Μεγάλη Δίνη Σκουπιδιών: Ένας… βιότοπος ανάμεσα σε χιλιάδες τόνους πλαστικών (φωτο)

Ο Γάλλος Μπενουά Λεκόμτ τo 2019 κολύμπησε 556 χιλιόμετρα, διασχίζοντας τη Mεγάλη Δίνη Σκουπιδιών του Ειρηνικού. Στόχος του ήταν η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης για το πρόβλημα της ρύπανσης των ωκεανών από τα πλαστικά. Το εγχείρημά του χάρισε στους επιστήμονες μία σημαντική ανακάλυψη. Όπως εξήγησε ο Λεκόμτ, όσο κολυμπούσε δεν ήταν σχεδόν ποτέ μόνος. «Η περιοχή γύρω από κάθε πλαστικό κομμάτι που επέπλεε, έσφυζε από ζωή», δήλωσε.

Στην πραγματικότητα, αυτή η περιοχή του Ειρηνικού δεν είναι μια απλή «χωματερή», αλλά μια σούπα από πλαστικά απορρίμματα (μπουκάλια, δίχτυα, ελαστικά, οδοντόβουρτσες και ό,τι άλλο). Δίπλα σε κάθε σκουπίδι ανιχνεύονται κάθε είδους θαλάσσιοι οργανισμοί: μπλε δράκοι της θάλασσας, κυανές μέδουσες και εκατοντάδες άλλα είδη που ζουν στην επιφάνεια των νερών. Το ανομοιόμορφο σύνολο των μικρών θαλάσσιων ειδών συνιστά αυτό που οι επιστήμονες ονομάζουν «νευστόν», δηλαδή ένα τμήμα του πλαγκτόν που ζει κοντά στη θαλάσσια επιφάνεια.

Δειγματοληψίες

Οι επιστήμονες, στο σκάφος υποστήριξης που ακολουθούσε τον Λεκόμτ, έκαναν διαρκείς δειγματοληψίες από τα επιφανειακά ύδατα της δίνης. Ετσι διαπίστωσαν ότι οι συγκεντρώσεις νευστού ήταν πολύ υψηλότερες μέσα στη δίνη, παρά έξω από αυτήν. Σε κάποια σημεία της, μάλιστα, oι θαλάσσιοι οργανισμοί ήταν ισάριθμοι με τα κομμάτια του πλαστικού. Η δρ Ρεμπέκα Χελμ, αναπληρώτρια καθηγήτρια Θαλάσσιας Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας, η οποία συνυπογράφει την έρευνα, τονίζει πως ανέκαθεν υπέθετε ότι σε αυτές τις ωκεάνιες δίνες συγκεντρώνονται σκουπίδια αλλά και πλήθος έμβιων όντων. «Μας εντυπωσίασε, ωστόσο, η μεγάλη πυκνότητα νευστού που ανιχνεύσαμε», επισημαίνει.

Ένας… βιότοπος ανάμεσα σε χιλιάδες τόνους πλαστικών-1
Eντυπωσιακό θαλάσσιο σαλιγκάρι Recluzia.  Αυτοσχέδια… σχεδία δημιουργούν τα βιολετιά θαλάσσια σαλιγκάρια, αιχμαλωτίζοντας φυσαλίδες αέρα με τη βλέννα που εκκρίνουν. Ξεκινούν τη ζωή τους ως αρσενικά και εξελίσσονται σε θηλυκά. [Denis Rieck via The New York Times]

Τα συμπεράσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν τον περασμένο μήνα στην πλατφόρμα επιστημονικών προδημοσιεύσεων bioRxiv και δεν έχουν ακόμη αξιολογηθεί από επιστημονική επιτροπή. Ομως, η δρ Χελμ επισημαίνει ότι, αν τελικά επαληθευτούν, ενδέχεται να περιπλέξουν τις προσπάθειες των περιβαλλοντολόγων για αποκομιδή του τεράστιου όγκου των πλαστικών από τη μεγάλη ωκεάνια δίνη. Στους ωκεανούς του πλανήτη υπάρχουν πέντε τέτοιες μεγάλες δίνες. Στην πραγματικότητα, είναι μεγάλα συστήματα κυκλικών ρευμάτων που ενεργοποιούνται από τους ανέμους και τις δυνάμεις που δημιουργεί η περιστροφή της Γης. Λειτουργούν σαν τεράστιες ρουφήχτρες, παρασύροντας στο κέντρο τους οτιδήποτε επιπλέει κοντά τους. Τον τελευταίο αιώνα, τα πλαστικά που καταλήγουν στις θάλασσες φτάνουν σε αυτές τις δίνες, όπου σωρεύονται δημιουργώντας πελώριες υδάτινες χωματερές. Η μεγαλύτερη από αυτές, η Μεγάλη Δίνη Σκουπιδιών του Ειρηνικού, βρίσκεται μεταξύ Χαβάης και Καλιφόρνιας και περιέχει τουλάχιστον 79.000 τόνους πλαστικών, σύμφωνα με υπολογισμούς της ΜΚΟ Οcean Cleanup Foundation.

Δεν συγκεντρώνονται όμως μόνο τα πλαστικά σκουπίδια εκεί. Η δρ Χελμ και οι συνεργάτες της αλίευσαν με τα δίχτυα τους εκατοντάδες θαλάσσια όντα. Mπλε μέδουσες (Velella Velella), υδρόζωα που μετακινούνται με τη θαλάσσια κίνηση, πλωτές αποικίες πολυπόδων (Porpita Porpita), βιολετιά θαλάσσια σαλιγκάρια, τα οποία δημιουργούν «σχεδίες» για να επιπλεύσουν, αιχμαλωτίζοντας φυσαλίδες αέρα σε ένα είδος βλέννας που εκκρίνουν από έναν αδένα στα πόδια τους. Οι επιστήμονες διαθέτουν ενδείξεις ότι όλοι αυτοί οι θαλάσσιοι οργανισμοί όχι μόνο ζουν αλλά και αναπαράγονται στη θαλάσσια χωματερή. Ο Αντρέ Μπουστανί, ερευνητής στο ενυδρείο του Μοντερέι Μπέι στην Καλιφόρνια, ισχυρίζεται ότι τα συμπεράσματα της μελέτης δεν τον εξέπληξαν. «Γνωρίζουμε ότι στην περιοχή συγκεντρώνονται τα πλαστικά που επιπλέουν. Γιατί να μη συμβαίνει το ίδιο και με τους θαλάσσιους οργανισμούς;» αναρωτιέται.

Οι γνώσεις των επιστημόνων για το νευστόν είναι ελάχιστες, ιδιαίτερα για τους οργανισμούς που εντοπίζονται μακριά από τις ακτές, στο κέντρο των ωκεάνιων δινών. «Είναι εξαιρετικά δύσκολη η μελέτη του», εξηγεί η Λάνα Τσενγκ, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας. Η δρ Χελμ σημειώνει επίσης ότι οι διαπιστώσεις της θα πρέπει να μελετηθούν και από τις περιβαλλοντικές οργανώσεις που προσπαθούν να συλλέξουν τα πλαστικά σκουπίδια από αυτές τις περιοχές. Σήμερα, δύο ΜΚΟ επιτελούν αυτό το έργο στη Μεγάλη Δίνη Σκουπιδιών του Ειρηνικού. Η μεγαλύτερη, η ολλανδική Ocean Cleanup Foundation, δημιούργησε ένα δίχτυ που μπορεί να συλλέγει και να συγκεντρώνει πλαστικά σκουπίδια από την επιφάνεια του ωκεανού, καθώς παρασύρεται από τους ανέμους και τα ρεύματα. Οταν το δίχτυ γεμίσει, ένα σκάφος το μεταφέρει στην ξηρά, προκειμένου να γίνει σωστή διαχείριση των απορριμμάτων.

Ένας… βιότοπος ανάμεσα σε χιλιάδες τόνους πλαστικών-2
Μπλε δράκοι της θάλασσας. Είναι μικροσκοπικά σαλιγκάρια, που μεταφέρονται με τους ανέμους και τα θαλάσσια ρεύματα Φωτ. Denis Rieck via The New York Times

Η δρ Χελμ πιστεύει ότι πρόκειται για ένα επικίνδυνο εγχείρημα, καθώς αυτά τα δίχτυα είναι επικίνδυνα για τη θαλάσσια ζωή και το νευστόν. Εξίσου καταστροφική γι’ αυτούς τους θαλάσσιους οργανισμούς εκτιμά πως θα είναι και η αποκομιδή του πλαστικού. «Οταν αναζητούμε λύσεις για τη διαχείριση των πλαστικών στους ωκεανούς, οφείλουμε να είμαστε προσεκτικοί. Τα συμπεράσματα της έρευνας υποδεικνύουν την ανάγκη ενδελεχούς μελέτης των ανοικτών ωκεανών, προτού επιχειρήσουμε οποιαδήποτε παρέμβαση, όπως ο καθαρισμός τους», τονίζει. Ο Λοράν Λεμπρετόν, ωκεανολόγος της οργάνωσης, διαφωνεί: «Είναι εξαιρετικά πρόωρο να καταλήξουμε σε κάποιο συμπέρασμα σχετικά με το πώς πρέπει να προσεγγίσουμε τη μελέτη», λέει, «πρέπει να ληφθούν υπόψη οι συνέπειες της ρύπανσης από πλαστικά και στα άλλα θαλάσσια είδη. Κάθε εβδομάδα συλλέγουμε με το δίχτυ μας τόνους πλαστικού που βλάπτει το περιβάλλον».

Μείζον πρόβλημα

Αναμφίβολα, τα πλαστικά στους ωκεανούς συνιστούν μείζον πρόβλημα. Κάθε χρόνο σκοτώνουν ένα εκατομμύριο θαλασσοπούλια και περισσότερα από εκατό χιλιάδες θαλάσσια θηλαστικά, υπολογίζει η UNESCO. Μπορεί να μπλεχτεί σε αυτά κάθε είδος θαλάσσιας ζωής, από το μικρότερο ψάρι μέχρι τη γιγαντιαία φάλαινα. Συχνά τα ζώα εκλαμβάνουν τα σκουπίδια ως τροφή και καταλήγουν να πεθαίνουν από ασιτία επειδή το στομάχι τους είναι γεμάτο πλαστικά.

Ακόμη όμως και εκείνα τα πλαστικά που δεν θα παγιδεύσουν ένα άλμπατρος και δεν θα σκοτώσουν ένα θαλάσσιο ελέφαντα, σταδιακά αποσυντίθενται σε μικροπλαστικά, τα οποία εισέρχονται στη διατροφική αλυσίδα. Η απομάκρυνση των μικροπλαστικών από τα νερά είναι αδύνατη. Αυτό που βρίσκει όλους τους επιστήμονες σύμφωνους είναι ότι τα πλαστικά πρέπει να μην καταλήγουν στη θάλασσα.

Ένας… βιότοπος ανάμεσα σε χιλιάδες τόνους πλαστικών-3
Μπλε μέδουσα Velella Velella. Το είδος αφθονεί στην υδάτινη χωματερή Φωτ. Denis Rieck via The New York Times
Ένας… βιότοπος ανάμεσα σε χιλιάδες τόνους πλαστικών-4
Αυτοσχέδια… σχεδία δημιουργούν τα βιολετιά θαλάσσια σαλιγκάρια, αιχμαλωτίζοντας φυσαλίδες αέρα με τη βλέννα που εκκρίνουν. Ξεκινούν τη ζωή τους ως αρσενικά και εξελίσσονται σε θηλυκά. Φωτ. Denis Rieck via The New York Times  

 

Πηγή: Kathimerini.gr

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Αφήστε μια απάντηση