Ξεπερνά το 60% η ανακύκλωση συσκευασιών στην Ελλάδα

Την πρόοδο της Ελλάδας στην ανακύκλωση των αποβλήτων από συσκευασίες, παρά την απουσία μακρόχρονης κουλτούρας, περιγράφει σε συνέντευξή του στο Capital.gr ο Joachim Quoden, Managing Director του EXPRA, του ευρωπαϊκού συλλογικού οργανισμού που περιλαμβάνει τα Εθνικά Συστήματα Ανακύκλωσης Συσκευασίας.

Επισημαίνει, παράλληλα, τον κρίσιμο ρόλο του καταναλωτικού μοντέλου της οικονομίας στη βιωσιμότητα του περιβάλλοντος και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, δίνοντας έμφαση στη διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού για τα απόβλητα συσκευασίας.

- Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υιοθετήσει την έννοια της Κυκλικής Οικονομίας μέσα από ένα πλαίσιο αρχών και προχωρά γοργά στην υιοθέτηση στόχων ενόψει της συνολικής αναθεώρησης των Οδηγιών που αφορούν στην Διαχείριση των Αποβλήτων. Τι νέο μάς φέρνει αυτή η προοπτική;

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες η ανακύκλωση συσκευασιών και η ανάκτηση υλικού έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο σε όλη την Ευρώπη. Το 2014 πάνω από το 78% των συσκευασιών ανακυκλώθηκε, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για την Ελλάδα είναι ανώτερο του 60%.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αποφασίσει να προχωρήσει περαιτέρω σε αυτή την κατεύθυνση προωθώντας την αντίληψη και την πολιτική της κυκλικής οικονομίας.

Η βασική ιδέα είναι απλή και υπαγορεύεται από την ανάγκη να ενταχθούν εκ νέου στον οικονομικό κύκλο σειρά "αποβλήτων" της παραγωγικής και κυρίως καταναλωτικής αλυσίδας για τα οποία μέχρι τώρα δαπανάμε πόρους για να τα διαχειριστούμε προς τελική διάθεση στο έδαφος. Ενώ θα μπορούσαμε να επενδύσουμε για να τα επανεντάξουμε στον οικονομικό κύκλο. Το γραμμικό καταναλωτικό μοντέλο πρέπει να γίνει κυκλικό για να μπορούμε να προσδοκούμε ένα βιώσιμο μέλλον ως περιβάλλον και μια ανταγωνιστική οικονομία σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η ιδέα της κυκλικής οικονομίας επιτάσσει αλλαγές και υπαγορεύει νέες επενδύσεις μιας και επιβάλει για παράδειγμα αυξημένους ποσοτικούς στόχους ανακύκλωσης.

Στο νέο Πακέτο Κυκλικής Οικονομίας που το 2017 θα εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο περιμένουμε να κατοχυρώνεται και να ενδυναμώνεται η Αρχή της Διευρυμένης Ευθύνης του Παραγωγού (ΔΕΠ) αλλά και να διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες η εφαρμογή της ΔΕΠ θα γίνεται ολοένα και πιο αποτελεσματική. Για παράδειγμα είναι κρίσιμο να υπάρξουν διαφανή κριτήρια για τις λειτουργίες της ΔΕΠ, αξιόπιστα ποσοτικά δεδομένα όπως επίσης και να καθιερωθούν συγκεκριμένες ποιοτικές προδιαγραφές για τα ανακτώμενα υλικά σε επίπεδο ΕΕ.

Τέλος σε κάθε περίπτωση είναι κρίσιμο θεωρώ να ενδυναμωθεί η συνεργασία τοπικών αρχών και Συστημάτων.

- Ποια είναι η αποστολή του Οργανισμού EXPRA;

O ΕΧPRA (Extended Producer Responsibility Alliance) είναι ο ευρωπαϊκός συλλογικός οργανισμός ο οποίος περιλαμβάνει τα Εθνικά Συστήματα Ανακύκλωσης Συσκευασίας που έχουν συσταθεί και λειτουργούν μη κερδοσκοπικά από τους υπόχρεους διαχειριστές συσκευασίας, δηλαδή τους παραγωγούς / εμπόρους προϊόντων με συσκευασία, οι οποίοι σύμφωνα με την νομοθεσία είναι αυτοί που οφείλουν να μεριμνήσουν σε ατομική ή συλλογική βάση για την ανακύκλωση των συσκευασιών αυτών. Στον EXPRA συμμετέχουν συστήματα από 23 χώρες: Βέλγιο, Βουλγαρία, Κύπρο, Τσεχία, Εσθονία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιταλία, Φιλανδία, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Ολλανδία, Ρουμανία, Σλοβακία, Σλοβενία, Ισπανία Σουηδία, Καναδάς, Ισραήλ, Π.Γ.Δ.Μ, Νορβηγία, Τουρκία και Βοσνία Ερζεγοβίνη.

Οι βασικές αρχές που προωθεί ο EXPRA περιλαμβάνουν:

-την αρχή της διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού (ΔΕΠ) για τα απόβλητα συσκευασίας με στόχο τα Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ), να προσφέρουν το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα, στο χαμηλότερο δυνατό κόστος για την κοινωνία και τις υπόχρεες εταιρείες

-την υποχρέωση τα ΣΕΔ να λειτουργούν μη κερδοσκοπικά, υπό την ευθύνη των ίδιων των παραγωγών συσκευασίας, δηλαδή των υπόχρεων διαχειριστών, χωρίς διακρίσεις ανάμεσα στις υπόχρεες εταιρείες και με στόχο την επίτευξη γενικότερου δημοσίου συμφέροντος.
-την στενή συνεργασία των ΣΕΔ με τους Δήμους με στόχο την επίτευξη αμοιβαίου οφέλους.

- Πώς θα αξιολογούσατε της προσπάθειες της Ελλάδας στην εφαρμογή της Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού στον τομέα των Συσκευασιών;

Η αξιολόγηση αυτή δεν μπορεί παρά να λάβει υπόψη το σύντομο ιστορικό της ανακύκλωσης στην Ελλάδα. Παρά ταύτα, η Ελληνική Εταιρεία Αξιοποίησης Ανακύκλωσης (ΕΕΑΑ) κάνει εξαιρετική δουλειά και παρουσιάζει συνεχώς βελτίωση. Είναι πλήρες μέλος της EXPRA και μετέχει συστηματικά σε όλες τις Ομάδες Εργασίας του Οργανισμού μας. Πρόκειται για Σύστημα που λειτουργεί με όλα τα χαρακτηριστικά της αρχής ΔΕΠ, δηλαδή συστάθηκε και διοικείται από τους υπόχρεους διαχειριστές συσκευασίας, έχει μη κερδοσκοπική λειτουργία και λειτουργεί σε στενή συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Η ΕΕΑΑ, μέσα από μία πρωτοποριακή και πολυεπίπεδη συνεργασία με τις Τοπικές Αρχές, συμβάλλεται με τους ΟΤΑ της χώρας, ενώ η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ) έχει ενεργό συμμετοχή τόσο στο μετοχικό κεφάλαιο της ΕΕΑΑ με ποσοστό 35%, όσο και στο Διοικητικό Συμβούλιό, με την αντιπροσώπευσή της από τρία μέλη. Η ΕΕΑΑ έχει επιτύχει τους εθνικούς στόχους που έχουν τεθεί για το σύνολο της ανακύκλωσης των υλικών συσκευασίας στην Ελλάδα με τη λειτουργία του δικτύου του Μπλε Κάδου και του Μπλε Κώδωνα, που έχει εξαπλωθεί σε όλη τη χώρα και προσφέρει κάλυψη στο 94% του πληθυσμού.

- Με δεδομένο ότι στην Ελλάδα η Διαχείριση Αποβλήτων είναι ένας τομέας όπου καταγράφονται διαχρονικά σημαντικές υστερήσεις, ποιο χρήσιμο συμπέρασμα θα μπορούσε να αντληθεί από την πρακτική στον τομέα της Ανακύκλωσης Συσκευασιών;

Οι καλές πρακτικές που καταγράφει ο χώρος της Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού θα πρέπει να αναλυθούν και να επισημανθούν, ώστε να συνειδητοποιήσουν οι αρχές και οι πολίτες ότι πριν λίγα χρόνια ανάλογες επιτυχίες δεν ήταν καθόλου δεδομένες στην χώρα σας. Ως τέτοιες θα πρέπει να επισημανθούν οι εξής:

-Το γεγονός ότι οι υπόχρεες επιχειρήσεις καλύπτουν σε σταθερή βάση τις απαιτούμενες δαπάνες για να κλείνει το χρηματοδοτικό κενό ανάμεσα στην αξία των ανακτώμενων υλικών και την αναγκαία δαπάνη για τη συλλογή, τη διαλογή τους, την ενημέρωση των δημοτών καθώς και τη λειτουργία της ανακύκλωσης από την Γαύδο έως την Ορεστιάδα και από την Λέσβο έως τη Λευκάδα - σε ορθολογικά κόστη αγοράς - χωρίς να υπάρχει ανάγκη σταθερής πρόσθετης χρηματοδότησης από την Πολιτεία.

-Το γεγονός ότι οι ΟΤΑ και τα ΣΕΔ, δηλαδή ο δημόσιος και ο ιδιωτικός τομέας, συνεργάζονται στενά σε καθημερινή και ισότιμη βάση, με αμοιβαίο όφελος, για να επιτύχουν ένα συγκεκριμένο ποσοτικό αποτέλεσμα.

Η ανακύκλωση των αποβλήτων συσκευασίας στην Ελλάδα, που γίνεται από την ΕΕΑΑ, έχει δομηθεί σωστά και αποδίδει αξιόπιστα και μετρήσιμα αποτελέσματα. Το σύστημα έχει φυσικά περιθώρια περαιτέρω εξέλιξης, τα οποία θα πρέπει να προσεγγιστούν μέσω της χάραξης κοινής στρατηγικής μεταξύ των υπόχρεων επιχειρήσεων, της τοπική αυτοδιοίκησης και της πολιτείας.

Παρ’ όλα αυτά, το μεγαλύτερο βήμα για την Ελλάδα θα πρέπει να γίνει σε ένα άλλο πεδίο, στην ανακύκλωση των αποβλήτων που δεν προέρχονται από τις συσκευασίες, τα οποία αποτελούν άλλωστε πάνω από το 70% των συνολικών δημοτικών στερεών αποβλήτων. Οι βασικοί παίκτες σε αυτό το πεδίο είναι η κεντρική Διοίκηση και οι ΟΤΑ σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Κάνετε το σχόλιό σας

Ερώτημα ασφαλείας (CAPTCHA) * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.