Μεσόγειος…. αύξηση θερμοκρασίας και εισβολή ξενικών ειδών

photo Dimitris Poursanidis

Στη  Μεσόγειο  , τον 21 ο αιώνα   παρατηρούμε μια επιβράδυνση  της κυκλοφορίας  των νερών  , ειδικά  σε μεγάλα βάθη  λόγω   αλλαγής   της θερμοκρασίας.

Με τον χρόνο γίνεται  πιο έντονη η εισβολή    των ξενικών ειδών  «εξαιτίας   της   ζέστης  έχουμε την εγκατάσταση τους  αλλά   και  την  αναπαραγωγή   τους    αυτό είναι το κακό»  επεσήμανε  ο  κ. Ευάγγελος Παπαθανασίου, διευθυντής ερευνών του ΕΛΚΕΘΕ

Παράλληλα  , βλέπουμε και μια αύξηση   της θερμοκρασίας που μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις   στην βιοποικιλότητα , ειδικά στα είδη που είναι   ευαίσθητα στις αλλαγές   της θερμοκρασίας   και κινδυνεύουν να εξαφανιστούν.  Στις ελληνικές θάλασσες  , η θερμοκρασία   τα τελευταία δυο χρόνια   έχει αυξηθεί κατά  1   έως  1,5   βαθμούς   κελσίου περίπου   και αναμένεται   περαιτέρω αύξηση   της θερμοκρασίας .

 

Μέχρι   τα μέσα   του 21  ου   αιώνα   φαίνεται να υπάρχει μια μείωση   στον ρυθμό   με τον  οποίο   τα ποτάμια φτάνουν   στην θάλασσα   κατά  25% λόγω της μειωμένης βροχοπτώσης.   Αυτό έχει επιπτώσεις και στον εμπλουτισμό   των ποταμών   σε θρεπτικά άλατα.

Οι επιπτώσεις στην κατακράτηση   του διοξειδίου του άνθρακα   είναι επίσης σημαντικές   αφού έχουν μειωθεί   κατά  1/3   τα λιβάδια της Ποσειδώνας   που εκτός από καταφύγια   για βιοποικιλότητα   είναι  και δεξαμενές   κατακράτησης του   άνθρακα

Αξίζει να σημειώσουμε ότι η Ανατολική Μεσόγειος, με τα σημαντικά μεγαλύτερα θαλάσσια βάθη, είναι αισθητά φτωχότερη σε είδη σε σχέση με τη Δυτική Λεκάνη. Για παράδειγμα, στο Αιγαίο συναντιέται το 44% του συνόλου των ειδών που βρίσκονται σε όλη τη Μεσόγειο, στα βαθιά νερά νοτιότερα της Κύπρου το 28%, ενώ στα ανοικτά Ισπανίας και Γαλλίας το 67% του συνόλου των ειδών. Σημαντικές είναι και οι επιπτώσεις από τη μείωση των θαλάσσιων λιβαδιών της Ποσειδωνίας, που βρίσκονται στον βυθό και είναι σαν τα παρθένα - τροπικά δάση της Γης. Οχι μόνο αποτελούν καταφύγια βιοποικιλότητας και «μαιευτήρια» μορφών ζωής, αλλά λειτουργούν και σαν καταβόθρες, δεξαμενές συγκράτησης διοξειδίου του άνθρακα, του αερίου που συμβάλλει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. «Η Ποσειδωνία στη Δυτική λεκάνη της Μεσογείου χάνεται, με αποτέλεσμα μικρότερη κατακράτηση CO2. Ευτυχώς, στο ανατολικό μέρος, παρατηρούνται μικρότερες αλλαγές», σημειώνει ο κ. Παπαθανασίου.

 

Η Μεσόγειος, ειδικά το δυτικό της τμήμα, κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν φιλόξενο τόπο   για μέδουσες ,  τον  βραχοκάβουρα Percnon, (από Ατλαντικό  μέσω  Γιβραλτάρ)   το  καλαμάρι  Sepioteuthis lessoniana  (από Ειρηνικό  και Ινδικό Ωκεανό μέσω  της διώρυγας του Σουεζ )και άλλα  επικίνδυνα  ξενικά  είδη. 

photo J. Issaris

Τα παραπάνω   είναι  συμπεράσματα της μεγάλης επιστημονικής έρευνας SESAME, η οποία διήρκεσε τέσσερα χρόνια, με τη συμμετοχή ερευνητικών κέντρων από 21 χώρες. Τον συντονισμό είχε το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ). Στο επίκεντρο των ερευνητών βρέθηκαν η Μεσόγειος και η Μαύρη Θάλασσα.

 

Αύξηση της Θερμοκρασίας   στα ελληνικά νερά

«Η επιφανειακή θερμοκρασία της Μεσογείου έχει ήδη ανέβει. Στις ελληνικές θάλασσες, την τελευταία 20ετία, έχει συντελεστεί άνοδος της μέσης ετήσιας θερμοκρασίας κατά ένα βαθμό Κελσίου», λέει στην «greenagenda» ο κ. Ευάγγελος Παπαθανασίου, διευθυντής ερευνών του ΕΛΚΕΘΕ. Ο ίδιος σημειώνει ότι υπάρχουν μοντέλα που προβλέπουν αύξηση της θερμοκρασίας κατά δύο βαθμούς επιπλέον μέχρι το 2050.

«Μέχρι τα μέσα του αιώνα θα υπάρξει μείωση των υδάτινων εισροών στη Μεσόγειο από ποτάμια κατά 25%, με σημαντικές επιπτώσεις και στον εμπλουτισμό της θάλασσας». Τα ποτάμια θα κατεβάζουν λιγότερο νερό  δεν θα υπάρχει    έντονη πρωτογενή παραγωγή  που σημαίνει ότι  θα υπάρχει διαφοροποίηση    της παραγωγής   θρεπτικών   στοιχείων.Βάση τιμών από τις αλλαγές   θερμοκρασίας   τα σενάρια   δείχνουν  ότι  η συγκέντρωση των θρεπτικών  στοιχείων  στα ποτάμια που καταλήγουν στο Αιγαίο   φαίνεται  ότι   θα είναι   χαμηλότερη ,    δηλαδή θα  έχουμε λιγότερα ψάρια  όπως    γαύρο  και σαρδέλα

 

Οι «ξένοι»   της Μεσογείου

Η Ανατολική Μεσόγειος πλήττεται όμως ήδη από την εισβολή ξενικών ειδών, όπως ο τοξικός λαγοκέφαλος, το  καλαμάρι  (Sepioteuthis lessoniana )  τα οποία προέρχονται από την Ερυθρά Θάλασσα και περνούν μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Και τα προηγούμενα χρόνια εμφανίζονταν θαλάσσιοι «επισκέπτες», αλλά σε μονάδες και μόνο στα νοτιότερα μέρη του Αιγαίου. «Τώρα πια εντοπίζονται και αλιεύονται κοπάδια ολόκληρα από λαγοπόδαρους και άλλα ξενικά είδη και μάλιστα πολύ βορειότερα», τονίζει ο κ. Παπαθανασίου. Όπως καταγράφουν οι ερευνητές του SESAME, όσο αυξάνεται η θερμοκρασία των υδάτων, τόσο διευκολύνεται η μαζική εμφάνιση των ξενικών και τροπικών ειδών. Η παρουσία τους δεν αυξάνει την ποικιλία των ελληνικών θαλασσών, αλλά λειτουργεί αποσταθεροποιητικά για την ισορροπία του οικοσυστήματος.

«Ο δραστικός περιορισμός των μεγάλων ψαριών οδηγεί σε αδυναμία ελέγχου του χώρου τους, με αποτέλεσμα να αναπτύσσεται ταχύτατα το πλήθος των μεδουσών. Οι μέδουσες τρώνε τα αυγά των ψαριών και το πρόβλημα αναπαράγεται. Οι μέδουσες αποτελούν μάστιγα ήδη στη Δυτική Μεσόγειο. Ευτυχώς, φαίνεται ότι τα στενά της Σικελίας λειτουργούν ως ένα φυσικό φράγμα, που δεν επιτρέπει τη μαζική επιδρομή τους και στο ανατολικό μέρος. Υπάρχει όμως κίνδυνος επέκτασής τους και στα δικά μας νερά στο μέλλον», εξηγεί ο κ. Παπαθανασίου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!