Πιέσεις Κομισιόν σε ΥΠΕΝ για την ασφάλεια στους υδρογονάνθρακες

του Θοδωρή Καραουλάνη

Η Ελλάδα, μαζί με την Πορτογαλία και την Ολλανδία (αλλά για διαφορετικούς λόγους), έχει καθυστερήσει να ενσωματώσει την κοινοτική οδηγία για την ασφάλεια στις εξορυκτικές δραστηριότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου, σύμφωνα με την Κομισιόν. Και αυτό συμβαίνει την ώρα που η Ελλάδα προσπαθεί, πέρα από τον Πρίνο που ήδη γίνεται εξόρυξη πετρελαίου, να μπορέσει να αξιοποιήσει κοιτάσματα υδρογονανθράκων σε πολλές άλλες περιοχές της χώρας. Χωρίς όμως, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, να εφαρμόζει «σειρά κανόνων με σκοπό την πρόληψη των ατυχημάτων, καθώς και την άμεση και αποτελεσματική αντίδραση σε περίπτωση ατυχημάτων στις υπεράκτιες εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου». Ήδη, μέσα στο 2015, 12 ακόμη χώρες της ΕΕ προσαρμόσθηκαν στην οδηγία, αφήνοντας για μια ακόμη φορά την Ελλάδα στο περιθώριο της κοινοτικής νομοθεσίας, μαζί με την Πορτογαλία αλλά και την Ολλανδία που έχει ειδικούς λόγους και μακρόχρονους δεσμούς με την πετρελαϊκή βιομηχανία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στη μηνιαία της δέσμη αποφάσεων του Φεβρουαρίου για υποθέσεις παράβασης της κοινοτικής νομοθεσίας απέστειλε την Παρασκευή τριάντα τέσσερις (34) αιτιολογημένες γνώμες στα κράτη μέλη και προωθεί 3 παραπομπές στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατά των κρατών μελών που δεν συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις που υπέχουν δυνάμει του ενωσιακού δικαίου. Όσον αφορά την Ελλάδα, τον Φεβρουάριο η Επιτροπή αποφάσισε να στείλει μία προειδοποιητική επιστολή (για τον τομέα της γεωργίας και ειδικότερα για τους αγροτικούς συνεταιρισμούς, όπως έγραψε σε σχετικό ρεπορτάζ το greenagenda την Παρασκευή) και τέσσερις επιστολές για αιτιολογημένη γνώμη περί παράβασης του κοινοτικού δικαίου (στους τομείς των σιδηροδρομικών μεταφορών, της εσωτερικής αγοράς, του περιβάλλοντος και της ενέργειας – αυτήν την τελευταία αφορά το θέμα για τις υπεράκτιες εργασίες υδρογονανθράκων).

Συγκεκριμένα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε επίσημα από την Ελλάδα, τις Κάτω Χώρες και την Πορτογαλία να λάβουν μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν τη μεταφορά της οδηγίας για την ασφάλεια των υπεράκτιων εργασιών (οδηγία 2013/30/ΕΕ) στο εσωτερικό τους δίκαιο. Η οδηγία ορίζει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόζουν μια σειρά κανόνων με σκοπό την πρόληψη των ατυχημάτων, καθώς και την άμεση και αποτελεσματική αντίδραση σε περίπτωση ατυχημάτων στις υπεράκτιες εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου. Για παράδειγμα, πριν από την εξερεύνηση ή την παραγωγή, οι εταιρείες πρέπει να συντάσσουν έκθεση περί μεγάλων κινδύνων για την υπεράκτια εγκατάστασή τους. Κατά τη χορήγηση αδειών, τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να εξασφαλίζουν ότι οι εταιρείες έχουν επαρκή χρηματοδότηση και την αναγκαία τεχνική εμπειρογνωμοσύνη. Πρέπει να διατίθενται στους πολίτες πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο οι εταιρείες και οι χώρες της ΕΕ διατηρούν τις εγκαταστάσεις ασφαλείς. Επιπλέον, οι εταιρείες έχουν την πλήρη ευθύνη για τις περιβαλλοντικές ζημίες που προκαλούνται σε προστατευόμενα θαλάσσια είδη και φυσικούς οικοτόπους. Η Επιτροπή απέστειλε αιτιολογημένες γνώμες στην Ελλάδα, τις Κάτω Χώρες και την Πορτογαλία, καλώντας τες να συμμορφωθούν με τους ενωσιακούς κανόνες. Αν τα εν λόγω κράτη μέλη δεν εκπληρώσουν τη συγκεκριμένη υποχρέωση εντός δύο μηνών, η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει να τα παραπέμψει στο Δικαστήριο της ΕΕ και να ζητήσει την επιβολή οικονομικών κυρώσεων. Κατά τη διάρκεια του δεύτερου εξαμήνου του 2015, η Επιτροπή κίνησε διαδικασίες επί παραβάσει κατά 15 κρατών μελών για τη μη μεταφορά ή την πλημμελή μεταφορά στο εσωτερικό τους δίκαιο της συγκεκριμένης οδηγίας για την υπεράκτια ασφάλεια.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι η οδηγία έπρεπε να είχε μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο έως τις 19 Ιουλίου 2015. Αντ’ αυτού, με κίνδυνο να παραπεμφθούμε και για αυτό το θέμα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, η Ελληνική Πολιτεία ασχολήθηκε εκτεταμένα με το ζήτημα μόλις στα τέλη του 2015. Ο αρμόδιος Υπουργός Πάνος Σκουρλέτης, προσπαθώντας να ισορροπήσει μεταξύ των εθνικών διατάξεων για διαβούλευση και της ευρωπαϊκής πίεσης για άμεση ενσωμάτωση της οδηγία, έθεσε το νομοσχέδιο σε διαβούλευση είκοσι ημερών. Η Ελληνική Κυβέρνηση από την πλευρά της αναγνωρίζει την καθυστέρηση αλλά κύκλοι του ΥΠΕΝ σχολιάζουν ότι μόλις ολοκλήρωσε, στις αρχές της προηγούμενης εβδομάδας, τη δημόσια διαβούλευση για το σχετικό σχέδιο νόμου και αναμένεται η τελική του επεξεργασία και κατάθεση στη Βουλή. Σύμφωνα με τις υπηρεσίες του Υπουργείου Περιβάλλοντος, επειδή τα σχόλια στη δημόσια διαβούλευση ήταν λίγα – παρά το έντονο δημοσιογραφικό ενδιαφέρον για τα θέματα εξορύξεων πετρελαίου και φυσικού αερίου στη χώρα – το σχέδιο νόμου θα είναι σύντομα έτοιμο. Ωστόσο πληροφορίες της Greenagenda.gr αναφέρουν ότι στη Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης, που έχει το συντονισμό του νομοθετικού έργου των Υπουργείων, δεν έχουν πληροφόρηση για το πότε θα κατατεθεί το νομοσχέδιο. Αυτό σημαίνει ότι είναι πολύ πιθανό η Ελλάδα να μην προλάβει – και πάλι – την προθεσμία που θέτει η Κομισιόν. Άλλωστε όπως προκύπτει από το ρεπορτάζ, η κυβέρνηση έχει έτοιμα προς κατάθεση τουλάχιστον οκτώ ακόμη νομοσχέδια που την ενδιαφέρουν πολιτικά πολύ περισσότερο από το νομοσχέδιο για την ασφάλεια των υπεράκτιων ερευνών υδρογονανθράκων. Επομένως το ΥΠΕΝ πρέπει, εκτός από το να κάνει τη δουλειά του και να ετοιμάσει το νομοσχέδιο, να πείσει την υπόλοιπη κυβέρνηση - και ακολούθως τη Βουλή - για το επείγον του ζητήματος.

Όσον αφορά την ουσία, το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με το οποίο ενσωματώνεται στο εθνικό δίκαιο η σχετική Κοινοτική νομοθεσία προβλέπει μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης πιθανών ατυχημάτων σε υπεράκτιες εργασίες έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων καθώς και αυστηρές κυρώσεις (πρόστιμα έως 1,5 εκατ. ευρώ) για τους παραβάτες. Σημειώνεται ότι υπεράκτιες έρευνες και γεωτρήσεις υφίστανται υπό εκμετάλλευση σήμερα στο κοίτασμα του Πρίνου, ενώ επίκειται η έναρξη ερευνητικών εργασιών στο Κατάκολο και τον Πατραϊκό Κόλπο και η ανάθεση θαλάσσιων περιοχών του Ιονίου για έρευνες. Σύμφωνα με τις νέες ρυθμίσεις οι επιχειρήσεις που εκμεταλλεύονται υποθαλάσσια κοιτάσματα υδρογονανθράκων οφείλουν να αναλύουν – καταγράφουν τους πιθανούς κινδύνους και να καταρτίζουν σχέδια αντιμετώπισής τους, λαμβάνοντας υπόψη την εκτίμηση κινδύνου σοβαρού ατυχήματος. Στα σχέδια πρέπει να περιλαμβάνεται και ανάλυση της αποτελεσματικότητας αντιμετώπισης πετρελαιοκηλίδας.

Με άλλες διατάξεις προβλέπεται ότι:

· Η Αρμόδια Αρχή μπορεί να απαγορεύει τη λειτουργία ή την έναρξη εργασιών σε οποιαδήποτε εγκατάσταση σε περίπτωση που τα μέτρα τα οποία προτείνονται στην έκθεση μεγάλων κινδύνων για την πρόληψη ή τον περιορισμό των επιπτώσεων σοβαρών ατυχημάτων κρίνεται ότι δεν πληρούν τις απαιτήσεις του παρόντος. Επίσης μπορεί να απαιτεί από το διαχειριστή να λαμβάνει τα μέτρα που θεωρούνται αναγκαία για την εξασφάλιση της συμμόρφωσης με το νόμο. Η Αρχή μπορεί ακόμη να απαιτεί βελτιώσεις και να απαγορεύει, εφόσον κρίνει απαραίτητο, τη συνέχιση της λειτουργίας κάθε εγκατάστασης σε περίπτωση που προκύπτει από τον έλεγχο ότι δεν πληρούνται οι απαιτήσεις του νόμου δεν πληρούνται ή ότι υφίστανται εύλογες ανησυχίες για την ασφάλεια των υπεράκτιων εργασιών ή εγκαταστάσεων.
· Η Αρμόδια Αρχή, σε συνεργασία με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και την Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, καταρτίζει σε εθνικό επίπεδο σχέδιο αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης που καλύπτει όλες τις υπεράκτιες εγκαταστάσεις υδρογονανθράκων ή συνδεδεμένες υποδομές καθώς και περιοχές που ενδέχεται να πληγούν.
· Οι εταιρίες που εκμεταλλεύονται τα κοιτάσματα (διαχειριστές ή ιδιοκτήτες) υποχρεούνται να ειδοποιούν άμεσα τις αρμόδιες Αρχές σε περίπτωση σοβαρού ατυχήματος ή κινδύνου για σοβαρό ατύχημα.
· Στους παραβάτες επιβάλλονται πρόστιμα από 5.000 έως 1,5 εκατ. ευρώ που μπορεί να τριπλασιάζονται σε περίπτωση υποτροπής εντός τριετίας για την ίδια παράβαση. Για τον καθορισμό του προστίμου λαμβάνονται υπόψη η βαρύτητα της παράβασης, οι συνέπειες που προκύπτουν από αυτήν, ο βαθμός υπαιτιότητας και η τυχόν υποτροπή του παραβάτη.

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Αφήστε μια απάντηση