«Αναπτυξιακό σκαλί» οι Natura για την Κρήτη και όχι μόνο

Στο πλαίσιο της Δράσης C.12 (”Public awareness raising activities: Workshops”) του έργου LIFE13 INF/GR/000188: «Οι οικολογικές υπηρεσίες, τα κοινωνικά οφέλη και η οικονομική αξία των υπηρεσιών των οικοσυστημάτων στις περιοχές Natura 2000 στην Κρήτη» (‘’The ecological services, social benefits and economic value of the ecosystem services in Natura 2000 sites in Crete’’) [LIFE Natura2000Value Crete], πραγματοποιήθηκε ημερίδα την Παρασκευή, 17 Φεβρουαρίου 2017, στην Δημοτική Βιβλιοθήκη του Δήμου Μαλεβιζίου (Ελευθερίου Βενιζέλου 194, Γάζι). Η ημερίδα, με θέμα «Περιοχές NATURA 2000: Ευκαιρία ή εμπόδιο για την ανάπτυξη;», διοργανώθηκε από το Πανεπιστήμιο Κρήτης - Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης σε συνεργασία με τον Δήμο Μαλεβιζίου.

Στην ημερίδα, που διήρκησε 4 ώρες (10:00 - 14:00), παρευρέθηκαν οι ακόλουθοι:

  • Εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κρήτης - Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης (ΜΦΙΚ), Συντονιστή Δικαιούχου του έργου, οι ακόλουθοι: Σταύρος Ξηρουχάκης, Δρ. Βιολόγος - Ορνιθολόγος, Συντονιστής του Έργου, Τάνια Πλουμή, Περιβαλλοντολόγος MSc, Συντονίστρια Επικοινωνίας, Νίκη Κυριακοπούλου, Βιολόγος MSc, Υπεύθυνη Δράσεων Ενημέρωσης και Ελισάβετ Γεωργοπούλου, Δρ. Βιολόγος, Εξωτερική Συνεργάτης ΜΦΙΚ.
  • Νικόλαος Κοτσυφός, Σύμβουλος Επενδύσεων
  • Καλούστ Παραγκαμιάν, Βιολόγος MSc, διευθυντής Ινστιτούτου Σπηλαιολογικών Ερευνών Ελλάδας
  • Περιβαλλοντική Ομάδα του Ενιαίου Λυκείου Γαζίου υπό την επίβλεψη των καθηγητριών τους, κα. Κορακάκη Ελένη και κα. Ντιντάκη Χριστίνα

Την ημερίδα χαιρέτησαν ο Δήμαρχος Μαλεβιζίου, κ. Κωνσταντίνος Μαμουλάκης, ο πρόεδρος της Επιτροπής Εποπτείας της Βιβλιοθήκης και της Επιτροπής Πολιτισμού του Δήμου, κ. Κώστας Τριγώνης, ο πρόεδρος ΔΕΥΑΜ, κ. Φίλιππος Σαββάκης και ο Αντιδήμαρχος του Οροπεδίου Λασιθίου, κ. Γιώργος Στρατάκης.

Ο Δήμαρχος Μαλεβιζίου, κ. Κωνσταντίνος Μαμουλάκης χαιρέτησε την εκδήλωση και καλωσόρισε το κοινό στην ημερίδα. Παρουσίασε συνοπτικά τους εισηγητές και το περιεχόμενο των ομιλιών τους. Εξέφρασε την άποψη ότι το ερώτημα - τίτλος της ημερίδας: «Περιοχές NATURA 2000: Ευκαιρία ή εμπόδιο για την ανάπτυξη;» απασχόλησε την Δημοτική Αρχή από την στιγμή που ανέλαβε τα ηνία του Δήμου. Το ερώτημα αυτό απαντήθηκε μέσα από έρευνα και μελέτη που απέδειξε ότι οι περιοχές NATURA 2000 αποτελούν ιδανική ευκαιρία ανάπτυξης, μέσω της ανάδειξης και της αξιοποίησης των ιδιαίτερων φυσικών στοιχείων που διαθέτουν. Ο Δήμος έχει αναλάβει την ευθύνη για πολλές από τι δράσεις για την προστασία και την ανάδειξη του Αλμυρού. Μια από αυτές είναι η κτηματογράφηση της περιοχής στο σύνολό της («Μάτι» Αλμυρού έως τη θάλασσα) που ολοκληρώθηκε την προηγούμενη χρονιά. Η διαδικασία αυτή βάζει τέλος στην αναρχία του ιδιοκτησιακού καθεστώτος που επικρατούσε επί δεκαετίες στην περιοχή. Δίνει τη δυνατότητα για ουσιαστικές παρεμβάσεις από την πολιτεία με σεβασμό προς το φυσικό περιβάλλον. Έπειτα, ο κ. Μαμουλάκης ευχαρίστησε το Πανεπιστήμιο Κρήτης - Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης για την βοήθεια και την στήριξη που προσφέρουν σε αυτή την προσπάθεια. Επίσης, προσκάλεσε τους παρευρισκόμενους να επισκεφθούν την έκθεση φωτογραφίας του έργου LIFE Natura2000Value Crete που παρουσιάζεται στην αίθουσα συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου και σε κοινόχρηστους χώρους του Δημαρχείου Μαλεβιζίου, έως και τις 28 Φεβρουαρίου 2017. Κλείνοντας την ομιλία του, ευχαρίστησε όσους συνέβαλαν για να πραγματοποιηθεί η ημερίδα, τους εισηγητές, τους συνεργάτες του, τους μαθητές της Περιβαλλοντικής Ομάδας του Ενιαίου Λυκείου Γαζίου και όσους τίμησαν την ημερίδα με την παρουσία τους.

Ακολουθούν οι παρουσιάσεις των εισηγητών από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης και το Ινστιτούτο Σπηλαιολογικών Ερευνών Ελλάδας, καθώς και η παρουσίαση της εργασίας της Περιβαλλοντικής Ομάδας του Ενιαίου Λυκείου Γαζίου.

Η κα. Ελισάβετ Γεωργοπούλου στην εισήγησή της, ενημέρωσε αρχικά το κοινό για το πρόγραμμα LIFE Natura2000Value Crete δίνοντας πληροφορίες για την σύσταση της Επιτροπής Συντονισμού του έργου, την διάρκεια και τους στόχους του. Έπειτα παρουσίασε το ευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών NATURA 2000, το νομικό πλαίσιο που τις διέπει («Οδηγία Οικοτόπων» και «Οδηγία Πτηνών») και τα καθεστώτα προστασίας τους (Ειδικές Ζώνες Διατήρησης - ΕΖΔ και Ζώνες Ειδικής Προστασίας - ΖΕΠ). Τόνισε το γεγονός ότι το Δίκτυο NATURA 2000 προβλέπει, όχι μόνο την προστασία της βιοποικιλότητας, αλλά και την παροχή σημαντικών υπηρεσιών στις ανθρώπινες κοινωνίες (πόσιμο νερό, τροφή, προστασία από φυσικές καταστροφές, τουρισμός, αναψυχή κ.ά.), καθώς δεν αποκλείει τις ανθρώπινες δραστηριότητες στις προστατευόμενες περιοχές. Έδωσε στοιχεία για τον αριθμό και την έκταση των προστατευόμενων περιοχών στην Ευρώπη και στην Ελλάδα και αναφέρθηκε στην ανάγκη δημιουργίας περισσότερων Φορέων Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών, αφού οι υπάρχοντες καλύπτουν μόλις το 30% της χώρας. Σύμφωνα με την κα. Γεωργοπούλου, η μεγάλη ποικιλότητα των οικοτόπων της χώρας, σε συνδυασμό με τους ιδιαίτερους βιοτικούς και αβιοτικούς παράγοντες που επικρατούν, έχουν ως αποτέλεσμα την ύπαρξη σημαντικής ορνιθοπανίδας. Κλείνοντας την παρουσίαση, αναφέρθηκε στο Δίκτυο NATURA 2000 στην Κρήτη, ενημερώνοντας το κοινό για τις περιοχές που εντάσσονται στο Δίκτυο και την σημαντική βιοποικιλότητα που χαρακτηρίζει το νησί τόσο σε αριθμό ειδών, όσο και σε ενδημισμό. Σημαντικός είναι και ο πλούτος του Δήμου Μαλεβιζίου και της ευρύτερης περιοχής σε είδη, η οποία συνορεύει με τις περιοχές του Κρουσώνα - Βρωμονερού Ίδης και του Ψηλορείτη (Βορίζια, Γερανοί, Καλή Μαδάρα) που εντάσσονται στο Δίκτυο NATURA 2000. Δύο από τους τέσσερις φυσικούς υγροτόπους που εντοπίζονται στην παράκτια ζώνη (Εκβολές Ξηροποτάμου και Φοδελιανού ποταμού) αναφέρονται στο Προεδρικό Διάταγμα ΑΑΠ 229/2012 για την προστασία των μικρών νησιωτικών υγροτόπων. Η εκβολή του Γαζανού ποταμού, η λίμνη και ο ποταμός Αλμυρός δεν αναφέρονται στο Π.Δ. και δεν υπάρχει καθορισμός των όρων και των περιορισμών για την προστασία και την ανάδειξή τους.

Έπειτα, η κα. Τάνια Πλουμή εισήγαγε το κοινό στην έννοια των οικοσυστημικών υπηρεσιών και στην αξία που τους προσδίδει ο άνθρωπος, ήδη από την αρχαιότητα. Αρχικά, αναφέρθηκε στο ότι πρόκειται για τα οφέλη που απολαμβάνει ο άνθρωπος από τη φύση και έδωσε παραδείγματα από την καθημερινότητα (πόσιμο νερό, τροφή, ένδυση, ενέργεια, εκπαίδευση, ψυχαγωγία κ.ά.). Σε επίπεδο Κρήτης, η συντριπτική πλειοψηφία όσων συμμετείχαν σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του έργου LIFE Natura2000Value Crete, δήλωσαν ότι γνωρίζουν κάποιες βασικές υπηρεσίες των οικοσυστημάτων του Δικτύου NATURA 20000 στην Κρήτη όπως: καθαρό νερό, τροφή, αέρας. Έπειτα, παρέθεσε τον διαχωρισμό των οικοσυστημικών υπηρεσιών σε τέσσερις κατηγορίες για τη διευκόλυνση της μελέτης τους: παροχής, ρυθμιστικές, πολιτιστικές και θεμελιώδεις, σύμφωνα με το Millennium Ecosystem Assessment (MEA), καθώς επίσης και παραδείγματα σε κάθε κατηγορία. Σύμφωνα με την κα. Πλουμή, Υπηρεσίες παροχής είναι: η τροφή, το πόσιμο νερό, οι πρώτες ύλες, οι φαρμακευτικές ουσίες κ.ά., Πολιτιστικές υπηρεσίες: η ψυχαγωγία, ο τουρισμός, η καλλιτεχνική έμπνευση κ.λπ., Ρυθμιστικές υπηρεσίες: η συγκέντρωση και η αποθήκευση άνθρακα, η προστασία από τη διάβρωση, η επικονίαση, η προστασία από ακραία καιρικά φαινόμενα κ.ά., και Θεμελιώδεις υπηρεσίες: η παροχή ενδιαιτήματος ενός οργανισμού, η διατήρηση του κύκλου ζωής κ.λπ. Οι παραπάνω υπηρεσίες και τα αγαθά που προσφέρει η φύση αναδεικνύουν την ανάγκη της άμεσης προστασίας της. Το Δίκτυο NATURA 2000 έχει ακριβώς αυτόν τον σκοπό. Αποτελεί το βασικό πλαίσιο προστασίας της βιοποικιλότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στόχοι του είναι η διατήρηση των φυσικών οικοτόπων, της άγριας πανίδας και χλωρίδας, αλλά και η διατήρηση των άγριων πτηνών. Ωστόσο, μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων φαίνεται να θεωρούν πως οι δραστηριότητες σε περιοχές που εντάσσονται στο Δίκτυο είναι μειωμένες ή απαγορεύονται, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουν με αμφισβήτηση αυτή την προσπάθεια για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Το έργο LIFE Natura2000Value Crete, μέσω της επικοινωνιακής του στρατηγικής, στοχεύει στην ενημέρωση του κοινού σχετικά με το Δίκτυο NATURA 2000 και τις ευκαιρίες ανάπτυξης μέσα σε αυτό. Σκοπός είναι να πραγματοποιηθεί αλλαγή στη στάση και στις απόψεις τους όσον αφορά την ένταξη της περιοχής που κατοικούν ή δραστηριοποιούνται στο Δίκτυο NATURA 2000. Η κα. Πλουμή, με τη χρήση στατιστικών στοιχείων, κατέδειξε ότι το 37% της έκτασης των καλλιεργειών στην Κρήτη βρίσκεται εντός του Δικτύου, το 79% των περιοχών του Δικτύου έχει ορεινό τμήμα και το 33% έχει παράκτιο ή υποθαλάσσιο τμήμα. Η πλειοψηφία των καλλιεργειών εντός του Δικτύου είναι ελαιόδεντρα, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της κτηνοτροφικής παραγωγής (γαλακτοκομικά - τυροκομικά προϊόντα, κρέας, μέλι) απορρέει από τις προστατευόμενες ορεινές περιοχές. Από την άλλη πλευρά, οι παράκτιες περιοχές NATURA 2000 της Κρήτης συνεισφέρουν μόλις το 18% της παραγωγής των αλιευμάτων του νησιού. Εντούτοις, οικονομικά οφέλη από τις παράκτιες περιοχές προκύπτουν και από έμμεσες πηγές, άγνωστες στο ευρύ κοινό, όπως είναι οικοσυστήματα/είδη, π.χ. τα υποθαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνιών, αποκλειστικά μεσογειακά φυτά, που αποτελούν ενδιαίτημα για πολλούς θαλάσσιους οργανισμούς. Συνεπώς, η προστασία των λιβαδιών εξασφαλίζει τόσο των υγεία των οικοσυστημάτων, όσο και την ύπαρξη πόρων για τον άνθρωπο (π.χ. αλιεύματα). Τέλος, η παραπάνω έρευνα αναδεικνύει επίσης την σύγχυση που επικρατεί ανάμεσα στους κατοίκους των περιοχών του Δικτύου NATURA 2000 στην Κρήτη, σε σχέση με το κατά πόσο η ένταξη σε αυτό ωφελεί τις τοπικές κοινωνίες. Aν και εμφανίζονται θετικοί σε δράσεις πράσινης οικονομίας (π.χ. βιολογική γεωργία, αειφορική κτηνοτροφία, οικοτουρισμός κ.ά.), φαίνεται πως είτε αγνοούν, είτε υποτιμούν τα κοινωνικά και οικονομικά οφέλη που απορρέουν από το Δίκτυο NATURA 2000 για τη Κρήτη, παράλληλα με τη προστασία της βιοποικιλότητας. Επίσης, μεγάλο τμήμα της τοπικής κοινωνίας της Κρήτης θεωρεί το Δίκτυο εμπόδιο για την ανάπτυξη στο νησί. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 67% του αγροτικού πληθυσμού θεωρεί τη παραγωγή βιολογικών προϊόντων (βιολογική γεωργία/κτηνοτροφία) επικερδή δραστηριότητα, ενώ μόνο το 22% των ερωτηθέντων σκοπεύει να ασχοληθεί με τη συγκεκριμένη δραστηριότητα στο μέλλον. Επιπλέον, δεν σκοπεύουν να εμπλακούν σε δράσεις για τη προστασία των φυσικών πόρων (64,2%), ούτε να ασχοληθούν επαγγελματικά με την παραγωγή βιολογικών προϊόντων ή με τον αγροτουρισμό (75,5%). Όσον αφορά τον τουρισμό, οι τουρίστες φαίνεται να σκοπεύουν να εμπλακούν σε οικοτουριστικές δραστηριότητες ή άλλες μορφές οικολογικού/φυσιολατρικού τουρισμού (75,2%), ενώ το 54,8% των επαγγελματιών στον τομέα του τουρισμού πιστεύουν το ίδιο  (το 88,5% θεωρεί ότι είναι επικερδής δραστηριότητα).

Ακολούθησε η εισήγηση του κ. Σταύρου Ξηρουχάκη με μια σύντομη παρουσίαση των περιοχών NATURA 2000 στην Ευρώπη και στην Κρήτη, των ιδιαίτερων οικοτόπων και των ειδών προτεραιότητας της Κρήτης με έμφαση στην ορνιθοπανίδα και στα ιδιαίτερα οικολογικά χαρακτηριστικά τους. Δόθηκε έμφαση στις τέσσερις κατηγορίες οικοσυστημικών υπηρεσιών (που είχε παρουσιάσει προηγουμένως η κα. Πλουμή) και συγκεκριμένα, στα οφέλη που έχει ο άνθρωπος από διάφορα είδη της άγριας ζωής σε παγκόσμιο και τοπικό επίπεδο (π.χ. περιεχόμενο δίαιτας διάφορων πουλιών στην  Ελλάδα και ο ρόλος τους στην καταπολέμηση ακόμα και βλαβερών ειδών, π.χ. ποντίκια). Ακολούθησαν παραδείγματα επιτυχημένων πρακτικών οικοτουρισμού και γενικά βιώσιμης και ήπιας εκμετάλλευσης της γης σε περιοχές NATURA 2000, με ταυτόχρονη προώθηση τοπικών προϊόντων υψηλής ποιότητας, π.χ. Δαδιά, Ιταλία, Ισπανία, Πολωνία, Ρουμανία. Τέλος, αναφέρθηκε στην αξία της ορνιθοπαρατήρησης ως εναλλακτική μορφή τουρισμού με αυξανόμενη δημοτικότητα ανάμεσα σε τουρίστες - επισκέπτες (στην περιοχή της Μεσογείου και της Ελλάδας συγκεκριμένα, η ανάπτυξη του οικοτουρισμού και της ορνιθοπαρατήρησης έχει επιφέρει οικονομικά οφέλη και ταυτόχρονα έχει εξασφαλίσει την προστασία διαφόρων ειδών, π.χ. όρνια).

Ο κ. Νικόλαος Κοτσυφός, ως Σύμβουλος επενδύσεων ενημέρωσε το κοινό για το πώς μπορεί μια επιχείρηση να ενταχθεί σε ένα χρηματοδοτικό πρόγραμμα. Επιπλέον, ανέφερε το γεγονός ότι ένα τουριστικό κατάλυμα μπορεί να χρηματοδοτηθεί ακόμα και αν λειτουργεί σε περιοχή NATURA 2000, αρκεί να διαθέτει τις κατάλληλες αδειοδοτήσεις. Παρουσίασε όλα τα επερχόμενα προγράμματα που εστιάζουν στον τουρισμό και στην γεωργία και ιδιαίτερα εκείνα, που αφορούν μικρές επιχειρήσεις σε ορεινές και αδύναμες οικονομικά περιοχές της Κρήτης. Οι νέοι αγρότες έχουν την δυνατότητα να ενταχθούν σε πρόγραμμα για τα επόμενα 4 - 5 χρόνια, ανάλογα με το είδος και την έκταση των καλλιεργειών. Σε γενικές γραμμές κρίνεται απαραίτητη η νομική κάλυψη οποιασδήποτε επιχείρισης και δραστηριότητας μέσα στο Δίκτυο NATURA 2000, ώστε να δικαιούται την οικονομική υποστήριξη ενός χρηματοδοτούμενου προγράμματος.

Η Περιβαλλοντική Ομάδα του Ενιαίου Λυκείου Γαζίου παρουσίασε εργασία με τίτλο: «Ο κόσμος του Αλμυρού ποταμού: παρελθόν, παρόν και μέλλον». Αρχικά, οι μαθητές έκαναν μια ιστορική αναδρομή για την περιοχή. Το φυσικό κάλλος της, όντας ξεχωριστό, κίνησε το ενδιαφέρον μελετητών και παρατηρητών από τον 8ο αιώνα μ.Χ. Οι μύλοι, οι νερόμυλοι και οι αλευρόμυλοι του Αλμυρού ποταμού αποτέλεσαν τόσο για τον τοπικό πληθυσμό, όσο και για τα ενετικά και οθωμανικά (μεταγενέστερα) στρατεύματα, σημαντική πηγή για την κάλυψη των βιολογικών τους αναγκών. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο φαράγγι του Αλμυρού για το οποίο υπάρχουν αναφορές από τον 14ο αιώνα μ.Χ. Παρουσιάστηκαν διάφορα παρεκκλήσια τα οποία είναι χτισμένα στο εσωτερικό του, καθώς και είδη χλωρίδας της περιοχής. Στη συνέχεια, αναφέρθηκαν στον υγρότοπο του Αλμυρού και στα διάφορα είδη της πανίδας που ενδιαιτούν εκεί (περισσότερα από 200 είδη πουλιών, νεροχελώνες, φρύνοι, δενδροβάτραχοι, κρητικοί βάτραχοι και σκαντζόχοιροι). Το επόμενο στάδιο της μελέτης συμπεριλάμβανε αναλύσεις του νερού στο πεδίο και στο εργαστήριο. Στο πεδίο πραγματοποιήθηκαν τα εξής: μέτρηση αγωγιμότητας, μέτρηση θερμοκρασίας του νερού, μέτρηση pH με πεχαμετρικό χαρτί και με πεχάμετρο (pH νερού=5). Στο εργαστήριο έγιναν χημικές αναλύσεις και προέκυψαν τα παρακάτω: δεν βρέθηκαν φωσφορικά ιόντα (τα οποία προέρχονται από αστικά λήμματα, κτηνοτροφικά και βιομηχανικά απόβλητα), δεν βρέθηκαν νιτρώδη και νιτρικά ιόντα (τα οποία προέρχονται από λιπάσματα, φυτοφάρμακα, αστικά λύματα και σηπτικά συστήματα) και τέλος, δεν βρέθηκαν ιόντα αμμωνίου (είναι δείκτης κοπρανώδους μόλυνσης). Επιπλέον, έγινε δειγματοληψία, επιτόπια παρατήρηση με στερεοσκόπιο και παρατήρηση με μικροσκόπιο (στο εργαστήριο), καθώς και αναγνώριση βενθικών μακροασπόνδυλων με την χρήση της Κλείδας Αναγνώρισης  Γλυκού Νερού. Τα βενθικά μακροασπόνδυλα αποτελούν δείκτη καθαρότητας του νερού και η παρουσία πολλών μακροασπόνδυλων με μονό κέλυφος, χωρίς κέλυφος κ.ά., είναι ενδεικτικά χαρακτηριστικά της περιβαλλοντικής ποιότητας. Οι μαθητές ολοκληρώνοντας την παρουσίαση έδειξαν εικόνες από το φαράγγι του Αλμυρού και πρότειναν τα παρακάτω διαχειριστικά μέτρα για την προστασία της ευρύτερης περιοχής του ποταμού: α) να αποτελέσει ο Αλμυρός πηγή παροχής μεγαλύτερης ποσότητας γλυκού νερού (για ύδρευση και άρδευση όπως παλιότερα), β) να διαμορφωθεί ο περιβάλλων χώρος ώστε να αποτελέσει θέση παρατήρησης πτηνών, γ) να ενημερωθεί η τοπική κοινότητα για τη χλωρίδα και την πανίδα που διαθέτει η περιοχή του Αλμυρού ώστε να αποτελέσει χώρο για εκπαίδευση μαθητών και περιβαλλοντικών ομάδων, δ) να υπάρξουν οι κατάλληλες υποδομές για τη διαμόρφωση της περιοχής σε χώρο αναψυχής και ε) να δημιουργηθεί σύστημα προώθησης οικοτουρισμού στην περιοχή.

Ο κ. Καλούστ Παραγκαμιάν εστίασε την παρουσίασή του στο σύμπλεγμα Στρούμπουλας - Κέρη - υγρότοπος Αλμυρού, μια πολύ σημαντική προστατευόμενη περιοχή του Δήμου Μαλεβιζίου. Με το ΦΕΚ 680/Β/31.5.2002 η περιοχή «Αλμυρός ποταμός - Κέρη» ορίστηκε ως Καταφύγιο Άγριας Ζωής (ΚΑΖ). Επίσης, η περιοχή είχε προταθεί να ενταχθεί στο Δίκτυο NATURA 2000, κάτι το οποίο δεν υλοποιήθηκε. Εντός του ΚΑΖ έχουν αναγνωριστεί 21 διαφορετικοί οικότοποι, 2 από τους οποίους είναι οικότοποι προτεραιότητας για την Ε.Ε. (ποσειδώνιες - 1120*, φοίνικες Θεόφραστου - 9370*). Όσον αφορά την βιοποικιλότητα της περιοχής, έχουν καταγραφεί >200 είδη φυτών, >> 120 είδη ασπονδύλων εκ των οποίων τα 18 είναι ενδημικά της Κρήτης, 5 είδη ψαριών, 3 είδη αμφιβίων, 6 είδη ερπετών, >250 είδη πουλιών ( >50 φωλιάζουν) και >7 είδη θηλαστικών. Αν και τα ΚΑΖ αποτελούν περιοχές απαγόρευσης α) του κυνηγιού, β) της καταστροφής κάθε είδους ζώνης με φυσική βλάστηση και φυτοφράκτες, γ) της αμμοληψίας, δ) της αποστράγγισης και της αποξήρανσης ελωδών εκτάσεων, ε) της ρύπανσης των υδατικών πόρων και στ) της ένταξης του καταφυγίου σε πολεοδομικό ή ρυμοτομικό σχεδιασμό, η περιοχή υπό μελέτη μαστίζεται από όλα τα παραπάνω. Διάφορες περιβαλλοντικές ομάδες έχουν προχωρήσει σε δράσεις προστασίας της περιοχής ανά τα χρόνια. Στη συνέχεια, ο κ. Παραγκαμιάν αναφέρθηκε στο οροπέδιο του Στρούμπουλα και στα διάφορα χαρακτηριστικά του τοπία, τους σημαντικούς γεωτόπους, τα σπήλαια, π.χ. Αρκαλόσπηλιος (με σημαντικά μικρού μεγέθους ζωικά είδη), τα βάραθρα και τις καταβόθρες, σχηματισμοί που σε ένα μεγάλο βαθμό έχουν εξερευνηθεί. Δυστυχώς στο οροπέδιο του Στρούμπουλα έχουν βρεθεί τόνοι μολυβιού που καταδεικνύουν την έντονη κυνηγετική δραστηριότητα στην περιοχή. Όσον αφορά την Κέρη, χαρακτηριστική είναι η παρουσία σπηλαιοδολίνης που περνά απαρατήρητη από τους επισκέπτες, ενώ είχε γίνει μελέτη για να κατασκευαστεί θέατρο στην περιοχή. Επιπλέον, έχουν φυτευθεί ξενικά είδη, υπάρχουν εγκαταλελειμμένες υποδομές, αισθητική και περιβαλλοντική αλλοίωση και υψηλός κίνδυνος πυρκαγιάς (από την παρουσία λάστιχων). Το φαράγγι του Αλμυρού αποτελεί κοιτίδα βιοποικιλότητας και φιλοξενεί αποικία όρνιων. Ωστόσο, είναι μπαζωμένο και χαρακτηρίζεται από πολλά ξενικά, ολιγοτροφικά είδη. Ακολούθησε περιγραφή του Αλμυρού, από την πηγή ως τις εκβολές του. Το νερό στην πηγή του ποταμού είναι υφάλμυρο (ανάμειξη γλυκού με αλμυρό νερό), στοιχείο της αστοχίας του φράγματος. Η υδρολογική λεκάνη που τροφοδοτεί το ποτάμι έχει έκταση 500 - 300km2 και αποτελείται από 2 υδροφορείς. Η οριοθέτηση του Αλμυρού προωθήθηκε από τη Δημαρχία χωρίς το αντίστοιχο Προεδρικό Διάταγμα, με αποτέλεσμα μετά από προσφυγές να μην περατωθεί. Ακολούθησαν αεροφωτογραφίες της περιοχής από το 1945 ως το 2008, που αναδεικνύουν τις ριζικές αλλαγές στη δομή του τοπίου στις εκβολές του Αλμυρού. Με τη χρήση αεροφωτογραφίας που περιλαμβάνει συνοπτικά όσα έχουν υλοποιηθεί στην περιοχή, παρουσίασε το «μοντέλο ανάπτυξης» για το οποίο τελικά έχουν δαπανηθεί πολλά χρήματα με ελάχιστο όφελος στον άνθρωπο και τη φύση. Οι εικόνες με σκουπίδια, μπάζα, παράνομες επιχωματώσεις, περιφράξεις και καταπατήσεις είναι συχνές στην περιοχή και έχουν οδηγήσει στη ραγδαία μείωση σημαντικών ειδών όπως η νεροχελώνα (κάποτε είχε 30.000 άτομα, σήμερα 5.000 και λιγότερα). Η παρουσία ενός ερειπωμένου θεάτρου απομακρύνει τα είδη της ορνιθοπανίδας. Η μονάδα αφαλάτωσης του Αλμυρού, οι παράνομες εκτάσεις parking, τα εγκαταλελειμμένα παρατηρητήρια πουλιών επιβαρύνουν το τοπίο. Πολλές εργασίες (διατριβές, πτυχιακές κ.ά.) που έχουν πραγματοποιηθεί τα τελευταία χρόνια, καταδεικνύουν την ανάγκη άμεσης διαχείρισης της κατάστασης. Ο Αλμυρός ποταμός έχει μεγάλη αξία για τον άνθρωπο και το φυσικό περιβάλλον καθώς: 1) εκεί υπάρχει η μεγαλύτερη καρστική πηγή της Κρήτης, 2) μελλοντικά θα καλύψει τις υδρευτικές ανάγκες εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών, 3) είναι (ακόμα) μια όαση ζωής, 4) αποτελεί (ακόμα) ένα πραγματικό οικολογικό μωσαϊκό, 5) έχει (ακόμα) τεράστια οικονομική αξία, 6) έχει (ακόμα) μεγάλη εκπαιδευτική αξία για όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και 7) έχει (ακόμα) μεγάλη ερευνητική αξία. Η παρουσίαση ολοκληρώθηκε με κάποιες διαχειριστικές προτάσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες της περιοχής: οριοθέτηση ρύακα Αλμυρού με Προεδρικό Διάταγμα, αυστηρός κανονισμός λειτουργίας του Καταφυγίου Άγριας Ζωής υπό την επίβλεψη της Δασικής Υπηρεσίας, καλύτερη αστυνόμευση και συνεργασία πολιτών - υπηρεσιών - αρχών.

Η ημερίδα ολοκληρώθηκε με ευχαριστίες προς όλους όσους συνεργάστηκαν για να πραγματοποιηθεί το γεγονός με επιτυχία, αλλά και προς όσους τίμησαν με την παρουσία τους την εκδήλωση.

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Κάνετε το σχόλιό σας

Ερώτημα ασφαλείας (CAPTCHA) * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.