Astarte - UrbanWave: Δύο ευρωπαϊκά ερευνητικά έργα για τα τσουνάμι

του Θοδωρή Καραουλάνη

Η ζημιά που θα μπορούσε να προκαλέσει ένα τσουνάμι αναμένεται να αυξηθεί λόγω της κλιματικής αλλαγής, συμφωνούν πολλοί επιστήμονες τα τελευταία χρόνια. Για αυτό το λόγο η Ευρώπη, παρότι δεν έχει χτυπηθεί ακόμη από τσουνάμι τα τελευταία χρόνια, δίνει έμφαση σε έρευνες που μπορούν να δώσουν απαντήσεις και λύσεις απέναντι στη σοβαρή αυτή απειλή. Αυτό υποστηρίζει το περιοδικό HORIZON της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αναλύοντας σχετικά έργα που χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Πλαίσιο για την Έρευνα.

Τσουνάμι είναι μια σειρά κυμάτων που προκαλούνται κυρίως από υποθαλάσσιους σεισμούς. Τα τσουνάμι μπορεί να αφήσουν αμέτρητους νεκρούς και καταστροφή στο πέρασμά τους. Τέτοια τσουνάμι στοίχισαν τη ζωή σε περίπου 230.000 ανθρώπους στην Ινδονησία το 2004, σε 525 άτομα στη Χιλή το 2010, και σε 15.000 άτομα στην Ιαπωνία το 2011. Δυστυχώς, όμως, ένα τσουνάμι μπορεί να προβλεφθεί μόνο μετά την εμφάνιση του σεισμού. Για αυτό τον λόγο η εφαρμοσμένη έρευνα στην Ευρώπη στρέφεται σε ερευνητές που μπορούν να αναπτύξουν ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης τσουνάμι και στη διερεύνηση του καλύτερου δυνατού τρόπου για να μειωθούν οι επιπτώσεις υτου τσουνάμι στους ανθρώπους, στις υποδομές και τα κτήρια.

Λόγω της κλιματικής αλλαγής, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας μπορεί να σημαίνει ότι στο μέλλον τα τσουνάμι θα έχουν πιθανόν μεγαλύτερο αντίκτυπο όταν συμβαίνουν, καθώς το νερό θα κατακλύσει ολόκληρη την πληγείσα περιοχή.

Παρότι τα τελευταία χρόνια τα «κακά νέα» των τσουνάμι έχουν έρθει από χώρες εκτός της Ευρώπης, οι ευρωπαϊκές ακτές έχουν επίσης βιώσει τσουνάμι στο παρελθόν, σε προιστορικές και ιστορικές εποχές, ιδιαίτερα γύρω από το βόρειο-ανατολικό Ατλαντικό Ωκεανό και στη Μεσόγειο Θάλασσα. Αυτή η επιβεβαιωμένη παρατήρηση οδηγεί στο συμπέρασμα ότι κάτι τέτοιο μπορεί να επαναληφθεί. Οι ερευνητές λένε ότι οι περιοχές αυτές αντιμετωπίζουν σήμερα αυξανόμενο επίπεδο κινδύνου λόγω της παρουσίας εκατομμυρίων τουριστών ολόκληρο το χρόνο αλλά και λόγω της τοποθέτησης υποδομών ζωτικής σημασίας κατά μήκος των ακτών.

Μία πρώτη προσπάθεια αντιμετώπισης γίνεται με το έργο ASTARTE χρηματοδοτείται από την ΕΕ. Οι επιστήμονες που ασχολούνται με το έργο στοχεύουν να αναπτύξουν ένα σύστημα προειδοποίησης τσουνάμι που να είναι σε θέση να προβλέψει με μεγαλύτερη ακρίβεια πότε η Ευρώπη είναι σε κίνδυνο και έτσι να επιτρέψει στις αρχές να λάβουν άμεση δράση.

Η Καθηγήτρια Maria Anna Baptista, η οποία συντονίζει το έργο ASTARTE, είπε: «Θα θέλαμε να είναι σε θέση να σώσουμε όλες τις ζωές σε κάθε περίπτωση, για να φτάσει σε μηδέν απώλειες». Άλλωστε, τονίζει «τα τσουνάμι είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα, δεν είναι ένα τοπικό πρόβλημα, αλλά οι Ευρωπαίοι επιστήμονες θα πρέπει να είναι στην πρώτη γραμμή της έρευνας.»

Οι επιστήμονες φαίνεται ότι παίρνουν πλέον πιο γρήγορα την πρόβλεψη για τσουνάμι τα τελευταία χρόνια, αν και δεν υπήρξαν πολλές ευκαιρίες για να δοκιμαστεί αυτό. Η πρόκληση είναι ότι ένα τσουνάμι μπορεί να προβλεφθεί μόνο μετά την εμφάνιση του υποθαλλάσιου σεισμού που το προκαλεί. Στις περιοχές του Βορειοανατολικού Ατλαντικού και της Μεσογείου, αυτό σημαίνει πρόβλεψη μόλις 10 ως 30 λεπτά πριν χτυπήσει την ακτή.

Οι ερευνητές στο έργο ASTARTE κάνουν τώρα δοκιμή μιας  τεχνολογίας για να καθορίζουν γρήγορα την κίνηση του επιπέδου (του ύψους) της θάλασσας και έτσι να έχουν γρήγορα μια κρίσιμη ένδειξη του πόσο πιθανό είναι μια περιοχή να βιώσει ένα τσουνάμι.

Το έργο εξετάζει επίσης ένα ευρύ φάσμα μεθόδων για τη βελτίωση της ανθεκτικότητας απέναντι στα τσουνάμι. Το έργο εξετάζει την ενίσχυση της προστασίας των ακτών και τη δημιουργία χαρτών επικινδυνότητας ενώ παράλληλα δημιουργεί δράσεις ενημερωτικής κατάρτισης για όσους ασχολούνται με την ακτοφυλακή και την πολιτική προστασία σχετικά με το πώς θα πρέπει να εκκενώσουν μια περιοχή σε περίπτωση τσουνάμι.

Ευρωπαίοι ερευνητές εργάζονται επίσης σε εννέα περιοχές δοκιμής στην Ευρώπη, όπου έχουν δημιουργήσει χάρτες κατακλυσμού από τσουνάμι. Αυτοί οι χάρτες εμφανίζουν οτιδήποτε είναι πιο πιθανό να επηρεαστεί, το πώς και τις περιοπχές που αυτό θα συμβεί. Κομμάτι αυτών των χαρτών είναι επίσης ο σχεδιασμός διαδρομών εκκένωσης και εκπαιδευτικά προγράμματα για την εκπαίδευση των δυνάμεων πολιτικής άμυνας, την ακτοφυλακή και τις περιφερειακές αρχές.

Η ερευνητική ομάδα του καθηγητή Rossetto εργάζεται για το έργο UrbanWaves, που χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας της ΕΕ, το οποίο εξετάζει το πώς τα τσουνάμι επηρεάζουν τις παράκτιες δομές και πώς η άμυνα των ακτών θα μπορούσε να βελτιωθεί για να αντέχει τσουνάμι.

Στο έργο της χρησιμοποιεί καινούργια τεχνολογία για να δημιουργήσει τσουνάμι, όπως τα κύματα σε ένα εργαστήριο, όπου μπορούν να μετρηθούν οι επιπτώσεις των τσουνάμι στα παράκτια κτίρια.

Η ερευνητική ομάδα «έχτισε» μια διάταξη από τεράστιες δεξαμενές που δημιουργούν mini-τσουνάμι, με την οποία τρέχουν δοκιμές χρησιμοποιώντας μοντέλα κτιρίων για την αξιολόγηση των ζημιών που μπορούν να προκληθούν. Έχουν εφεύρει ένα εντελώς νέο είδος γεννήτριας θαλάσσιων κυμάτων, η οποία χρησιμοποιεί αναρρόφηση για να απορροφήσει τον αέρα έξω από τη δεξαμενή και να δημιουργήσει πραγματικά «μακρά» κύματα, παρόμοια με τα τσουνάμι.

«Παραδοσιακά γεννήτριες είναι όπως τα  έμβολα, ωθούν το νερό. Οι γεννήτριες μας είναι περισσότερο σαν μια μεγάλη δεξαμενή που απορροφά το νερό και το ωθεί προς τα κάτω », είπε ο καθηγητής Rossetto.

«Αυτές τα μεγάλα, μακρά κύματα μας δείχνουν εντελώς διαφορετικά πράγματα από τα μικρότερα κύματα. Όσον αφορά την κατανόηση τσουνάμι, μπορούν για πρώτη φορά να μας δώσουν κάποια ρεαλιστικά δεδομένα. Είναι τελείως  διαφορετικό από ό, τι έγινε πριν».

Χρησιμοποιώντας αυτές τις τεράστιες δεξαμενές, καθώς και τα μοντέλα των κτηρίων και της προστασίας των ακτών, οι ερευνητές μπορούν να υπολογίσουν αποτελεσματικά τι είδους δομές θα μπορούσαν δυνητικά να αντέξουν τσουνάμι.

Αυτό το πείραμα θα βοηθήσει στην καθοδήγηση των μηχανικών για τις αναγκαίες κατασκευές αλλά και στην αξιολόγηση των ζημιών σε περίπτωση τσουνάμι.

Η ερευνητική ομάδα έχει ήδη δημιουργήσει μερικές απλές συνθέσεις για τις δυνάμεις από τσουνάμι που ασκούνται στις κατασκευές, και αυτή η έρευνα θα μπορούσε να βοηθήσει να γίνουν ορισμένες σημαντικές υποδομές (όπως είναι για παράδειγμα οι πυρηνικοί αντιδραστήρες) ανθεκτικές σε τσουνάμι.

Έχουν, ασχολούνται με τον σχεδιασμό των διαδρομών εκκένωσης για τις πόλεις, όπως και το έργο ASTARTE, αλλά η έρευνα της ομάδας Rossetto εξετάζει κυρίως τη βελτίωση του σχεδιασμού των κτηρίων και την αντοχή σε τσουνάμι των έργων «άμυνας» των ακτών, που θα μπορούσαν να προσφέρουν στους πολίτες ένα ασφαλές «λιμάνι» για να ξεπεράσουν την πλημμύρα του τσουνάμι.

Τα αποτελέσματα των έργων αυτών θα ήταν χρήσιμο να χρησιμοποιηθούν από τις εθνικές και περιφερειακές αρχές των κρατών μελών στον σχεδιασμό των μέτρων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, τα οποία είναι υποχρεωμένες να πάρουν, τονίζουν επιστήμονες. Αναμένουμε να δούμε αν και πότε θα γίνει κάτι τέτοιο εφικτό στην Ελλάδα….

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Κάνετε το σχόλιό σας

Ερώτημα ασφαλείας (CAPTCHA) * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.