Πόσο εύκολη είναι η πρόσβαση στο «πράσινο» ελληνικών κι ευρωπαϊκών πόλεων;

του Θοδωρή Καραουλάνη

Μια μεθοδολογία που έχει αναπτυχθεί για τη χρήση δεικτών ώστε να αξιολογηθεί η ύπαρξη, η διαθεσιμότητα και η πρόσβαση σε πράσινες αστικές περιοχές για τους αστικούς πληθυσμούς σε όλη την Ευρώπη, είναι πλέον διαθέσιμη τόσο σε όσους λαμβάνουν αποφάσεις σε επίπεδο πολιτικής όσο και στους πολίτες. Οι πρώτοι, τόσο στο κράτος όσο κυρίως στην αυτοδιοίκηση, μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη μεθοδολογία αυτή για να βελτιώσουν τη ζωή των πολιτών, βασισμένοι σε αντικειμενικά επιστημονικά δεδομένα. Οι δεύτεροι για να αξιολογήσουν τις πολιτικές των πρώτων και φυσικά για να διεκδικήσουν περισσότερο πράσινο – και καλύτερα τοποθετημένο στις πόλεις τους.

Οι χώροι πρασίνου στις πόλεις, όπως τα πάρκα και τα άλση, οι δημόσιοι κήποι και τα περιαστικά δάση επιτελούν μια σειρά από λειτουργίες και δραστηριότητες, που κυμαίνονται από την ικανοποίηση των οικολογικών αξιών μέχρι την διασκέδαση και την αναψυχή. Επίσης παρέχουν αισθητική αξία και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην προώθηση της δημόσιας υγείας και, μιλώντας γενικότερα, συμβάλλουν σε μια καλύτερη ποιότητα ζωής για τους κατοίκους.

Είναι ίσως αρκετά απλό να μετρηθεί η πραγματική παρουσία και η επιφανειακή κάλυψη των χώρων πρασίνου στις πόλεις με τη χρήση υφιστάμενων πηγών στατιστικών δεδομένων – απλά παίρνει αρκετό χρόνο.

Ωστόσο, η ύπαρξη και μόνο αυτών των περιοχών δεν εγγυάται ότι μπορούν να εκπληρώσουν τις λειτουργίες που αναφέραμε για το μεγαλύτερο μέρος του αστικού πληθυσμού. Δεν εγγυάται δηλαδή ότι οι πολίτες έχουν πραγματική πρόσβαση στα πλεονεκτήματα του αστικού πρασίνου. Για παράδειγμα οι χώροι πρασίνου θα μπορούσαν να είναι συγκεντρωμένοι σε ορισμένα μόνο μέρη της πόλης. Επίσης η πρόσβαση σε αυτούς θα μπορούσε να είναι προβληματική, για παράδειγμα, για τους πεζούς. Αυτά άλλωστε τα προβλήματα τα γνωρίζουμε καλά στις ελληνικές πόλεις.

Για λόγους σαν αυτούς, αναπτύχθηκε σε ευρωπαϊκό μια μεθοδολογία με κοινοτική χρηματοδότηση η οποία θα λαμβάνει υπόψη τη χωρική κατανομή τόσο των πληθυσμών όσο και των χώρων πρασίνου σε ολόκληρη την έκταση της κάθε πόλης, ώστε να παράγει δείκτες σχετικά με την εγγύτητα των χώρων πρασίνου στον αστικό πληθυσμό.

Προκειμένου να επιτευχθούν συγκρίσιμα αποτελέσματα, χρησιμοποιήθηκαν εναρμονισμένες πηγές δεδομένων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως είναι τα γεωχωρικά δεδομένα χρήσεων γης του Copernicus Urban Atlas αλλά και τα στοιχεία των απογραφών πληθυσμού – και τα δύο με την υψηλότερη δυνατή χωρική ανάλυση. Συνδυάζοντας αυτά τα δεδομένα με τα υφιστάμενα στοιχεία και την αποτύπωση του πλήρους οδικού δικτύου μιας περιοχής, είναι δυνατό να υπολογιστεί η συνολική επιφάνεια των χώρων πρασίνου που ο κάθε κάτοικος μπορεί να φτάσει μέσα σε 10 λεπτά με τα πόδια!

Στο επίπεδο μιας ολόκληρης πόλης, η μέση τιμή της κοντινότερης «πράσινης επιφάνειας» (όπως απεικονίζεται σε έναν χάρτη που έχει παραχθεί με αυτά τα δεδομένα) υπογραμμίζει τη διαφορά στην εγγύτητα των χώρων πρασίνου με τον πληθυσμό.

Ανάμεσα στις μεγαλύτερες πόλεις όπως είναι οι πρωτεύουσες, η μέση τιμή των κοντινότερων πράσινων επιφανειών, δηλαδή των γύρω χώρων πρασίνου, κυμαίνεται από λιγότερο από 15 εκτάρια σε πόλεις όπως το Βουκουρέστι, το Παρίσι, η Βουδαπέστη, η Ρώμη ή η Σόφια μέχρι σε περισσότερα από 50 εκτάρια στην Πράγα ή στη Στοκχόλμη.

Θυμίζουμε ότι το εκτάριο (διεθνές σύμβολο ha) είναι μονάδα μέτρησης επιφανείας. Ένα εκτάριο ισούται με 100 άρια ή 10.000 τετραγωνικά μέτρα, δηλαδή 10 στρέμματα. Το εκτάριο αντιστοιχεί με τετράγωνο του οποίου κάθε πλευρά έχει μήκος 100 μέτρα.

Όπως προκύπτει από τα διαθέσιμα στοιχεία, και όπως θα αναμέναμε, οι ελληνικές πόλεις μάλλον βρίσκονται χαμηλά σε αυτόν το δείκτη.

Στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας η μέση επιφάνεια των κοντινότερων προσβάσιμων αστικών χώρων πρασίνου είναι 9,3 ha ενώ στο κέντρο της πόλης 7,9 ha.

Όπως έχει αναφερθεί πολλές φορές, η επένδυση στο Ελληνικό φιλοδοξεί να αλλάξει άρδην αυτήν την εικόνα στην ελληνική πρωτεύουσα – αλλά και αυτό θέλει αρκετό χρόνο για να πραγματοποιηθεί.

Παράλληλα στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης η μέση επιφάνεια των κοντινότερων προσβάσιμων αστικών χώρων πρασίνου είναι 12,5 ha ενώ στο κέντρο της πόλης ο δείκτης μειώνεται στα 8,1 ha.

Στον πίνακα που ακολουθεί μπορείτε να δείτε και άλλες ελληνικές πόλεις. Το συμπέρασμα είναι ότι σε όλες τις πόλεις που έχουν μετρηθεί με βάση τους νέους δείκτες μέχρι σήμερα, η κατάσταση χρήζει βελτίωσης, καθώς υπολείπονται αρκετά των άλλων ευρωπαϊκών πόλεων.

Και η βελτίωση αυτή αφορά αφενός τη δημιουργία χώρων πρασίνου, αλλά αφορά παράλληλα τη χωροθέτησή τους και κυρίως την προσβασιμότητά τους για όλες τις πληθυσμιακές και κοινωνικές ομάδες!.

Δείτε παρακάτω τα στοιχεία που αφορούν περιοχές της Ελλάδας:

Ανά ευρύτερη αστική περιοχή

 

City / greater city Total population (2006) Share of green urban areas and forests (2012) (% of land area) Population without green urban areas in the neighbourhood (% of total population) Median surface of accessible green urban areas (ha) Quartile coefficient of dispersion of the median surface of accessible green areas
CODE NAME category POPL_TOTAL GUA_f_share popl_share_no_gua median_ha qcd
EL001K1 Athina Greater city 3086713 9,9 4,1 9,3 3,4
EL002C1 Thessaloniki City 310847 6,5 1,4 12,5 1,2
EL003C1 Pátra City 179214 5,8 3,1 8,9 0,7
EL004C1 Irakleio City 142696
EL005C1 Larisa City 137619 1,6 4,6 6,6 2,6
EL006C1 Volos City 79632 1,5 5,4 4,5 1,4
EL007C1 Ioannina City 78867
EL008C1 Kavala City 62711 9,2 4,9 2,0 2,6
EL009C1 Kalamata City 63153

Ανά αστικό κέντρο

Urban centre Total population (2006) Population without green urban areas in the neighbourhood (% of total population) Median surface of accessible green urban areas (ha) Quartile coefficient of dispersion of the median surface of accessible green areas
EL Athina 3514267 5,9 7,9 3,6
EL Chania 58879
EL Ioannina 73651
EL Irakleio 143779
EL Kavala 50958 3,8 2,0 3,7
EL Larisa 121904 4,1 6,7 2,8
EL Pátra 177782 2,3 8,9 0,7
EL Rodos 52649
EL Thessaloniki 810179 4,1 8,1 1,5
EL Volos 99083 1,7 6,1 1,6

Ένα έγγραφο εργασίας που μπορείτε να βρείτε στο link που παραθέτουμε παρακάτω, περιγράφει αυτή τη μεθοδολογία και τα αποτελέσματα σε μεγαλύτερη λεπτομέρεια. Δείχνει επίσης ότι οι νέοι δείκτες παρέχουν πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με την παρουσία και τη διασπορά των χώρων πρασίνου. Καθώς η παραγωγή των δεδομένων Urban Atlas είναι ακόμη σε εξέλιξη, η ανάλυση αυτή θα πρέπει να επεκταθεί σε ακόμα περισσότερες πόλεις στο εγγύς μέλλον. Ενημέρωση και συμπλήρωση δεδομένων από την πόλη θα διατίθενται μέσω της ιστοσελίδας Inforegio. Στοιχεία για όλες τις αντίστοιχες περιοχές της Ευρώπης, όπως ενημερώνονται και συμπληρώνονται σιγά – σιγά, μπορείτε να βρείτε στη σχετική ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Είναι καλή ευκαιρία να μάθουμε και κυρίως να πιέσουμε τους αιρετούς της τοπικής αυτοδιοίκησης – αλλά και της κεντρικής πολιτικής σκηνής – ώστε να αποκτήσουμε όλοι, σε όλη τη χώρα, περισσότερο διαθέσιμο, στην καθημερινότητα, πράσινο!

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Κάνετε το σχόλιό σας

Ερώτημα ασφαλείας (CAPTCHA) * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.