Πολύωρη συζήτηση στη Βουλή για αυθαίρετα και δόμηση

του Θοδωρή Καραουλάνη

Περισσότεροι από 40 εκπρόσωποι φορέων τοποθετήθηκαν προχθές το απόγευμα για το νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ που αφορά το δομημένο περιβάλλον και τα αυθαίρετα. Κοινός τόπος σχεδόν όλων των παρισταμένων ήταν ότι το νομοσχέδιο προσπαθεί να λύσει υπαρκτά και σημαντικά προβλήματα αλλά όλοι εξέφρασαν επιφυλάξεις και προτάσεις αλλαγών. Πολλοί μάλιστα τόνισαν ότι το νομοσχέδιο αποτελεί συρραφή διατάξεων παλαιότερων νόμων και διατάξεων που ήδη ισχύουν αλλά το Υπουργείο καθυστέρησε να εφαρμόσει. Το ΥΠΕΝ από πλευράς του θεωρεί ότι το νομοσχέδιο, επειδή έχει τύχει ήδη εκτεταμένης διαβούλευσης – αφού ετοιμάζεται σχεδόν δύο χρόνια, όπως έγραψε αναλυτικά η Greenagenda– δεν χρειάζεται ουσιώδεις αλλαγές αλλά μόνο νομοτεχνικές βελτιώσεις και ότι αποτελεί «τομή».

Στη σχεδόν πεντάωρη συνεδρίαση της αρμόδιας Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής, ο Υπουργός ΠΕΝ Γιώργος Σταθάκης άκουσε υπομονετικά σχεδόν όλους τους εκπροσώπους φορέων που ο καθένας έκανε ξεχωριστές αλλά ουσιαστικές παρατηρήσεις για το νομοσχέδιο. Εν τέλει όμως, όπως φάνηκε από την ομιλία του στο τέλος της συνεδρίασης, το ΥΠΕΝ δεν έχει σκοπό να εισάγει σχεδόν καμία ουσιαστική αλλαγή στις διατάξεις του νομοσχεδίου! Οπότε απορεί κανείς (όπως απορούσαν και οι παριστάμενοι εκπρόσωποι) γιατί κλήθηκαν τόσοι και διαφορετικοί εκπρόσωποι και γιατί αφιερώθηκαν τόσες ώρες, αφού η κυβέρνηση δεν έχει σκοπό να βελτιώσει το νομοσχέδιο. Εκτός και αν, όπως λέχθηκε στους διαδρόμους, την πείσουν οι βουλευτές που θα συμμετέχουν στις επερχόμενες συζητήσεις στην Επιτροπή και την Ολομέλεια…

Κοινός τόπος σχεδόν όλων των εκπροσώπων των κοινωνικών και επαγγελματικών φορέων ήταν ότι το νομοσχέδιο περιέχει θετικές διατάξεις για τον έλεγχο της δόμησης αλλά θα είναι δυσλειτουργικό και πιθανόν να αποτύχει, καθώς δημιουργεί νέες δομές (τα Παρατηρητήρια Δομημένου Περιβάλλοντος) τόσο στο ΥΠΕΝ όσο και στις Περιφέρειες, χωρίς όμως να προβλέπει ούτε τον τρόπο στελέχωσης (καθώς παραπέμπει αόριστα σε ένα σχετικό ΠΔ) ούτε τρόπο χρηματοδότησης των αλλαγών, ενώ εκφράστηκαν και ενστάσεις αντισυνταγματικότητας για την εκχώρηση αρμοδιοτήτων ελέγχου που έχει μέχρι σήμερα το κεντρικό κράτος στην αυτοδιοίκηση. Ταυτόχρονα οι περισσότεροι στηλίτευσαν το γεγονός της δημιουργίας πλειάδας Επιτροπών και Συμβουλίων (Αρχιτεκτονικης, Πολεοδομικών Θεμάτων, Εξέτασης Ενστάσεων Αυθαιρέτων, Δομημένου Περιβάλλοντος, Προσβασιμότητας κα) καθώς δημιουργούν σύγχυση και κάνουν πολυδαίδαλο το καθεστώς αδειοδοτήσεων και ελέγχου. Σχεδόν όλοι οι εκπρόσωποι φορέων συμφώνησαν ότι ο νόμος παραπέμπει σε μια πληθώρα Υπουργικών Αποφάσεων και Προεδρικών Διαταγμάτων χωρίς την έκδοση των οποίων ο νόμος θα καταστεί ανεφάρμοστος, εκφράζοντας την επιφύλαξή τους για την ετοιμότητα του Υπουργείου. Για όλα αυτά ανέλυσαν τις επιφυλάξεις τους τόσο ο Πρόεδρος της Ένωσης Περιφερειών Κώστας Αγοράστός, όσο και ο Πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός, ο εκπρόσωπος της ΚΕΔΕ Σάββας Χιονίδης (Δήμαρχος Κατερίνης), ο εκπρόσωπος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ), και οι εκπρόσωποι των Πολιτικών Μηχανικών και των Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών.

Ακόμη ένα σημείο κοινό στις τοποθετήσεις των περισσότερων θεσμικών φορέων ήταν η αναγκαιότητα ολοκλήρωσης του πολεοδομικού σχεδιασμού στη χώρα, εκφράζοντας τις επιφυλάξεις τους για το κατά πόσον μπορεί αυτός να ολοκληρωθεί μέσα στο χρονικό πλαίσιο και τους όρους που θέτει η κυβέρνηση, χωρίς εξασφαλισμένη την αναγακία χρηματοδότηση.

Πέρα όμως από τις γενικές αυτές παρατηρήσεις, έγιναν και ουσιαστικές προτάσεις βελτίωσης του νόμου. Ο κ. Αγοραστός πρότεινε να αυξηθεί το ποσοστό τόσο των προστίμων αυθαιρέτων όσο και από τις δηλώσεις αυθαιρέτων που πηγαίνει στην αυτοδιοίκηση ενώ την ίδια ανάγκη τόνισαν εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης από την Κρήτη – και μάλιστα έθεσαν τη διάσταση του «τοπικού κινήτρου» για κάτι τέτοιο. Ο κ. Στασινός τόνισε την ανάγκη να προωθηθούν άμεσα οι ηλεκτρονικές υπηρεσίες που προβλέπονται και είναι ήδη έτοιμες, όπως η ηλεκτρονική έκδοση οικοδομικών αδειών, η ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου και η νέα ηλεκτρονική βάση δηλώσεων αυθαιρέτων.

Πολλοί εκ των παρισταμένων μάλιστα έθεσαν ουσιαστικό θέμα (δικαιοσύνης αλλά και συνταγματικότητας) για την πρόβλεψη των μειωμένων προστίμων που προβλέπονται σε όσους δηλώσουν αυθαίρετα με το νέο νόμο.

Από την πλευρά της ΠΟΜΙΔΑ ετέθη το θέμα της υποχρέωσης δήλωσης αυθαιρέτων σε συμβάσεις μίσθωσης ακινήτων, αλλά κυρίως αντέδρασε έντονα στο θέμα της αυτόνομης θέρμανσης στα διαμερίσματα των πολυκατοικιών, όπως είχε καταγράψει αναλυτικά η Greenagenda.

Από την πλευρά του Συλλόγου Πολιτικών Μηχανικών Ελλάδας αναδείχθηκε το ζήτημα της στατικής ασφάλειας των αυθαίρετων κατασκευών και τονίστηκε ότι είναι θετική η μέριμνα που τίθεται για μελέτη στατικής επάρκειας στα μεγάλα και σημαντικά αυθαίρετα, αλλά τονίστηκε ότι οι επιτροπές που θα κρίνουν αυτά τα θέματα δεν έχουν την ειδίκευση και τη γνώση να το κάνουν.

Από την πλευρά του Πανελλήνιου Συλλόγου Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών τονίστηκε ότι είναι το 5ο νομοσχέδιο αυθαιρέτων μέσα σε 8 χρόνια και το 2ο νομοσχέδιο με διατάξεις για ηλεκτρονικές διαδικασίες μέσα σε 6 χρόνια – από τις οποίες δεν έχει εφαρμοστεί καμία. Μάλιστα προτάθηκε αντί να υπάρξει συνολικά νέος νόμος για τα αυθαίρετα, που αποτελεί στη βάση του αναπαραγωγή του νόμου 4178 (του επονομαζόμενου «νόμου Καλαφάτη») ο οποίος κρίθηκε για πρώτη φορά συνταγματικά ανεκτός από το ΣτΕ, η κυβέρνηση να προχωρήσει σε τροποποίηση του υφιστάμενου και όχι σε νέα νομοθεσία, προκειμένου να αποφύγει τον κίνδυνο αντισυνταγματικότητας.

Επίσης σχεόν όλοι οι φορείς των μηχανικών και της αυτοδιοίκησης πρότειναν μικρότερες και ευέλικτες δομές στον έλεγχο του δομημένου περιβάλλοντος. Χαρακτηριστικά ο Πρόεδρος των Τοπογράφων πρότεινε μία κεντρική δομή σε επίπεδο Υπουργείο υμε τη συνδρομή της ΕΚΧΑ, ενώ ο Πρόεδρος του ΤΕΕ ανασχεδιασμό των χωρικών αρμοδιοτήτων όλων των επιπέδων με μικρότερη και ευέλικτη δομή, καθώς όπως τόνισαν οσχεδιασμός αυτών των πολυάνθρωπων δομών δεν πρόκειται να επιτευχθεί. Είναι χαρακτηριστικό, καθώς δημιούργησε αίσθηση στην αίθουσα, ότι η ΑΔΕΔΥ εκτίμησε τις ανάγκες για νέες προσλήψεις (όχι για χρήση υφιστάμενου προσωπικού) σε 500 νέους υπαλλήλους για την πλήρη εφαρμογή όσων προβλέπονται στο νομοσχέδιο – γεγονός που με τους υφιστάμενους δημοσιονομικούς περιορισμούς είναι σχεδόν αδύνατον να επιτευχθεί.

Ο Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Κατασκευαστών Ελλάδος κ. Καψιμάλης ανέδειξε ιδιαίτερα το ζήτημα της αναγκαιότητας δήλωσης αυθαιρέτων που κατασκευάστηκαν ή αυθαιρεσιών που έγιναν μετά το 2011 (ημερομηνία - «κόκκινη γραμμή» στους τρεις τελευταίους νόμους αυθαιρέτων), σημειώνοντας ότι μιλάμε για εκατοντάδες χιλιάδες ακίνητα με αυθαιρεσίες μετά από τον Ιούλιο του 2011, οι ιδιοκτήτες των οποίων περίμεναν λύση από την κυβέρνηση. Ειδικά σε αυτό το σημείο ο Υπουργός Γιώργος Σταθάκης ήταν κατηγορηματικός: δεν υπάρχει περίπτωση να μετακινηθεί η ημερομηνία που έχει θεσπιστεί και μάλιστα σημείωσε ότι ο νέος νόμος γίνεται ακόμη πιο αυστηρός για όσους τολμήσουν να σκεφτούν να φτιάξουν νέο αυθαίρετο μετά τη ψήφιση του νόμου, καθώς το πρόστιμο θα ανέρχεται τουλάχιστον στο τριπλάσιο της αξίας – εκτός και αν το κατεδαφίσουν μόνοι τους…

Ιδιαίτερα τονίστηκε κατά τη συζήτηση μεταξύ βουλευτών και εκπροσώπων φορέων το θέμα της στατικής ασφάλειας, καθώς υπάρχει ανησυχία για υπέρμετρη επιβάρυνση των αυθαιρέτων από το κόστος των αναγκαίων μελετών και εργασιών. Ακόμη, αναδείχθηκε το ζήτημα των πολύ μεγάλων ορίων απόκλισης που προσβλέπονται στα τοπογραφικά που περιλαμβάνονται στις δηλώσεις, καθώς με «ανοχές» από 5% ως 10% που προβλέπονται είναι πιθανόν να δημιουργηθούν μεγάλα προβλήματα. Για παράδειγμα μπορεί ένα οικόπεδο 2000 τμ να εμφανιστεί κατά 200 τετραγωνικά μεγαλύτερο, δημιουργώντας πρόβλημα στα γειτονικά οικόπεδα – όταν σήμερα οι αντίστοιχες «ανοχές» που προβλέπονται αφορούν απόκλιση μέχρι 2% κατά μέγιστο.

Κατά τη διάρκεια των τοποθετήσεων αλλά και της συζήτησης αναδείχθηκαν πολλά επιμέρους τεχνικά και ειδικά θέματα για το νομοσχέδιο των 148 άρθρων, τα οποία οι συνεργάτες του Υπουργού κατέγραφαν αλλά δεν φάνηκε να γίνονται αποδεκτά.

Στις αντιρρήσεις και στις προτάσεις των φορέων ,αλλά και στα ζητήματα που έθεσαν βουλευτές με τις ερωτήσεις τους στους εκπροσώπους των φορέων, απάντησε στο τέλος της συνεδρίασης ο Υπουργός Γιώργος Σταθάκης, απορρίπτοντας στην ουσία το κύριο μέρος των αιτιάσεων και των προτάσεων που κατατέθηκαν. Σύμφωνα με τον Υπουργό, το νομοσχέδιο ετοιμάζεται δύο χρόνια, έχει εκτεθεί σε διαβούλευση ενός έτους και έχουν ενσωματωθεί ήδη περίπου 1500 προτάσεις και απόψεις που κατατέθηκαν. Μάλιστα, παρά την πολύωρη συνεδρίαση, με τις απόψεις που εκφράστηκαν, ο Υπουργός παρατήρησε ότι φαίνεται να υπάρχει σύγκλιση και αποδοχή στη βασική του δομή του νομοσχεδίου… Ως τομή χαρακτήρισε ο Γιώργος Σταθάκης  τη βασική πρόβλεψη του νομοσχεδίου που αφροά το διαχωρισμό της αδειοδότησης από τον έλεγχο της δόμησης, δηλαδή την αφαίρεση της αρμοδιότητας ελέγχου τόσο των νόμιμων οικοδομών όσο και των αυθαιρέτων από τις Υπηρεσίες Δόμησης (τις παλαιές πολεοδομίες). Ο ίσιο σημείωσε ότι το νέο πλαίσιο αδειοδότησης που εισάγεται με το νομοσχέδιο ολοκληρώνει (μαζί με τους δασικούς χάρτες, την οριοθέτηση αιγιαλού και παραλίας σε όλη τη χώρα που ετοιμάζεται αλλά και την ολοκλήρωσης του Κτηματολογίου) ένα νέο τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας του χώρου στην Ελλάδα, που θα έχει ολοκληρωθεί μέχρι το 2020. Ο Γιώργος Σταθάκης προσπάθησε να απαντήσει στις αιτιάσεις για τις καθυστερήσεις και την αναποτελεσματικότητα των νέων δομών με μία απλή διαβεβαίωση ότι οι νέες δομές θα στελεχωθούν και θα χρηματοδοτηθούν. Παράλληλα αιτιολόγησε την αναγκαιότητα νέας ρύθμισης για τα αυθαίρετα με το ότι για πρώτη φορά διαχωρίζονται τα αυθαίρετα από τα νόμιμα κτήρια με απλές πολεοδομικές παραβάσεις, με την εισαγωγή εισοδηματικών και κοινωνικών κριτηρίων στα πρόστιμα δήλωσης αυθαιρέτων αλλά και στην αυστηροποίηση του νόμου για τη στατική επάρκεια όσων αυθαιρέτων δηλώνονται, ενώ παράλληλα τόνισε τις δρακόντειες προβλέψεις για τυχόν νέες προσπάθειες ανέγερσης αυθαιρέτων.

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Κάνετε το σχόλιό σας

Ερώτημα ασφαλείας (CAPTCHA) * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.