Αισιοδοξία για το μέλλον του πάρκου Πρεσπών - Οι προτεραιότητες για την προστασία του

«Δεν έχουμε δικαίωμα να μην αισιοδοξούμε» είναι το πρώτο σχόλιο της διευθύντριας της Εταιρείας Προστασίας Πρεσπών, Μυρσίνης Μαλακού μετά την κύρωση, ύστερα από 7 χρόνια, της διεθνούς συμφωνίας για την Προστασία και Αειφόρο Ανάπτυξη του Πάρκου Πρεσπών από την Ελληνική Βουλή. Σε συνέντευξή της στο ΑΜΠΕ, η κα. Μαλακού κατατάσσει στις άμεσες προτεραιότητες για την περιοχή, τη διαχείριση των υδάτων αλλά και την κατανόηση της αναγκαιότητας της συνεργασίας από τις τοπικές κοινωνίες.

Όσον αφορά το επόμενο βήμα από την κύρωση, για την κα. Μαλακού, βρίσκεται στα χέρια των τριών κυβερνήσεων (Ελλάδας Αλβανίας, πΓΔΜ) και ειδικότερα, για την έναρξη της συνεργασίας, στην ελληνική Κυβέρνηση, που πρέπει άμεσα να κινήσει τις διαδικασίες για την οργάνωση της πρώτης επιτροπής.

Σημειώνεται ότι το διασυνοριακό Πάρκο Πρεσπών ιδρύθηκε το 2000 με κοινή διακήρυξη των πρωθυπουργών της Ελλάδας, της Αλβανίας και της ΠΓΔΜ. Δέκα χρόνια μετά, στις 2 Φεβρουαρίου του 2010, υπογράφηκε Διεθνής Συμφωνία από τις 3 χώρες και την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), την οποία κύρωσε η Ελληνική Βουλή μόλις λίγες μέρες πριν, με συντριπτική πλειοψηφία.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης:

Ποιες είναι οι άμεσες προτεραιότητες για την προστασία των Πρεσπών μετά την κύρωση, από την Ελληνική Βουλή, της Διεθνούς Συμφωνίας για την Προστασία και Αειφόρο Ανάπτυξη του Πάρκου Πρεσπών;

Οι προτεραιότητες για την προστασία των Πρεσπών, που απαιτούν συνεργασία, είναι πολλές και σε όλα τα επίπεδα, όπως το περιβάλλον, η ανάπτυξη, η οικονομία και η κοινωνία. Μιλώντας για άμεσες προτεραιότητες, μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η περιοχή είναι η διαχείριση των υδάτων και είναι προφανές ότι η αντιμετώπισή της πρόκλησης αυτής, απαιτεί διασυνοριακή συνεργασία. Η ανταλλαγή επιστημονικής πληροφορίας, η αλληλοενημέρωση για τις πρακτικές που εφαρμόζονται στην κάθε χώρα, οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τις ευρωπαϊκές οδηγίες, η σημασία τους και πώς αυτές εφαρμόζονται σε μια διασυνοριακή περιοχή, όπως η Πρέσπα, αποτελούν απαραίτητα στοιχεία για το σχεδιασμό της διαχείρισης των υδάτων. Κάτι τέτοιο άλλωστε είναι ενσωματωμένο και στην Ευρωπαϊκή Οδηγία Πλαίσιο 2000/60/Ε για τα Νερά -την οποία είναι υποχρεωμένη να εφαρμόσει η Ελλάδα- προβλέποντας την εκπόνηση διασυνοριακών διαχειριστικών σχεδίων νερού, ακόμη και στις χώρες που συνορεύουν με χώρες που δεν είναι μέλη της Ε.Ε. Καταλαβαίνετε λοιπόν σε αυτό το σημείο, πόσο κρίσιμης σημασίας είναι το θέμα αλλά και πόσο εύστοχη η συμμετοχή της Ε.Ε σε αυτή τη διασυνοριακή συνεργασία.

Άλλη μια δεύτερη προτεραιότητα που κατά τη γνώμη μου είναι ιδιαίτερα σημαντική, είναι η κατανόηση και ο ασπασμός της αναγκαιότητας της συνεργασίας από τις τοπικές κοινωνίες, καθώς και όλων των ωφελειών που μπορεί αυτή να αποφέρει. Καμία θεσμική συνεργασία δεν θα αποδώσει τελικά σε βάθος χρόνου καρπούς, αν οι άνθρωποι που ζουν στην Πρέσπα αλλά και στην ευρύτερη περιοχή δεν την κατανοούν και δεν συμμετέχουν σε αυτή.

Εχουν ξεκινήσει ήδη οι επαφές με τα συμβαλλόμενα μέρη προκειμένου να συσταθεί η Επιτροπή Διαχείρισης του Πάρκου Πρεσπών;

Tα συμβαλλόμενα μέρη σε τοπικό επίπεδο, όπως τα Εθνικά Πάρκα, οι Δήμοι και οι Μη Κυβερνητικές οργανώσεις είναι εδώ και πολλά χρόνια έτοιμα να συμμετέχουν στο σχήμα συνεργασίας που προβλέπει η συμφωνία. Το επόμενο βήμα, είναι στα χέρια των τριών Κυβερνήσεων και ειδικότερα για την έναρξη της συνεργασίας, στην Ελληνική Κυβέρνηση, που πρέπει άμεσα να κινήσει τις διαδικασίες για την οργάνωση της πρώτης επιτροπής.

Με δεδομένο ότι η συμφωνία κυρώθηκε από την Ελληνική Βουλή 7 χρόνια μετά την υπογραφή της αν και έχει εγκριθεί χρηματοδότηση από το Πράσινο Ταμείο, ύψους 200.000 ευρώ, για τα επόμενα τέσσερα χρόνια, θεωρείται ότι υπάρχει κίνδυνος να χαθούν τα κοινοτικά κονδύλια από μία ακόμη καθυστέρηση;

Η ανάπτυξη της περιοχής των Πρεσπών και στις 3 χώρες, έχει συνδεθεί άμεσα με την προστασία του περιβάλλοντος, η οποία προϋποθέτει τη διασυνοριακή συνεργασία. Όσο πιο γρήγορα οι 3 χώρες συζητήσουν τα θέματα ανάπτυξης και προστασίας στην περιοχή των Πρεσπών, τόσο πιο γρήγορα θα διαμορφωθούν συγκεκριμένες ιδέες, οι οποίες θα χρειαστούν χρηματοδότηση που μπορεί να βρεθεί είτε από ευρωπαϊκούς πόρους η διεθνείς χρηματοδοτήσεις. Υπό αυτή την έννοια λοιπόν η άμεση εφαρμογή της συμφωνίας θα βοηθήσει την ωρίμανση προτάσεων για έργα και δραστηριότητες.

Τι άμεσα μέτρα μπορούν να ληφθούν για τα αυξανόμενα κρούσματα λαθραλιείας;

Η δραστηριότητα της αλιείας είναι μία από τις βασικές παραγωγικές δραστηριότητες της περιοχής και η βέλτιστη εφαρμογή της, αποτελεί ένα από τα θέματα της ατζέντας του διασυνοριακού διαλόγου ήδη. Από την άλλη, όπως υπάρχουν θέματα παράνομων δραστηριοτήτων, έτσι υπάρχουν και πολλές ανθρώπινες δραστηριότητες, ειδικά του πρωτογενούς τομέα, που συνδέονται θετικά με την προστασία του περιβάλλοντος. Ρυθμιστικές κινήσεις είτε για περιορισμό των παρανομιών είτε για προώθηση των δραστηριοτήτων που ευνoούν τη βιοποικιλότητα πρέπει να γίνονται. Ας ξεκαθαρίσουμε όμως ότι το Πάρκο δεν είναι κάποια αρχή που θα επιβάλει στα τρία κράτη κανόνες και όρους. Το Πάρκο είναι ένα «εργαλείο» διαλόγου και συνεργασίας που θα προωθήσει μία σειρά θεμάτων με σκοπό την κοινή αντιμετώπισή τους με βιώσιμο τρόπο για την περιοχή. Έτσι, η εξάσκηση δραστηριοτήτων με τέτοιο τρόπο ώστε να εξασφαλίζεται η μακροπρόθεσμη προστασία των φυσικών πόρων αλλά και η ίδια η δραστηριότητα να είναι βιώσιμη, είναι ζητούμενο και αντικείμενο διαλόγου. Επίσης το γεγονός ότι η ευρωπαϊκή επιτροπή συμμετέχει στη συμφωνία, δίνει ακόμα μια δυνατότητα στην περιοχή των Πρεσπών, να προωθήσει πολιτικές και μέτρα για παραγωγικούς τομείς που ευνοούν την προστασία του περιβάλλοντος ειδικά σε τέτοιου τύπου διασυνοριακές περιοχές.

Τι πιστεύετε ότι χρειάζεται αυτό το μοναδικό, για την Ελλάδα, σύστημα μόνιμης συνεργασίας σε μια συνοριακή περιοχή για να αποτελέσει πρότυπο και για άλλες σημαντικές για το φυσικό τους περιβάλλον διασυνοριακές περιοχές;

Στην Πρέσπα, λειτουργεί ήδη εδώ και δέκα σχεδόν χρόνια υπό την ευθύνη του Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Πρεσπών, η Επιτροπή Διαχείρισης Υγροτόπου, η οποία είναι ένα πολυσυμμετοχικό όργανο, που κάθε χρόνο εισηγείται στις αρμόδιες αρχές τις δράσεις διαχείρισης και προστασίας του υγροτόπου που πρέπει να εφαρμοστούν. Έχουμε λοιπόν στην Πρέσπα, μαζί με τη διασυνοριακή συμφωνία η οποία λειτουργούσε ατύπως μέχρι σήμερα, δύο μοναδικά στη χώρα και στην ευρύτερη περιοχή συστήματα διαχείρισης του περιβάλλοντος, τα οποία ήδη έχουν δώσει εντυπωσιακά αποτελέσματα, τόσο στο τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος όσο και στην ανάπτυξη της περιοχής. Αυτά τα συστήματα, στηρίζονται σε δύο βασικές αρχές:

α. στην τοπική παρουσία και δραστηριοποίηση της αρχής διαχείρισης δλδ του Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Πρεσπών, ο οποίος έχει έδρα στην Πρέσπα -και όχι σε κάποια πρωτεύουσα χιλιόμετρα μακριά από την περιοχή- και έτσι υπάρχει άμεση γνώση και ανταπόκριση στα θέματα προστασίας και διαχείρισης και παράλληλα με τη μακρόχρονη παρουσία του οικοδομείται και μένει ως παρακαταθήκη μια συλλογική εμπειρία σχετικά με θέματα διαχείρισης των φυσικών πόρων ειδικά σε περιοχές όπου εξασκούνται οικονομικές δραστηριότητες. Η συστηματική και απρόσκοπτη λειτουργία της Γραμματείας στον Άγιο Γερμανό Πρεσπών αναμένεται να ενισχύσει αυτή την δυναμική της τοπικής παρουσία σε διασυνοριακό πλέον επίπεδο

β. στη δημιουργία και λειτουργία πολυσυμμετοχικών οργάνων στα οποία ενεργοποιούνται τοπικοί φορείς και όχι μόνο με σκοπό την συστηματική υποστήριξη τόσο των δράσεων προστασίας, όσο και των αναπτυξιακών μέτρων στο πλαίσιο ενός κοινού σχεδιασμού. Η υλοποίηση της συμφωνίας επεκτείνει την δημιουργία πολυσυμμετοχικών οργάνων σε διασυνοριακό πλέον επίπεδο και αυτό σίγουρα θα βοηθήσει στην ενεργοποίηση και συμμετοχή των κατοίκων στα θέματα ανάπτυξης και προστασίας.

Η επισημοποίηση της διασυνοριακής συνεργασίας, προφανώς αποτελεί πρότυπο για άλλες περιοχές αν αναλογιστούμε ότι αφορά μία κρίσιμη γεωπολιτικά περιοχή στην οποία δυστυχώς οι εντάσεις μεταξύ των κρατών είναι συχνές. Ελπίζουμε, μετά από 10 χρόνια, να σχολιάζουμε την πετυχημένη εφαρμογή της Συμφωνίας και πώς αυτή μπορεί να εφαρμοστεί σε άλλες περιοχές.

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Αφήστε μια απάντηση