Ώρα αποφάσεων για τα υδροηλεκτρικά

του Θοδωρή Καραουλάνη

Στο κρισιμότερο σημείο, στην τελική ευθεία για το κλείσιμο της 2ης αξιολόγησης του τρέχοντος προγράμματος στήριξης της ελληνικής οικονομίας από τους εκπροσώπους των δανειστών της χώρας, βρίσκεται το θέμα των υδροηλεκτρικών φραγμάτων της χώρας.

Με βάση τις συζητήσεις που έχουν γίνει ως τώρα, οι θεσμοί – και κυρίως η πλευρά των ευρωπαίων – πιέζουν για να περιλαμβάνονται τα υδροηλεκτρικά φράγματα στο πακέτο μέτρων που θα εφαρμοστούν μετά το καλοκαίρι ώστε να επιτευχθεί ο στόχος της απελευθέρωσης της αγοράς ενέργειας, δηλαδή ο περιορισμός του μεριδίου αγοράς της ΔΕΗ τόσο στην παραγωγή όσο και στην κατανάλωση ρεύματος. Ήδη η πώληση λιγνιτικών – θερμοηλεκτρικών - μονάδων έχει αποφασιστεί, καθώς τα περιθώρια κίνησης της ελληνικής πλευράς ήταν εξαιρετικά περιορισμένα, αφού το Ευρωπαϊκό δικαστήριο έχει ήδη κρίνει ότι η Ελλάδα παραβιάζει τις κοινοτικές οδηγίες για τον ανταγωνισμό αποκλείοντας ιδιώτες από τη παραγωγή ρεύματος με καύσιμο τον λιγνίτη.

Παρά το πολιτικό κόστος που συνεπάγεται μια τέτοια απόφαση για οποιαδήποτε κυβέρνηση, καθώς κυρίως η Δυτική Μακεδονία αλλά και η ευρύτερη περιοχή της Κεντρικής Πελοποννήσου βασίζεται οικονομικά στα μεγάλα λιγνιτικά έργα της ΔΕΗ, η ιδιωτικοποίηση μεγάλου μέρους της θερμοηλεκτρικής παραγωγής φαντάζει μονόδρομος για τον περιορισμό του μεριδίου της ΔΕΗ.

Δεν ισχύει όμως το ίδιο για την υδροηλεκτρική παραγωγή. Στην καλύτερη των περιπτώσεων το ποσοστό της υδροηλεκτρικής παραγωγής στο συνολικό μείγμα της παραγωγής ενέργειας είναι μικρό (αναλόγως χρονιάς κυμαίνεται πάνω ή κάτω από 10%). Όμως η χρήση των υδροηλεκτρικών φραγμάτων είναι κρίσιμη για την τιμή του ρεύματος συνολικά, καθώς η χρήση τους μειώνει την Οριακή Τιμή του Ηλεκτρικού Συστήματος, δίνοντας περιθώρια σοβαρών «παρεμβάσεων» στο κόστος παραγωγής του ηλεκτρικού ρεύματος. Και σε αυτό «πατάνε» οι θεσμοί που ζητούν από την κυβέρνηση να δοθεί στους ιδιώτες μέρος της υδροηλεκτρικής παραγωγής. Σοβαρό «όπλο» στην προσπάθεια αυτή είναι η πρόσφατη «έφοδος» της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού της ΕΕ στα γραφεία της ΔΕΗ όπου έψαξαν στοιχεία ακριβώς για αυτό: για τον τρόπο που η ΔΕΗ «κατευθύνει» την παραγωγή ενέργειας για να επηρεάσει το κόστος. Τα πορίσματα του ελέγχου δεν έχουν γίνει ακόμη γνωστά, όμως στις συζητήσεις για την τρέχουσα αξιολόγηση ο ρόλος των υδροηλεκτρικών στην επιρροή των τιμών παίζει κυρίαρχο ρόλο.

Όμως, παρά τις προθέσεις των δανειστών, το νομικό πλαίσιο για την παραχώρηση ή πώληση υδροηλεκτρικών μονάδων είναι εξαιρετικά ασαφές. Αυτό υποστηρίζει και η κυβέρνηση, προσπαθώντας να επιτύχει την εξαίρεση των υδροηλεκτρικών σαπό το πακέτο των λύσεων που θα αποφασιστούν – ή έστω μια γενική αναφορά σε «δομικά μέτρα» που θα εφαρμοστούν μελλοντικά και όχι μια ρητή αναφορά στα υδροηλεκτρικά έργα. Και αυτό συμβαίνει όχι μόνο για λόγους επικοινωνιακούς ή πολιτικούς, καθώς είναι πολύ δύσκολο για ένα αριστερό κόμμα να υποστηρίξει ιδιωτικοποίηση έργων που αφορούν το νερό. Υπάρχει και ουσιαστικό νομικό πρόβλημα, καθώς το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει κρίνει ήδη ως αντισυνταγματική την προσπάθεια ιδιωτικοποίησης των εταιρειών ύδατος, στην περίπτωση της ΕΥΑΘ – και με αυτό ακριβώς το σκεπτικό σταμάτησε και η προσπάθεια ιδιωτικοποίησης της ΕΥΔΑΠ. Είναι εξαιρετικά αμφίβολο ότι το ΣτΕ θα αλλάξει άποψη όταν κριθεί η υπόθεση των υδροηλεκτρικών φραγμάτων. Η Greenagenda συγκεντρώνει και θα παρουσιάσει σύντομα το σύνολο των νομικών και συνταγματικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η προσπάθεια ιδιωτικοποίησης των υδροηλεκτρικών φραγμάτων.

Παρά όμως τις έντονες νομικές και περιβαλλοντικές διαστάσεις του ζητήματος της ιδιωτικοποίησης των υδροηλεκτρικών έργων, οι θεσμοί φαίνεται να επιμένουν στην παραχώρηση «πακέτο» λιγνιτικών και υδροηλεκτρικών σταθμών, με κύριο επιχείρημα το κόστος παραγωγής της ενέργειας και την δυνατότητα «χειραγώγησης» της αγοράς από όποιον ελέγχει το σύνολο του υδροηλεκτρικού δυναμικού. Πάντως το ζήτημα του κόστους της ενέργειας που συνδέεται με τη χρήση των υδροηλεκτρικών φραγμάτων περιλαμβάνει και ένα άλλο μέρος που λίγοι έχουν αντιληφθεί: το κόστος του ύδατος που παραμένει ή συγκεντρώνεται στους ταμιευτήρες και χρησιμοποιείται για τις ανάγκες ηελκτροπαραγωγής. Η Ελλάδα δεν έχει ακόμη δημοσιεύσει τη σχετική Υπουργική απόφαση όπου με βάση την οδηγία για τα ύδατα πρέπει να περιλαμβάνει αναλυτικούς κανόνες τιμολόγησης για κάθε χρήση ύδατος. Και τα «παιχνίδια» με την τιμή του νερού είναι δύσκολα, καθώς αφορούν την ύδρευση και την άρδευση, δηλαδή δύο βασικά συνταγματικών προστατευόμενα αγαθά.

Δεν είναι τυχαίο ότι στην προχθεσινή συνάντηση της Ευρωπαίας Επιτρόπου Περιφερειακής Πολιτικής Κορίνας Κρετσού τέθηκε, υπό τον μανδύα της αιρεσιμότητας για το ΕΣΠΑ, το θέμα της Κοινής Υπουργικής Απόφασης Κοστολόγησης-Τιμολόγησης του νερού, στην οποία ο Αναπληρωτής Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σωκράτης Φάμελος τόνισε ότι έχουν ενσωματωθεί το μεγαλύτερο ποσοστό των παρατηρήσεων που έχουν γίνει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και κινείται απόλυτα στο πλαίσιο της Οδηγίας-Πλαίσιο για τα νερά 2000/60/ΕΕ. Μάλιστα, σε μια «αθώα» ως προς το δημόσιο λόγο παρατήρηση της σχετικής ανακοίνωσης το Υπουργείο τόνισε ότι «ζητήθηκε η συμβολή της Επιτρόπου για να ολοκληρωθεί, να συμφωνηθεί και να υπογραφεί τελικά η συγκεκριμένη ΚΥΑ» η οποία έχει εξαιρετικά κρίσιμο ρόλο για την τιμή του νερού σε κάθε χρήση (πόσιμο νερό, αρδευτικό κλπ), άρα ΚΑΙ στην υδροηλεκτρική παραγωγή. Ούτε είναι τυχαίο ότι στο τρέχον πρόγραμμα στήριξης της ελληνικής οικονομίας υπάρχει ρητή αναφορά στην ενίσχυση της λειτουργίας της Ρυθμιστικής Αρχής Υδάτων, ο ρόλος της οποίας έχει συμφωνηθεί, από την προηγούμενη κυβέρνηση μαζί με την τότε τρόϊκά, να δοθεί στην Ειδική Γραμματεία Υδάτων. Και το τελευταίο διάστημα κυκλοφορούν στους διαδρόμους τουλάχιστον τριών υπουργείων φήμες για ζήτημα καθιέρωσης Ανεξάρτητης Αρχής. Με δεδομένη τη νομολογία του ΣτΕ για τις εταιρείες ύδρευσης, κανείς δεν θέλει να ιδρυθεί ανεξάρτητη αρχή για να επιβλέπει την άρδευση στις αγροτικές περιοχές: η μόνη άλλη χρήση ύδατος με μεγάλο οικονομικό αντίκτυπο είναι η ηλεκτροπαραγωγή…

Αυτές τις ώρες λαμβάνονται οι τελικές αποφάσεις για την κατεύθυνση που θα πάρουν τα κείμενα της συμφωνίας για τον ενεργειακό τομέα – και τις επόμενες ημέρες θα υπάρξουν οι οριστικές διατυπώσεις. Πλην φυσικά απροόπτου στην γενικότερη εξέλιξη της διαπραγμάτευσης για τη 2η αξιολόγηση…

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Κάνετε το σχόλιό σας

Ερώτημα ασφαλείας (CAPTCHA) * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.