Ξεκινά το Ευρωπαϊκό Ταμείο για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη - Τόνωση επενδύσεων

του Θοδωρή Καραουλάνη

Σε τροχιά υλοποίησης μπαίνει ένα σημαντικό για το περιβάλλον και την ανάπτυξη ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο, το Εξωτερικό Επενδυτικό Σχέδιο της ΕΕ. Σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκινά μέσα στο έτος την υλοποίηση του φιλόδοξου σχεδίου για την τόνωση των επενδύσεων – που στοχεύουν στη βιώσιμη ανάπτυξη - στην Αφρική και στις γειτονικές χώρες της ΕΕ.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν πρόσφατα το Ευρωπαϊκό Ταμείο για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, τον βασικό πυλώνα του νέου Εξωτερικού Επενδυτικού Σχεδίου (ΕΕΣ) της ΕΕ. Το ΕΕΣ θα στηρίξει μια πιο ισότιμη και βιώσιμη ανάπτυξη στην Αφρική και στις χώρες της Ευρωπαϊκής Γειτονίας. Θα τονώσει τις δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις στην ευρύτερη περιοχή και, ως εκ τούτου, αναμένεται να αντιμετωπίσει ορισμένα από τα εμπόδια για την ανάπτυξη στις χώρες εταίρους της ΕΕ και ορισμένα από τα βαθύτερα αίτια της παράτυπης μετανάστευσης.

Η Ύπατη Εκπρόσωπος και Aντιπρόεδρος κ. Φεντερίκα Μογκερίνι δήλωσε τα εξής: «Λιγότερο από το 10 τοις εκατό των άμεσων ξένων επενδύσεων στην Αφρική διοχετεύεται στις ευάλωτες περιοχές — σε εκείνες που τις χρειάζονται περισσότερο. Θέλουμε το Εξωτερικό Επενδυτικό Σχέδιο της ΕΕ να καταστεί ισχυρή κινητήρια δύναμη για την επίτευξη πιο ισότιμης και βιώσιμης ανάπτυξης, τη δημιουργία πράσινης ενέργειας, τη δημιουργία νέων ευκαιριών για τους επιχειρηματίες, μεταξύ άλλων και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, για τους νέους, τη χειραφέτηση των γυναικών. Αυτό είναι το σχέδιο που χρειάζεται η Αφρική, αυτό ακριβώς ζητούν οι αφρικανοί εταίροι μας. Πρόκειται για υπόδειγμα ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης.»

Ο Επίτροπος για τη διεθνή συνεργασία και ανάπτυξη, κ. Νέβεν Μίμιτσα, πρόσθεσε: «Το Εξωτερικό Επενδυτικό Σχέδιο της ΕΕ σηματοδοτεί μια νέα προσέγγιση για την εξάλειψη της φτώχειας και την επίτευξη βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης. Συγκεκριμένα, με τη μόχλευση της ιδιωτικής χρηματοδότησης, η συνεισφορά μας, ύψους 4,1 δισ. ευρώ, θα κινητοποιήσει επενδύσεις ύψους έως και 44 δισ. ευρώ οι οποίες διαφορετικά δεν θα ήταν δυνατόν να πραγματοποιηθούν. Πλέον, όλοι οι βασικοί παράγοντες του ιδιωτικού τομέα στην Ευρώπη και στις χώρες εταίρους μας οφείλουν να συμπαραταχθούν μαζί μας για τη δημιουργία βιώσιμης ανάπτυξης και αξιοπρεπών θέσεων εργασίας προς όφελος όλων.»

Ο Επίτροπος για την ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας και τις διαπραγματεύσεις για τη διεύρυνση, κ. Γιοχάνες Χαν, δήλωσε τα εξής: «Η Ευρώπη είναι αντιμέτωπη με πολλές προκλήσεις τόσο στα σύνορά της όσο και πέραν αυτών, προκλήσεις που είναι βέβαιο ότι θα αυξηθούν στο μέλλον, καθώς αυξάνονται οι δημογραφικές πιέσεις, η κινητικότητα και οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και συνεχίζονται οι περιφερειακές συγκρούσεις. Είναι προς το συμφέρον της ίδιας της Ευρώπης να εργαστούμε όλοι για να εξασφαλίσουμε βιώσιμη και ισόρροπη οικονομική ανάπτυξη στις χώρες εταίρους μας. Η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα και η εξασφάλιση των πλέον ευνοϊκών συνθηκών για την ευημερία του θα συμβάλουν σε αυτές τις προσπάθειες. Με την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης στις χώρες εταίρους μας γύρω από την Ευρώπη και στην Αφρική προσφέρουμε επίσης νέες εμπορικές και επενδυτικές ευκαιρίες για τις επιχειρήσεις και τους επενδυτές της ΕΕ».

Στην πορεία προς την ταχεία υλοποίηση του ΕΕΣ, το πρώτο Στρατηγικό Συμβούλιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη (ΕΤΒΑ) συνεδρίασε πριν λίγες ημέρες στις Βρυξέλλες. Το Στρατηγικό Συμβούλιο περιλαμβάνει τα κράτη μέλη της ΕΕ και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, καθώς και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως παρατηρητή. Αντικείμενο των συζητήσεων αποτέλεσε σειρά προτάσεων που αφορούν συγκεκριμένους τομείς για την πραγματοποίηση επενδύσεων, τους καλούμενους «επενδυτικά πλαίσια». Τα πλαίσια αυτά ορίζουν τομείς προτεραιότητας για την εγγύηση του ΕΤΒΑ, οι οποίοι προσδιορίζονται ως ζωτικής σημασίας για τη δημιουργία αξιοπρεπών και βιώσιμων θέσεων εργασίας στην Αφρική και στις γειτονικές χώρες της ΕΕ. Τα πρώτα επενδυτικά πλαίσια αναμένεται να εγκριθούν σύντομα, έτσι ώστε το ΕΕΣ να αρχίσει να επιφέρει ουσιαστικές αλλαγές για τους δικαιούχους.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι το Ευρωπαϊκό Επενδυτικό Σχέδιο (ΕΕΣ) προτάθηκε από τον Πρόεδρο Γιούνκερ τον Σεπτέμβριο του 2016 και μόλις ένα έτος αργότερα (ταχύτητα ρεκόρ για τους ρυθμούς της ευρωπαίκής γραφειοκρατίας), το ΕΕΣ τίθεται ήδη σε λειτουργία. Για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης, το ΕΕΣ θα ενσωματώσει μια νέα γενιά χρηματοδοτικών μέσων — συγκεκριμένα: εγγυήσεις, μέσα επιμερισμού του κινδύνου, καθώς και συνδυασμό επιχορηγήσεων και δανείων — σε πιο παραδοσιακές μορφές χρηματοδότησης, όπως είναι οι επιχορηγήσεις. Η παροχή σημαντικής τεχνικής συνδρομής θα βοηθήσει τους δικαιούχους να δημιουργούν πιο ώριμα και οικονομικά βιώσιμα έργα και επιχειρήσεις. Επίσης, η ΕΕ θα εντείνει τον διάλογο με τις χώρες εταίρους, καθώς και τον διαρθρωμένο διάλογο με τον ιδιωτικό τομέα, με στόχο τη βελτίωση του επενδυτικού κλίματος και του επιχειρηματικού περιβάλλοντος στις αντίστοιχες χώρες εταίρους.

Σύμφωνα με στοιχεία και ανακοινώσεις του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών
στις 14 Σεπτεμβρίου 2016, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε να καταρτισθεί ένα νέο ευρωπαϊκό Εξωτερικό Επενδυτικό Σχέδιο/ΕΕΣ (External Investment Plan/EIP), το οποίο θα ενθαρρύνει τις επενδύσεις στην Αφρική και στη Γειτονία της ΕΕ, προκειμένου να ενισχυθούν οι εταιρικές μας σχέσεις και να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της βιώσιμης ανάπτυξης. Το μέσο θα επιτρέψει την τόνωση των επενδύσεων στις στοχευμένες χώρες-εταίρους, ιδίως για την υποστήριξη των κοινωνικών και οικονομικών υποδομών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων/ΜΜΕ, αντιμετωπίζοντας τα εμπόδια για τις ιδιωτικές επενδύσεις.

Με αρχικά προϋπολογιζόμενες εισροές ύψους 3,35 δισ. ευρώ από τον προϋπολογισμό της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης/ΕΤΑ (European Development Fund/EDF), το ΕΕΣ θα στηρίξει καινοτόμες εγγυήσεις και παρόμοια μέσα για τη στήριξη των ιδιωτικών επενδύσεων, κινητοποιώντας έως και 44 δισ. ευρώ σε επενδύσεις. Το ελληνικό ΥΠΕΞ τονίζει ότι εάν τα κράτη μέλη και άλλοι εταίροι καταβάλλουν συνεισφορά ανάλογη με εκείνη της ΕΕ, το συνολικό ποσό θα μπορούσε να ανέλθει σε 88 δισ. ευρώ. Επισημαίνεται επίσης ότι οι δανειοδοτικές πράξεις της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), η οποία αναμένεται ότι θα δανείσει συνολικά έως και 32,3 δισ. ευρώ για το ΕΕΣ κατά την περίοδο 2014-2020, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του ΕΕΣ.

Απελευθερώνοντας επενδύσεις στις χώρες εταίρους, το ΕΕΣ θα συμβάλει στην υλοποίηση της «Ατζέντας 2030» και του «Προγράμματος Δράσης της Αντίς Αμπέμπα» για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης. Επίσης, θα συνεισφέρει στην αντιμετώπιση των γενεσιουργών αιτιών της μετανάστευσης.

Το ΕΕΣ προσφέρει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο που επιτρέπει την πλήρη και αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ της ΕΕ, των κρατών μελών, των χωρών εταίρων, των διεθνών χρηματοδοτικών οργανισμών (International Financial Institutions/IFIs), των χορηγών και του ιδιωτικού τομέα. Το ΕΕΣ αποτελείται από 3 συμπληρωματικούς μεταξύ τους πυλώνες, δηλαδή:
1.    Την κινητοποίηση επενδύσεων με το συνδυασμό των υφιστάμενων επενδυτικών μηχανισμών με ένα νέο «Ευρωπαϊκό Ταμείο για Βιώσιμη Ανάπτυξη»/ΕΤΒΑ (European Fund for Sustainable Development/EFSD), το οποίο θα απαρτίζεται από δύο περιφερειακές «επενδυτικές πλατφόρμες» για την Αφρική και για τις χώρες Γειτονίας.
2.    Την τεχνική βοήθεια για το ευρύτερο περιβάλλον πολιτικής, με στόχο τη στήριξη των Αρχών και των επιχειρήσεων στις χώρες εταίρους. Στόχος είναι η συμβολή στην καλύτερη προετοιμασία και προώθηση έργων και στην προσέλκυση περισσότερων επενδύσεων.
3.    Τη βελτίωση του γενικού επιχειρηματικού περιβάλλοντος, με την προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης, την καταπολέμηση της διαφθοράς, την άρση των εμποδίων στις επενδύσεις και των στρεβλώσεων της αγοράς.

Οι επενδυτικές προτάσεις για άντληση χρηματοδότησης από το ΕΤΒΑ θα πρέπει:
1.    Να συμβάλλουν στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, με έμφαση στη βιώσιμη ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, ιδίως για τους νέους και τις γυναίκες, και να έχουν ως αντικείμενο την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της παράτυπης μετανάστευσης.
2.    Να έχουν ως στόχο κοινωνικοοικονομικούς τομείς (για παράδειγμα υποδομές, συμπεριλαμβανομένης της ενέργειας, των υδάτων, των μεταφορών, της τεχνολογίας της πληροφορίας και των επικοινωνιών, του περιβάλλοντος, της κοινωνικής υποδομής, καθώς και επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο) και τη χρηματοδότηση για τις πολύ μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα.
3.    Να μεγιστοποιούν την κινητοποίηση κεφαλαίων του ιδιωτικού τομέα, με την αντιμετώπιση των σημείων συμφόρησης στις επενδύσεις.
4.    Να έχουν συμπληρωματικό χαρακτήρα σε σχέση με την αγορά και άλλους μηχανισμούς, ιδίως μηχανισμούς που χρηματοδοτούνται από τους προϋπολογισμούς της ΕΕ και των κρατών μελών.
5.    Να στηρίζουν τους στόχους των πολιτικών της ΕΕ και τους σχετικούς διαλόγους επί πολιτικών (policy dialogues) και να είναι ευθυγραμμισμένες με τις πολιτικές των χωρών-εταίρων.

Μέσω της πύλης EIP-Web (η οποία θα δημιουργηθεί μελλοντικώς), μεμονωμένες ενδιαφερόμενες εταιρείες θα μπορούν να αιτηθούν εγγύηση από το ΕΤΒΑ για ένα επενδυτικό έργο.  Διακρίνονται οι εξής δύο περιπτώσεις: (α) Σε περίπτωση που το έργο δεν πληροί τις προϋποθέσεις για εγγύηση ΕΤΒΑ και δεδομένου ότι εν γένει η εγγύηση θα παρασχεθεί μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, η Γραμματεία του ΕΤΒΑ θα προτείνει στην αιτούσα χρηματοδότηση εταιρεία έναν κατάλογο των σχετικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που δραστηριοποιούνται στην αντίστοιχη περιοχή. Η εταιρεία θα μπορεί στη συνέχεια να έλθει σε επαφή με τα αντίστοιχα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για πιθανή χρηματοδότηση (εκτός κάλυψης της εγγύησης της ΕΕ). (β) Σε περίπτωση που το έργο κριθεί ως επιλέξιμο για την εγγύηση του ΕΤΒΑ και υπάρχει επενδυτικό πλαίσιο για το προτεινόμενο είδος έργου (όσον αφορά τους πολιτικούς στόχους, τους κινδύνους και την τιμολόγηση), η Γραμματεία φέρνει σε επαφή την εταιρεία με τον IFI που διαχειρίζεται αυτό το επενδυτικό πλαίσιο. Ο IFI θα μπορεί να δεχθεί ή να αρνηθεί, αλλά θα είναι υποχρεωμένος να κοινοποιήσει και να αιτιολογήσει την απόφασή του στη Γραμματεία. Εάν δεν υπάρχει επενδυτικό πλαίσιο, η Γραμματεία προβαίνει σε σχετική πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για όλους τους IFIs προκειμένου να εξακριβωθεί εάν κάποιος εξ αυτών ενδιαφέρεται να δημιουργήσει νέο επενδυτικό πλαίσιο ή απλώς να στηρίξει το έργο που παρουσιάσθηκε από την εν λόγω εταιρία. Μόλις επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ της εταιρείας και του IFI, οι δύο φορείς από κοινού αναπτύσσουν πλήρως το έργο και υποβάλλουν την πρόταση έργου στη Γραμματεία του ΕΤΒΑ. Εν συνεχεία, το έργο θα προωθηθεί σε εξωτερικούς εμπειρογνώμονες για μια ανεξάρτητη αξιολόγηση, η οποία θα επιτρέψει στην Επιτροπή να διατυπώσει σχετική γνωμοδότηση ενόψει τεχνικής συσκέψεως για ανάλυση του έργου (ή του χαρτοφυλακίου έργων στο οποίο υπάγεται). Τέλος, το προταθέν έργο παραπέμπεται για έγκριση στην Επιχειρησιακή Επιτροπή (Operational Committee) του ΕΤΒΑ, όπου εκπροσωπείται το σύνολο των κρατών-μελών της ΕΕ.

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Κάνετε το σχόλιό σας

Ερώτημα ασφαλείας (CAPTCHA) * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.