικής εικόνας: Χαλκιδική Πολιτική

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Αφήστε μια απάντηση