Πρωτοτυπίες και «καινοτομίες» στη μοιρασιά του ΥΠΕΝ

του Θοδωρή Καραουλάνη

Οι δύο νέοι Υπουργοί του ΥΠΕΝ, ο Γιώργος Σταθάκης και ο Σωκράτης Φάμελλος, έχουν ήδη πέσει στα βαθιά. Υπάρχουν πολλές εκκρεμότητες από την προηγούμενη πολιτική ηγεσία (ενεργειακά ζητήματα, νόμος για τη δόμηση και τα αυθαίρετα, δασικοί χάρτες, φορείς διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών και άλλα πολλά). Παράλληλα ο Γιώργος Σταθάκης συμμετέχει στις συζητήσεις με τους θεσμούς για την ολοκλήρωση της 2ης αξιολόγησης τόσο όσον αφορά τις ενεργειακές εκκρεμότητες όσο και τα εκκρεμή ζητήματα του Υπουργείου Ανάπτυξης, από όπου μετακινήθηκε (και κυρίως το ζήτημα των κόκκινων δανείων που δεν φαίνεται να το ξέρουν καλά ακόμη οι διάδοχοί του).

Ίσως για αυτόν τον λόγο, ενώ καταγράφηκε η ανάθεση αρμοδιοτήτων, όπως έγραψε η Greenagenda, δεν έχει γίνει ακόμη από κανένα ΜΜΕ ανάλυση επί αυτών. Ας καταγράψουμε εμείς λοιπόν τα περίεργα και τα πρωτότυπα της απόφασης του Αλέξη Τσίπρα για το ποιος έχει ποια αρμοδιότητα στο σημαντικό Υπουργείο του Περιβάλλοντος και της Ενέργειας.

Στον Σταθάκη οι ΑΠΕ

Καταρχήν, όπως ήταν αναμενόμενο, ο Γιώργος Σταθάκης έχει κρατήσει το σύνολο των αρμοδιοτήτων της Ενέργειας. Είναι αποκλειστικά υπεύθυνος για αυτόν τον τομέα καθώς όπως έχει καταγραφεί από το ρεπορτάζ, το να έχει το σύνολο των αρμοδιοτήτων της Ενέργειας ήταν ο βασικός όρος για την μετακίνησή του από το Υπουργείο Ανάπτυξης (και ο βασικός λόγος που δεν «έσπασε» το Υπουργείο). Οι λίγες αρμοδιότητες επί των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας που με μεγάλη δυσκολία είχε «τσιμπήσει» στην προηγούμενη σύνθεση της κυβέρνησης ο Γιάννης Τσιρώνης, επέστρεψαν στον Υπουργό. Επίσης όπως ήταν αναμενόμενο, ο Υπουργός έχει κρατήσει όλες τις αρμοδιότητες διοικητικού – οικονομικού του Υπουργείου, όπως συνηθίζεται.

Κάπου εδώ όμως σταματούν τα «αναμενόμενα». Και αρχίζουν οι πρωτοτυπίες…

Είναι η πρώτη φορά από την ίδρυση του ΥΠΕΝ που ο αναπληρωτής Υπουργός - και μάλιστα παρά την ιδιότητά του ως μηχανικού – δεν έχει σχεδόν καμία αρμοδιότητα επί του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού. Ο Σωκράτης Φάμελλος, με επιθυμία του κατά κάποιες πληροφορίες, δεν έχει αρμοδιότητα επί των βασικών ζητημάτων του χωρικού σχεδιασμού και της πολεοδομίας. Έτσι, για παράδειγμα, το νομοσχέδιο για τα αυθαίρετα και τη δόμηση, που παρουσίασε σε διαβούλευση το ΥΠΕΝ και πρέπει να ολοκληρώσει – όπως έχει δεσμευτεί – μέχρι τις 8 Φεβρουαρίου (που λίγη η ισχύς του νόμου 4178/2013) είναι αποκλειστικής αρμοδιότητας του Γιώργου Σταθάκη. Το ίδιο ισχύει και για το νομοσχέδιο για το χωρικό σχεδιασμό, που επίσης έθεσε σε διαβούλευση η κυβέρνηση. Είναι εξαιρετικά ασυνήθιστο για τις υπηρεσίες χωροταξίας και πολεοδομίας να αναφέρονται απευθείας στον Υπουργό – και οι υπάλληλοι δυσκολεύονται να συνηθίσουν. Είναι και αυτό μία ακόμη πρωτοτυπία, που ακολούθησε μία άλλη, μας λένε οι υπάλληλοι του ΥΠΕΝ. Για πρώτη φορά  (λόγω των κτιριακών αλλαγών στο ΥΠΕΝ) η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου δεν έχει γραφείο στο κτήριο του ΥΠΕΝ στους Αμπελοκήπους, όπου εδρεύουν οι υπηρεσίες χωροταξίας και πολεοδομίας, ενώ ο Σωκράτης Φάμελλος είναι ο πρώτος Αναπληρωτής Υπουργός που δεν εδρεύει και δεν πέρασε καν από τη γνωστή «Αμαλιάδος», καθώς όλοι οι προηγούμενοι (Σηφουνάκης, Καλαφάτης, Ταγαράς, Τσιρώνης) εκεί είχαν το «στρατηγείο» τους.

Πάντως σημειώνουμε ότι, σε αντίθεση με όλες τις άλλες αρμοδιότητες της Γενικής Διεύθυνσης Πολεοδομίας και της Γενικής Διεύθυνσης Χωρικού Σχεδιασμού, που ασκούνται αποκλειστικά από τον Γιώργο Σταθάκη, οι αρμοδιότητες της Διεύθυνσης Σχεδίων Προστατευόμενων Περιοχών, Θαλασσίου Χώρου και Δασικών Χαρτών ασκούνται από κοινού από τους Σταθάκη και Φάμελλο. Και αυτό γιατί, παρότι «χωροταξικές, είναι αλληλένδετες με την περιβαλλοντική πολιτική.

Στον Φάμελλο το περιβάλλον

Αυτό που είναι σαφές αλλά και μη αναμενόμενο είναι ότι ο Σωκράτης Φάμελλος γίνεται σχεδόν αποκλειστικά «Υπουργός Περιβάλλοντος». Με την εξαίρεση της νομοθετικής πρωτοβουλίας (δηλαδή της πρότασης νόμων στη Βουλή) που ασκείται από κοινού με τον Υπουργό και της διεθνούς εκπροσώπησης της χώρας (που είναι αποκλειστική αρμοδιότητα Σταθάκη, αλλά συνήθως «μοιράζεται» κατά περίπτωση), ο Σωκράτης Φάμελλος έχει κρατήσει με αποκλειστική αρμοδιότητα το σύνολο των περιβαλλοντικών αρμοδιοτήτων: περιβάλλον, δάση και νερά. Συγκεκριμένα έχει αναλάβει συνολικά και αποκλειστικά:

  • τη Γενική Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Πολιτικής
  • τη Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης και Προστασίας Δασών και Αγροπεριβάλλοντος
  • την Ειδική Γραμματεία Υδάτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας

Αυτό περιλαμβάνει και την περιβαλλοντική αδειοδότηση. Και αυτό είναι επίσης πρώτη φορά που συμβαίνει από σύστασης του τότε ΥΠΕΚΑ – νυν ΥΠΕΝ, δηλαδή να έχει ο Αναπληρωτής Υπουργός τα ζητήματα περιβαλλοντικής αδειοδότησης (δηλαδή έγκριση ΣΜΠΕ και ΜΠΕ), χωρίς έστω συναρμοδιότητα του Υπουργού.

Σημειώνουμε ότι από κοινού με τον Υπουργό επιβλέπουν και τη Διεύθυνση Διεθνών και Ευρωπαϊκών Δραστηριοτήτων, που τροφοδοτεί το ΥΠΕΝ με πληροφόρηση από όλες τις διεθνείς επαφές του Υπουργείου αλλά ταυτόχρονα χειρίζεται και τις υποθέσεις παραπομπών στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και «απολογείται» στην Κομισιόν για τις καθυστερήσεις ενσωμάτωσης των κοινοτικών οδηγιών.

Όσον αφορά τους εποπτευόμενους φορείς, ο Σωκράτης Φάμελλος «κρατά» μόνο το Εθνικό Κέντρο Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης (ΕΚΠΑΑ), τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) και τους Φορείς Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών.

Το Πράσινο Ταμείο και η Επιτελική Δομή ΕΣΠΑ (τουλάχιστον στον τομέα του Περιβάλλοντος)  μοιράζονται από κοινού ως αρμοδιότητα μεταξύ Υπουργού και Αναπληρωτή. Αλλά και αυτό είναι σημαντικό, γιατί οι προηγούμενοι Αναπληρωτές είχαν να λένε για τη δυσκολία να πάρουν αρμοδιότητα στους «πλούσιους» φορείς του Υπουργείου. Όπως είναι αναμενόμενο, με βάση την κατανομή των αρμοδιοτήτων, όλοι οι άλλοι φορείς του Υπουργείου παραμένουν στον Υπουργό – και αυτοί περιλαμβάνουν όλους τους ενεργειακούς φορείς (ΔΕΗ, ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΔΗΕ, ΔΕΣΦΑ, ΔΕΠΑ, ΕΛΠΕ), των ορυκτών πόρων (ΙΓΜΕ, ΕΔΑΥ) αλλά και την ΕΚΧΑ ΑΕ – το Κτηματολόγιο.

Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε ότι, πολιτικά, η από κοινού αρμοδιότητα μεταξύ υπουργού και αναπληρωτή φαίνεται ως κάτι «ανώδυνο» αλλά στην πράξη έχει δημιουργήσει πολλές φορές δυσλειτουργίες. Αλλά αυτό είναι στο χέρι των συγκεκριμένων πολιτικών να το χειριστούν. Αυτό που σίγουρα δημιουργεί η συναρμοδιότητα (διότι περί αυτού πρόκειται) είναι ότι για κάθε θέμα που χρειάζεται υπογραφή Υπουργού στην περίπτωση των «από κοινού» αρμοδιοτήτων χρειάζονται δύο υπογραφές υπουργών (και άρα αντίστοιχες καθυστερήσεις με ελέγχους από γραφεία, συμβούλους, διευθυντές κλπ).

Ίσως μάλιστα αυτό σε κάποια πράγματα να μην είναι τόσο κακό (περισσότερα μάτια – λιγότερα λάθη), αλλά σε μία τουλάχιστον περίπτωση διακινδυνεύουμε την πρόβλεψη ότι θα δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα και καθυστερήσεις: στο Σώμα Επιθεώρησης Περιβάλλοντος, Δόμησης, Ενέργειας και Μεταλλείων. Στην πιο κρίσιμη δηλαδή υπηρεσία του Υπουργείου όσον αφορά το ελεγκτικό του έργο. Έτσι με βάση την απόφαση του Πρωθυπουργού, κάθε σχετικό θέμα με το Σώμα Επιθεωρητών, από τη διενέργεια ενός ελέγχου και την επιβολή προστίμου για ένα περιβαλλοντικό ατύχημα ή μη τήρηση όρων μιας περιβαλλοντικής μελέτης, μέχρι την ανάκληση ενός ενεργειακού πιστοποιητικού ή τη διαπίστωση μιας παράβασης του μεταλλευτικού κώδικα, θα χρειάζεται η υπογραφή δύο Υπουργών: του κ. Σταθάκη και του κ. Φάμελλου! Αυτό μπορεί να δημιουργήσει μεγάλες καθυστερήσεις καθώς παρά την υποστελέχωσή του, το Σώμα Επιθεώρησης του Υπουργείου έχει πολύ δουλειά και σοβαρές υποθέσεις, που συχνά βλέπουν το φως της δημοσιότητας. Σημειώνουμε ότι από κοινού αρμοδιότητα για το σύνολο του Σώματος Επιθεώρησης είναι επίσης η πρώτη φορά που προβλέπεται από τη σύσταση του ΥΠΕΝ. Η μόνη λύση για την αποφυγή της ταλαιπωρίας των υπαλλήλων και της γρήγορης διεκπεραίωσης των ζητημάτων είναι οι υπουργοί να μεταβιβάσουν την αρμοδιότητα υπογραφής των περισσοτέρων ζητημάτων σε κατώτερα στελέχη, όπως η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου, ή οι Γενικοί Επιθεωρητές. Λόγω της σημασίας του ελεγκτικού ρόλου του Υπουργείου αυτό πρέπει να γίνει γρηγορότερα παρά αργότερα…

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Αφήστε μια απάντηση