Γιατί φέρνουν νέο νομοσχέδιο για αυθαίρετα και δόμηση

του Θοδωρή Καραουλάνη

Οι πρώτες εκτιμήσεις και αναλύσεις της αγοράς για το νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ για τα αυθαίρετα και το δομημένο περιβάλλον, που βρίσκεται ήδη σε διαβούλευση, δείχνουν ότι, σε πρώτη ανάγνωση, δεν υπάρχει κάποια μεγάλη μεταρρύθμιση.

Όσον αφορά τα αυθαίρετα, η βάση του νέου νόμου εξακολουθεί και είναι ο νόμος 4178, ο αποκαλούμενος «νόμος Καλαφάτη» του 2013. Ίσως δεν θα μπορούσε να γίνει και αλλιώς, καθώς είναι ο μόνος νόμος αυθαιρέτων τις τελευταίες δεκαετίες που κρίθηκε συνταγματικός από το ΣτΕ. Βέβαια, η σημερινή κυβέρνηση έρχεται και βάζει τη δική της πινελιά, μειώνοντας πρόστιμα, αυξάνοντας δόσεις και βάζοντας «κοινωνικά» κριτήρια στην «τιμωρία» των αυθαιρετούχων.

Όσον αφορά τη δόμηση, τόσο η «γρήγορη» και ηλεκτρονική έκδοση οικοδομικών αδειών, όσο και η καθιέρωση της ταυτότητας του κτιρίου είναι προβλέψεις που είχαν νομοθετηθεί ήδη από τις προηγούμενες κυβερνήσεις και εκκρεμούσε η εφαρμογή τους. Μάλιστα ιδιαίτερα σε αυτόν τον τομέα η σημερινή κυβέρνηση είναι έκθετη για καθυστερήσεις, καθώς όλα ήταν έτοιμα – και για τα δύο αυτά ηλεκτρονικά συστήματα – εδώ και μήνες (από την αρχή της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ), αλλά επέλεξαν να μην κάνουν απολύτως τίποτε. Έτσι, αλλάζοντας επιμέρους στοιχεία, η κυβέρνηση «δικαιολογεί» την καθυστέρηση υποστηρίζοντας ότι αλλάζει το θεσμικό πλαίσιο οπότε τα ηλεκτρονικά συστήματα θα ξεκινήσουν (πρακτικά) τους επόμενους μήνες με νέα θεσμική θωράκιση. Πάντως ήδη οι αντιδράσεις, ιδίως για την ηλεκτρονική ταυτότητα κτηρίου, είναι πολύ έντονες, κυρίως από την πλευρά των ιδιοκτητών ακινήτων.

Εκεί που κυβέρνηση πρωτοτυπεί είναι η καθιέρωση μίας νέας ελεγκτικής δομής του κράτους, του Παρατηρητηρίου Δομημένου Περιβάλλοντος, το οποίο κεντρικά θα είναι μία Γενική Διεύθυνση του Υπουργείου, με μικρό αριθμό στελεχών και επιτελική δομή αλλά θα «απλώνεται» σε όλη την Ελλάδα μέσα από τις περιφερειακές υπηρεσίες. Δουλειά της θα είναι να ελέγχει το ζήτημα των αυθαιρέτων αλλά και συνολικά τη δόμηση σε όλη τη χώρα. Έτσι η Κυβέρνηση κάνει την επιλογή, αντί να ενισχύσει (με αρμοδιότητες, πόρους και προσωπικό) το Σώμα των Επιθεωρητών του Υπουργείου να φτιάξει μία ακόμη δομή – με έντονη, όμως, περιφερειακή διάσταση – προκειμένου να ελέγξει το πολεοδομικό χάος της χώρας.

Φυσικά τις πρώτες αυτές κριτικές που κυκλοφορούν στην αγορά και θα τις ακούσουμε το επόμενο διάστημα στο δημόσιο διάλογο και στη Βουλή (όταν θα έρθει το τελικό κείμενο προς ψήφιση) δεν τις συμμερίζονται τα κυβερνητικά στελέχη. Θεωρούν ότι ο νόμος που καταθέτουν είναι ένα συνολικά νέο θεσμικό πλαίσιο.

Όπως εξηγούν αρμόδια στελέχη του ΥΠΕΝ, το νομοσχέδιο αποτελεί την αρχή της προσπάθειας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ώστε να καθοριστεί ένα νέο πλαίσιο κανόνων στο χώρο της δόμησης, με ολιστική θεώρηση, το οποίο αφενός προτάσσει τη μέριμνα, τη πρόληψη και την προστασία του περιβάλλοντος και αφετέρου στοχεύει στο να αντιμετωπίσει τις αιτίες που έχουν δημιουργήσει το άναρχο και αυθαίρετο δομημένο περιβάλλον στη χώρα μας. Όπως αναφέρουν χαρακτηριστικά, οι μέχρι σήμερα νομοθετικές προσπάθειες, δεν απέφεραν τα αναμενόμενα αποτελέσματα και προσθέτουν ότι μάλλον εστίασαν αποκλειστικά στο τελικό αποτέλεσμα, δηλαδή στην διαχείριση του αυθαιρέτου και αντιμετώπισαν την ρύθμιση ενός τόσο σύνθετου ζητήματος με κριτήρια την ικανοποίηση, στενά και μόνο, δημοσιονομικών αναγκών  χωρίς να λαμβάνουν υπόψη το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, και κυρίως χωρίς να προσπαθούν να εξαλείψουν τις αιτίες που προκαλούν την αυθαίρετη δόμηση.

Τα στελέχη του ΥΠΕΝ σημειώνουν ότι με βάση αυτή την ανάλυση και υπό το πρίσμα συνολικής θεώρησης επανεξετάζονται μια σειρά από νομοθετήματα  των τελευταίων ετών, τα οποία  σχετίζονται μεν με την πολεοδομική νομοθεσία, παρέμεναν όμως ασύνδετα μεταξύ τους και σε μερικές περιπτώσεις παρουσιάζονται αντιφατικά και αλληλοεπικαλυπτόμενα – όπως οι  ν.3044/2002, ν.3843/2010, ν. 4014/2011, ν.4030/2011, ν.4178 /2013, ν.4269 /2014 ν.4315/2014 κλπ.

Τα στελέχη του Υπουργείου προσθέτουν ότι το νομοσχέδιο προήλθε μετά από μακρά συζήτηση, κατάθεση και ανταλλαγή απόψεων που έλαβαν χώρα, με φορείς και θεσμούς όπως ΤΕΕ, ΣΑΔΑΣ, ΣΕΠΟΧ, ΣΕΜΠΧΑ, Σύλλογος Πολιτικών Μηχανικών Ελλάδας, ΕΕΤΕΜ, Σύλλογος Συμβολαιογράφων, Προϊστάμενοι Υπηρεσιών Δόμησης Αττικής, Δντες Χωρικού Σχεδιασμού Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, εξειδικευμένοι επιστήμονες και πολίτες, μέσω υπομνημάτων και συσκέψεων. Ωστόσο στελέχη των φορέων αυτών που μίλησαν στη Greenagenda τονίζουν ότι ο διάλογος αυτός δεν ήταν ούτε εξαντλητικός ούτε έχουν αποδεχθεί όσα προτείνει το Υπουργείο. Ωστόσο τα στελέχη του ΥΠΕΝ σημειώνουν ότι μέσα από τη δημόσια διαβούλευση συνεχίζεται ο δημόσιος διάλογος.

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Κάνετε το σχόλιό σας

Ερώτημα ασφαλείας (CAPTCHA) * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.