Έρευνα: Τι πιστεύουν οι Έλληνες για την κλιματική αλλαγή - Οι πυρκαγιές η μεγαλύτερη απειλή

Στη δημοσιότητα δόθηκαν σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας «Κλιματική Αλλαγή: Αντιλήψεις, Απειλές και Προκλήσεις για μια Νέα Περιβαλλοντική Κουλτούρα», που πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, για τις αντιλήψεις των πολιτών σχετικά με την κλιματική αλλαγή, τη σοβαρότητά της και την προσαρμογή σε αυτή.

Η έρευνα, που περιλαμβάνει 28 ερωτήσεις, διεξήχθη από τη Metron Analysis σε πανελλαδικό δείγμα 2.005 ατόμων ηλικίας 17 και άνω, τηλεφωνικά και online, την περίοδο 6-27 Απριλίου του 2022. Πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τον ανεξάρτητο, μη κερδοσκοπικό οργανισμό έρευνας και ανάλυσης διαΝΕΟσις, ο οποίος συμμετέχει αφιλοκερδώς.

Οι Έλληνες αναγνωρίζουν ότι η κλιματική αλλαγή είναι πρόβλημα

Ένα από τα πρώτα ενδιαφέροντα ευρήματα της έρευνας είναι ότι οι πολίτες διαχωρίζουν τη σημασία των προβλημάτων για τη χώρα και για τον πλανήτη. Οι Έλληνες, δηλαδή, θεωρούν ως τα πιο σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα σήμερα την ακρίβεια (25,9%) και την οικονομία (24,3%). Από την άλλη, όταν ερωτήθηκαν «ποιο είναι το πιο σημαντικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο πλανήτης σήμερα», η πιο συχνή απάντηση ήταν η καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος (17%) με την κλιματική αλλαγή να εμφανίζεται στην τρίτη θέση (13,1%).

Η διάκριση ανάμεσα στις δύο έννοιες, όπως γίνεται αντιληπτό από άλλες ερωτήσεις αλλά και σε άλλες έρευνες, δεν είναι απολύτως ξεκάθαρη στο μυαλό των ερωτηθέντων. Αναφέρουν, πάντως, και τις δύο αρκετά συχνά. Ως άλλα μεγάλα προβλήματα του πλανήτη μας, καταγράφονται οι πόλεμοι (13,6%), η ακρίβεια (11,1%), η φτώχεια και οι ανισότητες (8,9%) και η οικονομία (8,1%).

Τι πιστεύουν οι Έλληνες για την κλιματική αλλαγή: Οι πυρκαγιές η μεγαλύτερη απειλή-1

Διαφοροποιήσεις υπάρχουν ανά ηλικιακή κατηγόρια, οι οποίες δεν είναι οι αναμενόμενες. Ενώ σχεδόν το 40% των boomers (δηλαδή οι ερωτηθέντες ηλικίας 58-67 ετών) επιλέγουν είτε την κλιματική αλλαγή είτε την καταστροφή του περιβάλλοντος ως το σημαντικότερο πρόβλημα του πλανήτη, μόνο το 24% των μελών της Gen Z (ηλικίες 17-25) και το 20% των Millennials (ηλικίες 26-41) απαντούν το ίδιο. Και για τις δύο κατηγορίες νεότερων Ελλήνων πολύ σημαντικό πρόβλημα για τον πλανήτη αποτελεί η ακρίβεια (18%).

Πάντως, οι Έλληνες αναγνωρίζουν καθολικά ότι υπάρχει πρόβλημα. Το 90,5% των ερωτηθέντων συμφωνούν ότι υπάρχει κλιματική αλλαγή και το 90% εξ αυτών πιστεύουν ότι αυτή οφείλεται κυρίως στην ανθρώπινη δράση. Συγκριτικά, στις ΗΠΑ το ποσοστό αυτών που αναγνωρίζουν ότι υπάρχει κλιματική αλλαγή είναι μόλις 72%.

Μάλιστα, όταν ζητήθηκε από τους ερωτηθέντες να βαθμολογήσουν το πόσο σοβαρό πρόβλημα θεωρούν την κλιματική αλλαγή σήμερα στην κλίμακα από το 1 μέχρι το 10, σχεδόν ένας στους τρεις απάντησε 10 και το 82,2% επέλεξαν έναν αριθμό από το 7 και πάνω. Η μέση τιμή στις βαθμολογίες τους ήταν 8,8.

Τι πιστεύουν οι Έλληνες για την κλιματική αλλαγή: Οι πυρκαγιές η μεγαλύτερη απειλή-2

Όταν, δε, τους ζητήθηκε να βαθμολογήσουν στην κλίμακα 1-5 το πόσο απειλητικές θεωρούν διάφορες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, η πλειοψηφία βαθμολόγησε με 4 ή 5 όλες τις επιπτώσεις, από τη διατροφική ασφάλεια (56,3%) και τις κοινωνικές ανισότητες (63,7%) μέχρι την ενεργειακή κρίση (79,7%) και τις δασικές πυρκαγιές (85,6%).

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι δασικές πυρκαγιές θεωρούνται η σημαντικότερη από τις περιβαλλοντικές καταστροφές και κινδύνους, σημαντικότερη ακόμα και από οικονομικά προβλήματα όπως το ενεργειακό και η ανεργία.

Τι πιστεύουν οι Έλληνες για την κλιματική αλλαγή: Οι πυρκαγιές η μεγαλύτερη απειλή-3

Ποιοι είναι υπεύθυνοι για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής;

Στο θέμα της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, πάντως, ένα πολύ υψηλό ποσοστό των ερωτηθέντων πιστεύουν ότι υπεύθυνοι για να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή είμαστε «εμείς οι πολίτες». Πάνω από 1 στους 3 επιλέγουν αυτή την απάντηση, περισσότεροι από όσους πιστεύουν ότι υπεύθυνες είναι οι επιχειρήσεις και η βιομηχανία (22,4%), ο ΟΗΕ (11,7%), η Ευρωπαϊκή Ένωση (28,7%) ή οι Δήμοι (6,9%). Η πλειοψηφία, όπως ίσως είναι αναμενόμενο, θεωρεί ότι υπεύθυνες για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής είναι κυρίως οι εθνικές κυβερνήσεις.

Τι πιστεύουν οι Έλληνες για την κλιματική αλλαγή: Οι πυρκαγιές η μεγαλύτερη απειλή-4

Σημειώνεται ότι και πάλι η πλειονότητα των ερωτηθέντων πιστεύει ότι τόσο η Πολιτεία όσο και η ΕΕ κάνουν λίγα για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα.

Τι πιστεύουν οι Έλληνες για την κλιματική αλλαγή: Οι πυρκαγιές η μεγαλύτερη απειλή-5

Σε επιμέρους περιβαλλοντικά θέματα, οι ερωτηθέντες ρίχνουν το βάρος της ευθύνης μόνο εν μέρει στο κράτος. Όταν ρωτήθηκαν αν ο καθαρισμός των οικοπέδων πρέπει να είναι ευθύνη της Πολιτείας ή των πολιτών, το 67,1% παραδέχτηκαν πως είναι ευθύνη των πολιτών. Μόνο 31,5% θεωρούν πως ο καθαρισμός των παραλιών είναι ευθύνη της Πολιτείας -το 28,4% θεωρεί πως είναι ευθύνη των πολιτών, ενώ σχεδόν 40% απαντούν αυθόρμητα και των δύο.

Τι πιστεύουν οι Έλληνες για την κλιματική αλλαγή: Οι πυρκαγιές η μεγαλύτερη απειλή-6

Οι περισσότεροι πολίτες δηλώνουν ότι θα ήθελαν να συμμετάσχουν στο μέλλον σε δράσεις και προσπάθειες που έχουν σχέση γενικότερα με την προστασία του περιβάλλοντος, από το 60% που δήλωσαν ότι θα ήθελαν να συμμετάσχουν σε περιβαλλοντικές οργανώσεις, μέχρι το 78% που θα ήθελαν να συμμετάσχουν σε δενδροφυτεύσεις/αναδασώσεις. Τα ποσοστά στους νέους εδώ εμφανίζονται ελαφρώς αυξημένα σε σχέση με των μεγαλύτερων ηλικιών.

Υψηλά είναι και τα ποσοστά των θετικών απαντήσεων σε ερωτήσεις για το αν οι πολίτες έχουν αναλάβει κάποια δράση για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής τους τελευταίους έξι μήνες, όπως τη μείωση κατανάλωσης ενέργειας στο σπίτι ή την εξοικονόμηση νερού. Πολύ λιγότεροι δηλώνουν ότι έχουν προβεί σε άλλες δραστικές κινήσεις, όπως την εγκατάσταση ηλιακών συλλεκτών στο σπίτι ή την αγορά/ενοικίαση ηλεκτρικού αυτοκινήτου.

Προτεραιότητα στις ΑΠΕ

Στο μόνιμα επίκαιρο θέμα της ενεργειακής πολιτικής της χώρας μας, η μεγάλη πλειοψηφία του πληθυσμού υποστηρίζει τη στροφή στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ). Στη σχετική ερώτηση για το «πού πιστεύετε ότι πρέπει να διατεθούν οι οικονομικοί πόροι της χώρας και της ΕΕ» το 71,1% επιλέγει τις ΑΠΕ, ενώ το 26,1% τα ορυκτά καύσιμα (που για τις ανάγκες της συγκεκριμένης ερώτησης χωρίζονται σε δύο επιλογές: στο παραδοσιακό μοντέλο των ορυκτών καυσίμων και στο φυσικό αέριο).

Τι πιστεύουν οι Έλληνες για την κλιματική αλλαγή: Οι πυρκαγιές η μεγαλύτερη απειλή-7

Αν και εμφανίζονται μικρές διαφοροποιήσεις (στους ερωτηθέντες από τα νησιά του Αιγαίου, για παράδειγμα), η προτίμηση στις ΑΠΕ είναι σαφώς πλειοψηφική σε όλες τις κατηγορίες του πληθυσμού, σε όλες τις ηλικίες και σε ολόκληρη την επικράτεια.

Επτά στους 10 πιστεύουν ότι οι πυρκαγιές είναι αποτέλεσμα εμπρησμού

Ωστόσο, σε επιμέρους θέματα εμφανίζονται κάποιες απαντήσεις που θα μπορούσαν να εκληφθούν ως αντιφάσεις. Τέθηκαν στους ερωτηθέντες μια σειρά από «αμφιλεγόμενες» θέσεις, κάποιες από τι οποίες αποτελούν γνωστούς και συζητημένους «μύθους» που πότε πότε επανέρχονται στον δημόσιο διάλογο, και τους ζητήθηκε να απαντήσουν για το αν συμφωνούν ή διαφωνούν μαζί τους.

Όπως φαίνεται, το 73,4% συμφωνούν ότι η πλειοψηφία των πυρκαγιών είναι αποτέλεσμα σκόπιμου εμπρησμού, ένα 55,1% θεωρούν ότι μετά από καταστροφικές πυρκαγιές στα δάση φυτρώνουν ανεμογεννήτριες και σχεδόν 1 στους 3 νομίζουν ότι οι ανεμογεννήτριες αντί να βοηθούν το περιβάλλον το επιβαρύνουν. Στην ερώτηση για το αν θα συμφωνούσαν με την προμήθεια ηλεκτρικού ρεύματος από γειτονικές χώρες που έχει παραχθεί από πυρηνική ενέργεια (και άρα δεν συμβάλει στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου), σχεδόν το 60% των ερωτηθέντων δηλώνουν πως όχι.

Ίσως να είναι σχετικό το ότι το 70,2% των ερωτηθέντων δηλώνουν ότι ενημερώνονται για θέματα σχετικά με την κλιματική αλλαγή από το διαδίκτυο (και επιπλέον 34,2% δηλώνουν ειδικά τα social media), έναντι 53,2% που ενημερώνονται από την τηλεόραση και 26% που ενημερώνονται από φίλους και οικογένεια.

Αντιφάσεις εμφανίζονται και αλλού

Το 72,8% των πολιτών συμφωνούν ότι θα έπρεπε να ασφαλίσουμε την περιουσία μας έναντι των φυσικών καταστροφών. Ωστόσο, σε άλλη ερώτηση παρακάτω μόνο το 26,1% δηλώνουν πως το σπίτι στο οποίο κατοικούν είναι όντως ασφαλισμένο για φυσικές καταστροφές.

Πολλές φορές στον δημόσιο διάλογο η προστασία του περιβάλλοντος συζητιέται ή αναφέρεται ως εμπόδιο της οικονομικής ανάπτυξης ή, έστω, οι δύο έννοιες αναφέρονται ως ασύμβατες ή αντίθετες. Στην πράξη, βεβαίως, το ένα δεν αποκλείει το άλλο (ίσα ίσα, η συνεχιζόμενη κλιματική κρίση εξασφαλίζει ότι η οικονομική ανάπτυξη στο μέλλον θα γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη) αλλά στην έρευνα το θέμα αυτό τέθηκε ως δίλημμα, για να εξαχθούν τυχόν έμμεσα συμπεράσματα που μπορούν να προκύψουν. Πράγματι, ο γενικός πληθυσμός εμφανίζεται μοιρασμένος στις απόψεις του (τη μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία του περιβάλλοντος δίνουν οι ηλικιωμένοι, οι αριστεροί και οι αγρότες). Κι ένα 15% του πληθυσμού (που φτάνει το 25% στις μεγαλύτερες ηλικίες) απορρίπτει εντελώς το δίλημμα απαντώντας αυθόρμητα και τα δύο.

Τέλος, το 81,3% των ερωτηθέντων θεωρεί την υπηρεσία ειδοποιήσεων 112 πολύ ή αρκετά χρήσιμη, με το 70,5% να δηλώνουν ότι έχουν λάβει μήνυμα από το 112, και το 88,3% εξ αυτών να δηλώνουν ότι έχουν ακολουθήσει τις οδηγίες του.

Από την άλλη, το 78,1% των ερωτηθέντων δεν γνωρίζουν αν υπάρχει κάποιο σχέδιο έκτακτης ανάγκης στον Δήμο τους σε περίπτωση μιας φυσικής καταστροφής, ενώ σχεδόν οι μισοί δεν έχουν καν συζητήσει στο νοικοκυριό τους κάποιο σχέδιο αντίδρασης σε περίπτωση κάποιου τέτοιου συμβάντος.

Τι πιστεύουν οι Έλληνες για την κλιματική αλλαγή: Οι πυρκαγιές η μεγαλύτερη απειλή-8

Στο executive summary της Metron Analysis για την έρευνα αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι συνολικά υπάρχουν δύο χαρακτηριστικά στα αντιλαμβανόμενα προβλήματα του περιβάλλοντος:

  • Οι όποιες καταστροφές έχουν αρκετά απρόβλεπτο και σποραδικό χαρακτήρα, και επομένως δεν συγκεντρώνουν το σταθερό ενδιαφέρον των πολιτών.
  • Η πλανητική διάσταση της κλιματικής κρίσης δεν «επιτρέπει» να θεωρηθεί από τους πολίτες ως άμεσο και συνεχές τοπικό πρόβλημα.

Διαβάστε εδώ ολόκληρη την πανελλαδική έρευνα για την κλιματική αλλαγή.

Δείτε εδώ μια συνοπτική παρουσίαση των αποτελεσμάτων της έρευνας.

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Αφήστε μια απάντηση