Τι γνώμη έχεις για την περιβαλλοντική πληροφόρηση στην Ελλάδα;

του Θοδωρή Καραουλάνη

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος έχει δημοσιεύσει και αναμένει ήδη σχόλια και προτάσεις για την πρόσβαση των πολιτών στην περιβαλλοντική πληροφόρηση και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για τα περιβαλλοντικά ζητήματα.

Οπότε αν νομίζετε ότι η Ελλάδα δεν παρέχει σωστά αυτήν την πληροφόρηση ή προτείνετε κάτι διαφορετικό από αυτό που γίνεται, τώρα είναι η ώρα να κινητοποιηθείτε.

Και αυτό γιατί το Υπουργείο ετοιμάζει την Εθνική Έκθεση για τη σύμβαση του Aarhaus που εξετάζει ακριβώς αυτές τις υποχρεώσεις της Πολιτείας.

Το σχέδιο της Εθνικής Έκθεσης Εφαρμογής της Σύμβασης του Aarhaus για το 2017 μπορείτε να τη βρείτε ΕΔΩ. Δυστυχώς το κείμενο είναι γραμμένο και προσβάσιμο μόνο στα Αγγλικά, καθώς η μετάφραση στη γλώσσα μας θα γίνει μετά την οριστικοποίησή της. Το κείμενο ωστόσο της προηγούμενης εθνικής έκθεσης, αυτής του 2014, είναι διαθέσιμη τόσο στα Αγγλικά όσο και στα Ελληνικά για να ενημερωθείτε και να συγκρίνετε, ενώ τα δύο παλαιότερα αντίστοιχα κείμενα ( του 2010 και του 2008) είναι διαθέσιμα μόνο στα Αγγλικά. Όλα αυτά μπορείτε να τα βρείτε στην ειδική ιστοσελίδα του ΥΠΕΝ.

Η διαβούλευση είναι ανοιχτή για συμμετοχή μέχρι τις 15 Νοεμβρίου 2016, αν και το Υπουργείο δεν έχει κινητοποιηθεί και δεν την έχει ανακοινώσει στα ΜΜΕ.

Τι είναι όμως ακριβώς η Σύμβαση του Aarhaus;

Η Σύμβαση για την πρόσβαση σε πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα  της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (UNECE) η οποία υπεγράφη στο Αarhus  της Δανίας στις 25 Ιουνίου 1998  κυρώθηκε από τη χώρα μας,  σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ.1 του Συντάγματος, με το νόμο 3422/12.12.2005 (ΦΕΚ Α΄ 303/13.12.2005).

Η διεθνής αυτή συμφωνία έχει επικρατήσει να ονομάζεται ως η Σύμβαση του Aarhus, το πλήρες όνομα της οποίας είναι «Convention on Access to Information, Public Participation in Decision- Making and Access to Justice in Environmental Matters»

Η Σύμβαση τέθηκε επισήμως σε ισχύ στις 30 Οκτωβρίου 2001 και έχει 47 συμβαλλόμενα μέρη μεταξύ των οποίων και η χώρα μας αλλά και την Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά, επίσης από το 2005, με την Απόφαση 2005/370/ΕΚ του Συμβουλίου της 17ης Φεβ. 2005.

Είναι γνωστό σε όσους ασχολούνται με τα θέματα περιβάλλοντος, ότι η εφαρμογή της σύμβασης στη χώρα μας ήταν για χρόνια προβληματική. Πολλές δημόσιες υπηρεσίες καθυστέρησαν πολύ να «εναρμονισθούν» με τις προβλέψεις, ενώ οι πολίτες και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που θέλησαν να τη χρησιμοποιήσουν ταλαιπωρήθηκαν αρκετά. Ωστόσο αυτό έχει πλέον αλλάξει, χωρίς βέβαια η πληροφόρηση αυτή να υπάρχει στα επίπεδα που σήμερα προσφέρει η τεχνολογία.

Άλλωστε την εποχή των ανοιχτών δεδομένων, η περιορισμένη πρόσβαση στην περιβαλλοντική πληροφορία μόνο ως αναχρονισμός μπορεί να χαρακτηριστεί.

Η Σύμβαση θεωρείται ένα από τα πιο αναλυτικά και νομοτεχνικά επεξεργασμένα διεθνή κείμενα που ρυθμίζουν το συγκεκριμένο αντικείμενο. Περιλαμβάνει 22 άρθρα και δύο Παραρτήματα και αποτελείται από τρεις πυλώνες  έκαστος των οποίων περιλαμβάνει διατάξεις που εκχωρούν διαφορετικά δικαιώματα.

Ο πρώτος πυλώνας αναφέρεται στο δικαίωμα των πολιτών να έχουν πρόσβαση στις περιβαλλοντικές πληροφορίες και μπορεί να χωριστεί σε 2 μέρη. Το πρώτο μέρος αφορά το δικαίωμα του κοινού να ζητεί πληροφορίες από τις δημόσιες αρχές και την υποχρέωση των δημοσίων αρχών να παρέχουν τις πληροφορίες αυτές (άρθρο 4). Το δεύτερο μέρος αφορά το δικαίωμα του κοινού να λαμβάνει πληροφορίες, και την υποχρέωση των δημοσίων αρχών να συλλέγουν και να διαχέουν την πληροφόρηση χωρίς να απαιτείται ιδιαίτερη αίτηση εκ μέρους του κοινού και καλύπτεται από το (άρθρο 5). Στις παραπάνω υποχρεώσεις των δημοσίων αρχών προβλέπονται διάφορες εξαιρέσεις όπως λόγοι εθνικής άμυνας και δημόσιας ασφάλειας, προστασίας πνευματικής ιδιοκτησίας κ.λ.π.

Ο δεύτερος πυλώνας αναφέρεται στην συμμετοχή του κοινού στην λήψη αποφάσεων και χωρίζεται σε 3 μέρη. Το πρώτο μέρος αφορά την συμμετοχή του κοινού, που αφορά ή εστιάζεται σε μια συγκεκριμένη δραστηριότητα (άρθρο 6). Το δεύτερο μέρος αφορά την συμμετοχή του κοινού στην προετοιμασία περιβαλλοντικών σχεδίων, προγραμμάτων και πολιτικών (άρθρο 7). Τέλος, το τρίτο μέρος αφορά την συμμετοχή του κοινού στην προετοιμασία νόμων, κανονισμών και νομικά δεσμευτικών κανόνων (άρθρο 8).

Ο τρίτος πυλώνας αναφέρεται στην πρόσβαση στην δικαιοσύνη. Ουσιαστικά θέτει σε ισχύ τους δύο προηγούμενους πυλώνες στις εθνικές νομοθεσίες και ενδυναμώνει την εφαρμογή της εθνικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας (άρθρο 9).

Εκτός από την κύρωση της συνθήκης με νόμο, προκειμένου αυτή να εφαρμοστεί, η ελληνική πολιτεία, προχώρησε στην έκδοση των ακόλουθως Υπουργικών αποφάσεων:

⦁    Για την  ενσωμάτωση της Οδηγίας 2003/4 για την Πρόσβαση του κοινού στην περιβαλλοντική πληροφόρηση που είχε εκδοθεί από την Ε.Ε. για την εφαρμογή της Σύμβασης, εξέδωσε την Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) υπ’αριθμ. ΗΠ 11764/653/2006 (ΦΕΚ 327Β/17-3-2006) με θέμα την πρόσβαση του κοινού στις δημόσιες αρχές για παροχή πληροφοριών σχετικά με το περιβάλλον.
⦁    Εξέδωσε την ΚΥΑ 37111/2021/2003 (ΦΕΚ Β 1391/29.09.2003) με θέμα τον Καθορισμό τρόπου ενημέρωσης και συμμετοχής του κοινού κατά την διαδικασία έγκρισης περιβαλλοντικών όρων των έργων και δραστηριοτήτων σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 3 του Νόμου 3010/2002 καθώς και την Οδηγία 2003/35 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του  Συμβουλίου
⦁    Επίσης εξέδωσε την ΚΥΑ υπ’αριθμ. 9269/470/2007 - ΦΕΚ 286 Β’/ 02.03.2007 που ενσωμάτωσε τις διατάξεις των άρθρων 3 (παρ.7) και 4 (παρ.4) της Οδηγίας 2003/35/ΕΚ όσον αφορά τα μέσα ένδικης προστασίας του κοινού κατά πράξεων ή παραλείψεων της Διοίκησης σχετικά με θέματα ενημέρωσης και συμμετοχής του κατά τη διαδικασία έγκρισης περιβαλλοντικών όρων .

Για να διασφαλίζεται η εφαρμογή της σύμβασης, τα συμβαλλόμενα κράτη αποστέλλουν κάθε τρία χρόνια μία εθνική έκθεση εφαρμογής, με τυποποιημένα μέρη και περιεχόμενα, προκειμένου να είναι εύκολη η σύγκριση τόσο μεταξύ των χωρών όσο και μεταξύ των ετών.

Παρότι το ΥΠΕΝ προσπαθεί, μέσω των υπηρεσιακών στελεχών και μόνο, καθώς δεν φαίνεται η πολιτική ηγεσία να δίνει την πρέπουσα σημασία ώστε να προβάλει τη διαβούλευση, η ίδια η περιβαλλοντική πληροφόρηση που προβλέπεται δεν παρέχεται στη χώρα μας. Η ιστοσελίδα http://aarchus.e-per.gr/ που θα έπρεπε να παρέχει αυτά τα δεδομένα και ανήκει στο ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ δεν λειτουργεί. Ελπίζουμε ότι οι αρμόδιοι του Υπουργείου θα ευαισθητοποιηθούν και θα ξεκινήσει πάλι να λειτουργεί η συγκεκριμένη πύλη. Αν και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και οι πολίτες που ασχολούνται πιστεύουν ότι έχει έρθει η εποχή το ΥΠΕΝ να περάσει στην περίοδο των «ανοιχτών δεδομένων» με όλη την πληροφορία προσβάσιμη και επεξεργάσιμη από όποιον ενδιαφέρεται.

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Κάνετε το σχόλιό σας

Ερώτημα ασφαλείας (CAPTCHA) * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.