ΣΕΒ: Πώς τα ανοιχτά δεδομένα βελτιώνουν την ποιότητα ζωής στις πόλεις

του Θοδωρή Καραουλάνη

Τη σημασία των ανοιχτών δεδομένων για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της χώρας, την αύξηση του ΑΕΠ και της απασχόλησης, αλλά και για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης αναδεικνύει η ειδική έκθεση για τα open data που δημοσίευσε ο ΣΕΒ. Πέρα από τις βασικές αυτές παραδοχές ο ΣΕΒ αναλύει την κατάσταση που επικρατεί στη χώρα μας για τα ανοιχτά δεδομένα, τονίζοντας ότι οι επιδόσεις μας φθίνουν όσο περνάει ο χρόνος και χρειάζονται συγκεκριμένες πολιτικές και δεσμεύσεις.

Η σημερινή κατάσταση στην Ελλάδα

Η υιοθέτηση του Ν4305/2014 για την ανοικτή διάθεση και περαιτέρω χρήση εγγράφων, πληροφοριών και δεδομένων του δημόσιου τομέα έχει φέρει μέχρι στιγμής φτωχά αποτελέσματα στη χώρα μας λόγω περιορισμένης ανταπόκρισης των δημόσιων οργανισμών και έλλειψης σαφούς στρατηγικής από την πλευρά της Πολιτείας. Η φιλόδοξη προσπάθεια που ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας με τη «Διαύγεια» έμεινε στη μέση και φαίνεται να έχει εγκαταλειφθεί.

Η ΕΕ υπολογίζει ότι το μέγεθος της αγοράς ανοικτών δεδομένων αναμένεται να αυξηθεί κατά 37% μέχρι το 2020, φθάνοντας σε €75,7 δισ., με το συσσωρευτικό μέγεθος στα €325 δισ. Εάν σε αυτό προσθέσουμε τα έμμεσα οικονομικά οφέλη από νέα αγαθά και υπηρεσίες, εξοικονόμηση χρόνου, αποτελεσματικότητα στη δημόσια διοίκηση, λήψη καλύτερων αποφάσεων, τότε το συνολικό μέγεθος της αγοράς εκτιμάται στα €1,2 τρίσ. περίπου. Ήδη πολλές Ευρωπαϊκές πόλεις έχουν αναβαθμίσει αισθητά την ποιότητα ζωής των κατοίκων τους στους τομείς των μεταφορών, της ασφάλειας, της ενεργειακής εξοικονόμησης, της εκπαίδευσης κοκ, ανοίγοντας με συστηματικό τρόπο τα δεδομένα που έχουν στη διάθεσή τους σε μηχανικούς εφαρμογών.

Όμως η Ελλάδα απέχει σημαντικά από τις ευκαιρίες αυτές. Παρουσιάζει πτώση της βαθμολογίας της σε σχέση με το 2014 στη χρήση ανοιχτών δεδομένων, από τις 40,79 μονάδες, πλέον στις 38,94 στο Βαρόμετρο Ανοικτών Δεδομένων (ODB). Χαρακτηριστική είναι η υστέρηση σε γεωγραφικά δεδομένα, χάρτες και στοιχεία του Κτηματολογίου, δεδομένα για τις δημόσιες συμβάσεις, την νομοθεσία, τις εκλογές, το εμπορικό μητρώο, το περιβάλλον, τα δρομολόγια των μέσων μαζικής μεταφοράς, κτλ. Χώρες ανταγωνιστικές της Ελλάδας, όπως η Ιρλανδία (βαθμολόγηση ODB: 47,4), η Σλοβακία (44,9) η Πορτογαλία (41,9), η Ιταλία (55,9), το Ισραήλ (46,3) προχωρούν με ταχύτερους ρυθμούς.

Με πολύ συντηρητικές εκτιμήσεις, τα ανοικτά δεδομένα στην Ελλάδα μπορούν να δημιουργήσουν επιπλέον €3,2δισ. ΑΕΠ, πάνω από 1.000 θέσεις εργασίας και περίπου €12 δισ. σωρευτικά οφέλη εντός 5 ετών από το πραγματικό άνοιγμά τους. Παρά τη διαθεσιμότητα ανθρώπινου δυναμικού με ψηφιακές δεξιότητες υψηλού επιπέδου, η Ελλάδα χρειάζεται ρεαλιστικά βήματα και σαφή στρατηγική για την ανοιχτή διάθεση της πληροφορίας και την αναβάθμιση των συστημάτων προστασίας και ασφάλειας των προσωπικών δεδομένων που έχει στη διάθεσή του το Ελληνικό κράτος από κυβερνοαπειλές.

Πώς θα αλλάξει η κατάσταση

Η πολιτική ανοικτότητας, σημειώνει ο ΣΕΒ, αποτελεί βασικό πυλώνα της Ευρωπαϊκής αναπτυξιακής πολιτικής. Εναρκτήριο σημείο για τις πολιτικές ανοιχτότατας είναι η καθιέρωση της εξ ορισμού ανοιχτής πρόσβασης στα δεδομένα του δημόσιου τομέα. Αυτό σημαίνει ότι έγγραφα, πληροφορίες και δεδομένα που είναι στη διάθεση των φορέων του δημοσίου θα μπορούσαν να είναι δημόσια προσβάσιμα σε επεξεργάσιμη μορφή και ελεύθερα προς εμπορική ή τηρώντας συγκεκριμένα πρωτόκολλα ασφαλείας.

Ο ΣΕΒ τονίζει ότι «χαρακτηριστική είναι η υστέρηση της χώρας σε γεωγραφικά δεδομένα, χάρτες και στοιχεία του Κτηματολογίου, ανοιχτά δεδομένα για τις δημόσιες συμβάσεις, την νομοθεσία, τις εκλογές, το εμπορικό μητρώο, το περιβάλλον, τα δρομολόγια των μέσων μαζικής μεταφοράς, κλπ».

Ο μεγαλύτερος φορέας της επιχειρηματικότητας στη χώρα, από πλευράς των μεγεθών των μελών του, αλλά και επίσημος κοινωνικός εταίρος, δεν μένει σε παρατηρήσεις, αλλά με τη μορφή παραδειγμάτων αναδεικνύει δρόμους που θα μπορούσε να ακολουθήσει η ελληνική δημόσια διοίκηση αν ήθελε να προχωρήσει σε μια νέα πορεία για τα ανοιχτά δεδομένα.

Ο ΣΕΒ προτείνει έξι απαραίτητες παρεμβάσεις σε αυτή τη κατεύθυνση:

  • Παρέμβαση 1η: Προσδιορισμός τομέων προτεραιότητας
  • Παρέμβαση 2η: Διασύνδεση βασικών μητρώων με την εθνική πύλη ανοικτών δεδομένων
  • Παρέμβαση 3η: Τυποποίηση, αξιοπιστία και ασφάλεια δεδομένων
  • Παρέμβαση 4η: Αξιοποίηση των δεδομένων προς όφελος των πολιτών και επιχειρήσεων
  • Παρέμβαση 5η: Αναβάθμιση της λειτουργικότητας του αποθετηρίου
  • Παρέμβαση 6η: Διακυβέρνηση και ευαισθητοποίηση

Αναλυτικά το περιεχόμενο των προτάσεων αλλά και τις επιδόσεις της χώρας μας μπορείτε να δείτε στο αναλυτικό special report του ΣΕΒ.

Παράλληλα όμως, σημειώνει με έμφαση ότι είναι σημαντική για την κατανόηση του αντίκτυπου των ανοικτών δεδομένων η παρακολούθηση παραδειγμάτων από τομείς σε χώρες που έχουν σημαντική ωριμότητα στο άνοιγμα δημόσιων δεδομένων. Και δίνει ιδιαίτερη έμφαση στα παραδείγματα που επιλέγει στον τρόπο που έχουν διαλέξει διάφορες χώρες για την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής στις πόλεις μέσα από τα ανοιχτά δεδομένα.

Αναβάθμιση της ποιότητας ζωής στις πόλεις

Ο ΣΕΒ τονίζει ότι οι «έξυπνες πόλεις» προσφέρουν στους πολίτες τους μια υψηλή ποιότητα ζωής, άμεση διαχείριση κινδύνων και ελαχιστοποίηση της κατανάλωσης ενεργειακών πόρων. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω των ευφυών διασυνδέσεων μεγάλου όγκου ανοικτών δεδομένων που προκύπτουν από υποδομές όπως η ηλεκτροδότηση, η θέρμανση, τα μέσα μεταφοράς, οι δρόμοι, τα έξυπνα κτίρια. Για να παρακινηθεί η διοίκηση και οι αρμόδιοι, ο ΣΕΒ προβάλει συγκεκριμένα παραδείγματα όπου η ζωή των ανθρώπων στην καθημερινότητά τους βελτιώνεται μέσα από τη χρήση ανοιχτών δεδομένων.

Λονδίνο, ΗΒ: 5.000 προγραμματιστές αξιοποιούν ανοικτά δεδομένα

Οι εφαρμογές για μέσα μεταφοράς είναι οι πιο δημοφιλείς στη χρήση ανοικτών δεδομένων. Περισσότεροι από 5.000 προγραμματιστές αξιοποιούν τα δεδομένα που προσφέρει σε πραγματικό χρόνο η υπηρεσία μεταφορών του Λονδίνου. Συγκεκριμένα, 500 και πλέον σύνολα δεδομένων φιλοξενούνται στο London DataStore, ομαδοποιημένα σε θεματικές ενότητες όπως η απασχόληση και η οικονομία, οι μεταφορές, το περιβάλλον, η ασφάλεια, η υγεία, η στέγαση, ο πληθυσμός. Οι προγραμματιστές χρησιμοποιούν τα στοιχεία της DataStore για να δημιουργήσουν εφαρμογές που βοηθούν τους Λονδρέζους, τους επισκέπτες και τις τοπικές επιχειρήσεις. Για παράδειγμα, ο χάρτης σχολείων (School Atlas map) συνδυάζει δεδομένα σχολικής επίδοσης, στοιχεία πληθυσμού και έργα ανέγερσης κτιρίων. Ο διαδραστικός χάρτης χώρων εργασίας βοηθά τις επιχειρήσεις να αναζητήσουν χώρους γραφείων με βάση την τιμή, τη διάρκεια διαμονής και τους τύπους των εταιρειών που βρίσκονται εγκατεστημένες σε κάθε κτίριο. Τέλος, από τα ανοικτά δεδομένα μεταφορικών μέσων οι προγραμματιστές δημιούργησαν εκατοντάδες εφαρμογές, συμπεριλαμβανομένων των Tube travel news που προσφέρει στοιχεία των μετακινήσεων με τις δημόσιες συγκοινωνίες.

Ιαπωνία: Μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας

Η Ιαπωνία, άνοιξε τα δεδομένα προσφοράς και ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας μέσω κοινής προσπάθειας του Υπουργείου Οικονομίας, Εμπορίου και Βιομηχανίας και των εταιρειών ηλεκτρικής ενέργειας. Οι εφαρμογές που αναπτύχθηκαν γύρω από αυτά τα ανοιχτά δεδομένα βοήθησαν στην αύξηση της ευαισθητοποίησης των πολιτών σχετικά με την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, επιτρέποντάς τους να βοηθούν την κυβέρνηση να αποφεύγει αστοχίες και προβλήματα κατά τις περιόδους μεγάλης ζήτησης.

Γαλλία: Από το 1ο έτος εφαρμογής το 10% των πολιτών συμμετέχει ηλεκτρονικά στη λήψη αποφάσεων των ΟΤΑ

Στη Γαλλία, η Fluicity προωθεί και διευκολύνει τη συμμετοχική δημοκρατία σε επίπεδο δήμων μέσω μιας πλατφόρμας που επιτρέπει το διάλογο μεταξύ των εκλεγμένων δημοτικών συμβούλων και των πολιτών και την συμμετοχική λήψη αποφάσεων. Στοχεύουν στους νέους και τη «σιωπηλή» πλειοψηφία των Γάλλων πολιτών. Μέσα στον πρώτο χρόνο λειτουργίας τους έφτασαν το 10% του πληθυσμού με το 87% να δηλώνει μεγάλη ικανοποίηση. Σημαντική είναι επίσης η συμβολή της πλατφόρμας στην αξιοποίηση των τοπικών ΜΚΟ.

Σικάγο, ΗΠΑ: OpenGrid για εξερεύνηση κάθε γειτονιάς

Εφαρμογή ανοικτού κώδικα OpenGrid, μέσω της οποίας οι πολίτες μπορούν, χρησιμοποιώντας λέξεις-κλειδιά και φίλτρα, να εξερευνήσουν τις γειτονιές τους. Η εφαρμογή επιτρέπει στους πολίτες να έχουν γνώση σε πραγματικό χρόνο των γεγονότων που λαμβάνουν χώρα σε κάθε γειτονιά του Σικάγο.

Νέα Υόρκη, ΗΠΑ: Παρακολούθηση κτηρίων για κίνδυνο πυρκαγιάς

1.300 σύνολα δεδομένων στο NYC OpenData που αφορούν θέματα των επιχειρήσεων, της κυβέρνησης, της πόλης, της εκπαίδευσης, του περιβάλλοντος, της υγείας, της στέγασης και της ανάπτυξης, της δημόσιας ασφάλειας, της αναψυχής, των κοινωνικών υπηρεσιών και της μεταφοράς. Τα τεράστια σύνολα δεδομένων χρησιμοποιούνται από δημόσιους και ιδιωτικούς οργανισμούς καθώς και από ιδιώτες προγραμματιστές για την ανάπτυξη οπτικοποιήσεων ή εφαρμογών. Για παράδειγμα, η εφαρμογή Vision Tunnel συγκεντρώνοντας δεδομένα από πολλαπλές πηγές μετατρέπει κάθε χάρτη μετρό σε μια διαδραστική εξερεύνηση της Νέας Υόρκης. Άλλο ενδιαφέρον παράδειγμα προέρχεται από το πυροσβεστικό τμήμα της Νέας Υόρκης που χρησιμοποιεί ένα πρότυπο μοντέλο ανάλυσης για την παρακολούθηση των κτιρίων με τον υψηλότερο κίνδυνο πυρκαγιάς. Το μοντέλο έξυπνης ανάλυσης δημιουργεί έναν αλγόριθμο από περίπου 60 παράγοντες (πχ της ηλικίας ενός κτιρίου, των ηλεκτρικών προβλημάτων, του αριθμού των ψεκαστήρων, της παρουσίας ανελκυστήρων, κτλ) και βαθμολογεί τον κίνδυνο του κάθε κτηρίου. Το πυροσβεστικό τμήμα χρησιμοποιεί τις βαθμολογίες για να στοχεύσει σε επιθεωρήσεις κτηρίων με τον υψηλότερο κίνδυνο.

Άμστερνταμ, Ολλανδία: Amsterdam Smart City

Το Amsterdam Smart City χρησιμοποιεί ανοιχτά δεδομένα για να προσφέρει πληροφορίες προς τους κατοίκους, τις επιχειρήσεις και τους τουρίστες και να τους βοηθήσει στη λήψη αποφάσεων. Οι διαδραστικοί χάρτες της ιστοσελίδας του Amsterdam Smart City προσφέρουν ανοικτά γεωγραφικά δεδομένα από περιοχές της πόλης και το Energy Atlas χαρτογραφεί τη χρήση ενέργειας.

Γαλλία: 200 νέες επιχειρήσεις στη Γαλλία

Η Dataconnexions οργάνωσε και υλοποίησε στοχευμένες πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας γύρω από τα ανοικτά δεδομένα. Εστίασε στην αντιμετώπιση κοινωνικών θεμάτων και στη συμβολή στην οικονομία της χώρας σε θέματα όπως διαφάνεια, ανοικτή διακυβέρνηση, υγεία, παιδεία απασχόληση, φτώχεια, αποκλεισμός. Μέσα από τους 5 πρώτους κύκλους του προγράμματος, έχουν ήδη δημιουργηθεί περισσότερες από 200 νέες βιώσιμες επιχειρήσεις που αξιοποιούν ανοιχτά δεδομένα.

Ουρουγουάη: Καλύτερες υπηρεσίες στα κέντρα υγείας

Στην Ουρουγουάη το DATA Uruguay και το Υπουργείο Υγείας ξεκίνησαν μια εφαρμογή που επιτρέπει στους πολίτες να συγκρίνουν διάφορους πάροχους υγείας, αλλά και να υποβάλουν τα σχόλιά τους, βοηθώντας το Υπουργείο να αυξήσει την αποτελεσματικότητά του ως προς τη βελτίωση των κέντρων υγείας. Αυτή η πλατφόρμα όχι μόνο επέτρεψε τη λήψη πιο τεκμηριωμένων αποφάσεων από τους πολίτες, αλλά και αποκάλυψε ορισμένα προβλήματα ποιότητας στα δεδομένα που παρείχαν οι προμηθευτές υγείας.

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Κάνετε το σχόλιό σας

Ερώτημα ασφαλείας (CAPTCHA) * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.