ΥΠΕΝ και ΕΛΒΑΛ δοκιμάζουν να καθαρίσουν τα υπόγεια νερά στα Οινόφυτα

του Θοδωρή Καραουλάνη

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος ανακοίνωσε χθες δέσμη δράσεων για την απορρύπανση της λεκάνης απορροής του Ασωπού ποταμού. Στο πλαίσιο αυτό εκδόθηκε υπουργική απόφαση των Πάνου Σκουρλέτη (που έχει την αρμοδιότητα τόσο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης όσο και των Επιθεωρητών του Υπουργείου) και Γιάννη Τσιρώνη (που έχει την αρμοδιότητα του τομέα των Υδάτων και των επιθεωρητών περιβάλλοντος) που περιλαμβάνει:
⦁    υλοποίηση πιλοτικής δοκιμής αποκατάστασης (με στόχο την απορρύπανση βιομηχανικού γηπέδου έκτασης περίπου 500 στρεμμάτων),
⦁    συνέχιση του προγράμματος παρακολούθησης των υπόγειων υδάτων στις υφιστάμενες υδρογεωτρήσεις, εντός του συγκεκριμένου γηπέδου,  επέκταση του δικτύου των υφιστάμενων υδρογεωτρήσεων εντός του ίδιου γηπέδου, μέσω της ανόρυξης νέων καθώς και παρακολούθηση  υδρογεωτρήσεων που έγιναν σε όμορα γήπεδα, στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE-CHARM»,
⦁    συνέχιση της διερεύνησης για τον εντοπισμό της προέλευσης (πηγής) της ρύπανσης και η άμεση απομάκρυνση αυτής (της πηγής) εφόσον εντοπιστεί.

Το θέμα έχει πάρει πολύ «ζεστά» και το «τρέχει» ο Αναπληρωτής Υπουργός Γιάννης Τσιρώνης. Από το Υπουργείο περιβάλλοντος τονίζουν ότι η πιλοτική δοκιμή αποκατάστασης του υπόγειου υδροφόρου, που θα υλοποιηθεί εντός γηπέδου βιομηχανίας παραγωγής προϊόντων έλασης αλουμινίου της εταιρείας «ΕΛΒΑΛ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» στα Οινόφυτα Βοιωτίας, έχει στόχο την εφαρμογή της σε ευρύτερη κλίμακα.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι ολόκληρο το κόστος της πιλοτικής μεθόδου έχει αναλάβει η ΕΛΒΑΛ, η οποία έχει προχωρήσει ήδη στην εγκατάσταση του απαραίτητου εξοπλισμού και δοκιμή του συστήματος, το οποίο έχει επιδείξει σε πολλούς πολιτικούς παράγοντες. Τον συντονισμό, τονμ έλεγχο και την επίβλεψη των εργασιών έχει αναλάβει το αρμόδιο Συντοντιστικό Γραφείο Αντιμετώπισης Περιβαλλοντικής Ζημίας (ΣΥΓΑΠΕΖ) του ΥΠΕΝ.

Τι όμως περιλαμβάνει ακριβώς αυτή η πιλοτική δοκιμή αποκατάστασης που γίνεται από την ίδια την ΕΛΒΑΛ;

Πρώτη φάση: Δοκιμή άντλησης και επεξεργασίας στην επιφάνεια (Pump & Treat) και χρήση ιχνηθέτη (tracer). Στην 1η φάση θα αντλείται νερό από επιλεγμένη γεώτρηση (γεώτρηση άντλησης), το οποίο θα οδηγείται σε εξωτερικό σύστημα επεξεργασίας με ενδεδειγμένο μέσο προσρόφησης (σίδηρος μηδενικού σθένους - ZVI zero valent iron) όπου θα δεσμεύεται το εξασθενές χρώμιο. Η επανέγχυση του καθαρού επεξεργασμένου νερού θα γίνεται από γεώτρηση επανέγχυσης, η ακριβής θέση της οποίας θα προσδιοριστεί από τις συνθήκες της εγκατάστασης. Ταυτόχρονα, θα προστεθεί ειδική χημική ουσία ως ιχνηθέτης (tracer) σε γεώτρηση που θα κατασκευαστεί ανάντη της γεώτρησης άντλησης (γεώτρηση έγχυσης), ώστε να επιβεβαιωθεί η υδραυλική σύνδεση μεταξύ των γεωτρήσεων και η ταχύτητα μεταφοράς της χημικής ουσίας, δεδομένα τα οποία θεωρούνται σημαντικά για την επιτυχή έκβαση της δεύτερης φάσης.

Δεύτερη φάση: Πιλοτική δοκιμή επιτόπιας (in situ) τεχνικής ελεγχόμενης υδραυλικής κλίσης (controlled hydraulic gradient). Στη 2η φάση θα πραγματοποιηθεί έγχυση μείγματος χημικών αντιδραστηρίων (επταένυδρος θειικός σίδηρος, μελάσα και γαλακτωματοποιημένο φυτικό έλαιο) και χρήση κάθε άλλου μέσου ή ουσίας που θα υποδειχθεί από το ΣΥΓΑΠΕΖ (ύστερα και από εισήγηση του επιστημονικού συμβούλου) για την επίτευξη του στόχου επίτευξης των αυστηρών ορίων της ΚΥΑ του 2011 για τον Ασωπό. Παράλληλα θα κατασκευαστούν δύο ακόμη γεωτρήσεις μεταξύ της γεώτρησης έγχυσης και της γεώτρησης άντλησης, οι οποίες θα χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση του πιλοτικού προγράμματος (γεωτρήσεις παρακολούθησης). Κατά την επανέγχυση των εξαχθέντων υπόγειων υδάτων θα προστεθούν αναγωγικά χημικά απευθείας στα υπόγεια ύδατα που προέρχονται από τη γεώτρηση άντλησης.

Το ΣΥΓΑΠΕΖ θα παρακολουθεί συνεχώς της πρόοδο των εργασιών της ΕΛΒΑΛ και προβλέπεται η εταιρεία να καταθέτει αναλυτικά στοιχεία του «πειράματος», τυχόν επιπλέον στοιχεία όσον αφορά στις ποσότητες των ουσιών που θα εγχυθούν, καθώς και του ιχνηθέτη (tracer). Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να δηλώνονται με τη μέγιστη δυνατή ακρίβεια: α) οι συνολικές ποσότητες των αντιδραστηρίων και του ιχνηθέτη που θα εγχυθούν, β) οι πιθανές αιτίες για τυχόν παρεκκλίσεις από τις ποσότητες αυτές, γ) τεκμηριωμένες εκτιμήσεις για τα ποσοστά των παρεκκλίσεων και δ) οι εναλλακτικές λύσεις με μεθόδους διανομής των αντιδραστηρίων (με τα αντίστοιχα χρονοδιαγράμματά τους).

Η ΕΛΒΑΛ θα πραγματοποιήσει δοκιμές άντλησης 24 - 48 ωρών, οι οποίες θα προηγηθούν της έναρξης της πιλοτικής δοκιμής αποκατάστασης, θα προσδιορίζουν τον κώνο πτώσης της υπόγειας στάθμης και το μήκος επηρεασμού της άντλησης κάθετα προς τη ροή του υδροφορέα και θα δίνουν στοιχεία σχετικά με τα κύρια χαρακτηριστικά του υδροφόρου (βασικές υδρογεωλογικές – υδραυλικές παραμέτρους). Οι ακριβείς θέσεις των γεωτρήσεων στις οποίες θα πραγματοποιηθούν οι δοκιμαστικές αντλήσεις, θα καθοριστούν σε συνεργασία με το ΣΥΓΑΠΕΖ και μετά από σχετική εισήγηση του επιστημονικού του συμβούλου.

Με την υπουργική απόφαση επιβάλλεται στην ΕΛΒΑΛ, πριν την υλοποίηση της πρώτης φάσης, να υποβάλει, πλήρη φάκελο με τα αναλυτικά στοιχεία κατασκευής και λειτουργίας του συστήματος άντλησης και επεξεργασίας στην επιφάνεια. Η συγκεκριμένη μέθοδος πραγματοποιείται σε ελεγχόμενες σταθερές συνθήκες. Επιπλέον, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα αποτελέσματα των δοκιμών άντλησης που θα προηγηθούν της πιλοτικής δοκιμής, ώστε ενδεχομένως να επαναπροσδιοριστεί η χρονική διάρκεια της πρώτης φάσης και η ποσότητα του αντλούμενου νερού προς επεξεργασία.

Η συνολική διάρκεια της πιλοτικής δοκιμής αποκατάστασης ορίζεται σε έξι (6) μήνες. Μετά το τέλος της πιλοτικής δοκιμής, ορίζεται ένα χρονικό διάστημα παρακολούθησης και αξιολόγησης της αποτελεσματικότητάς της, διάρκειας τουλάχιστον τριών (3) μηνών. Τυχόν παράταση της εφαρμογής της πιλοτικής δοκιμής, αποφασίζεται από την EΑΠΕΖ, κατόπιν υποβολής σχετικού αιτήματος της ΕΛΒΑΛ, που ονομάζεται φορέας εκμετάλλευσης.

Η εταιρεία οφείλει να ενημερώνει το ΣΥΓΑΠΕΖ, πριν τη μετάβαση σε κάθε επόμενο διακριτό στάδιο της διαδικασίας, με υποβολή σχετικής τεχνικής έκθεσης για τις εργασίες που προηγήθηκαν συνοδευόμενης με αναλυτικό χρονοδιάγραμμα για τις εργασίες που θα ακολουθήσουν.

Μετά το πέρας του τριμήνου της αξιολόγησης της πιλοτικής δοκιμής, τα συμπεράσματα που θα προκύψουν θα πρέπει να περιλαμβάνουν επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση για την αποτελεσματικότητά της (ή μη) σε πραγματικές συνθήκες. Σε περίπτωση που κριθεί ότι η εφαρμοζόμενη μέθοδος δεν επέφερε τα επιθυμητά αποτελέσματα, θα πρέπει να εξεταστεί η εφαρμογή άλλων εναλλακτικών μεθόδων αποκατάστασης όπως η μέθοδος άντλησης και επεξεργασίας. Επιπλέον, μετά το πέρας του τριμήνου της αξιολόγησης της πιλοτικής δοκιμής, οι γεωτρήσεις της πιλοτικής δοκιμής θα ενταχθούν στο πρόγραμμα παρακολούθησης των υπόγειων υδάτων (το οποίο καθιερώνεται με την ίδια απόφαση) προκειμένου να συνεχιστεί η παρακολούθησή τους για μία τουλάχιστον υγρή-ξηρή περίοδο, ώστε να διαπιστωθεί η κατάσταση του συστήματος μετά την παρέμβαση αποκατάστασης.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά το Υπουργείο στην απόφασή του, στόχος της πιλοτικής δοκιμής αποκατάστασης είναι να επιτευχθούν κατ΄ ελάχιστον τα όρια που θέτει η ΥΑ 1811/2011 σε βαρέα μέταλλα. Εφόσον κριθεί απαραίτητο από τον επιστημονικό σύμβουλο, μπορεί να καθοριστούν και να ελέγχονται, με συχνότητα που θα οριστεί, και άλλες ουσίες και δείκτες ρύπανσης (που περιγράφονται στην ίδια ΚΥΑ), καθώς και τυχόν άλλες παράμετροι που θα συμπεριληφθούν. Τα εν λόγω όρια θα πρέπει να τηρούνται και για τα καθαρά επεξεργασμένα νερά που θα επιστρέφουν στον υπόγειο υδροφόρο μετά την επεξεργασία στην επιφάνεια, κατά την υλοποίηση της πρώτης φάσης της πιλοτικής δοκιμής αποκατάστασης.

Σύμφωνα με την απόφαση, εάν διαπιστωθεί οποιοδήποτε πρόβλημα κατά την εφαρμογή της πιλοτικής δοκιμής (π.χ. αύξηση των συγκεντρώσεων ολικού χρωμίου ή/και άλλων βαρέων μετάλλων και ρύπων της ΥΑ 1811/2011, μη αποδεκτές τιμές για άλλες παραμέτρους ελέγχου που δεν περιλαμβάνονται στην εν λόγω ΥΑ, αλλαγές στο τοπικό χημικό περιβάλλον, δημιουργία ιζημάτων ή παραπροϊόντων από τις χημικές αντιδράσεις που θα λαμβάνουν χώρα, κ.λπ.), ο φορέας εκμετάλλευσης (δηλαδή η ΕΛΒΑΛ) οφείλει να ενημερώσει άμεσα την αρμόδια αρχή (ΣΥΓΑΠΕΖ) και να επιληφθούν από κοινού για τις απαραίτητες διορθωτικές δράσεις, μετά από σχετική εισήγηση και του επιστημονικού συμβούλου του ΣΥΓΑΠΕΖ.

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Κάνετε το σχόλιό σας

Ερώτημα ασφαλείας (CAPTCHA) * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.