Τρεις ελληνικές υποψηφιότητες στους φιναλίστ των βραβείων Natura 2000

του Θοδωρή Καραουλάνη

Καθημερινά, χιλιάδες Ευρωπαίοι επενδύουν χρόνο, προσπάθεια και γνώσεις για την προστασία της φύσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει και πάλι τα εν λόγω επιτεύγματα απονέμοντας τα βραβεία Natura 2000 για εξαιρετικές υπηρεσίες στη διαχείριση και τη διατήρηση του δικτύου προστατευόμενων περιοχών της ΕΕ.

Από τις 83 αιτήσεις έχουν επιλεγεί τώρα 24 τελικοί υποψήφιοι από μια ομάδα εμπειρογνωμόνων κριτών.

Περιλαμβάνουν έργα από Αυστρία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Γερμανία, Εσθονία, Ελλάδα, Ισπανία, Φινλανδία, Γαλλία, Ουγγαρία, Κροατία, Ιταλία, Λετονία, Ρουμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Ανάμεσα στου φιναλίστ βρίσκονται και 3 υποψηφιότητες από την Ελλάδα!

1) Οι δράσεις του Προγράμματος LIFE του Δήμου Σκύρου για το όρος Κοχυλάς.

Το Όρος Κοχυλάς, μια περιοχή του δικτύου Natura 2000 στο νότιο τμήμα του νησιού της Σκύρου στο Αιγαίο, θεωρείται μια περιοχή ιδιαίτερα πλούσια σε βιοποικιλότητα. Φιλοξενεί μια σειρά από ενδημικά φυτά που σχετίζονται κυρίως με βραχώδεις και παράκτιους οικοτόπους, τη μεγαλύτερη αποικία στον κόσμο του γερακιού Μαυροπετρίτη που φωλιάζει σε βραχώδη ακτή, την ενδημική σαύρα της Σκύρου και φυσικά τη μοναδική τοπική φυλή αλόγων, το γνωστό σε όλους Σκυριανό αλογάκι.  Αφού δεν ακολούθησε τη βαριά τουριστική ανάπτυξη των άλλων νησιών του Αιγαίου τα τελευταία 30 χρόνια, η Σκύρος εξακολουθεί να διατηρεί ένα χαρακτήρα και ένα φυσικό και πολιτιστικό τοπίο μοναδικής ομορφιάς που προσελκύει καλή ποιότητα τουρισμού. Ωστόσο, η μεγάλη αύξηση του τουρισμού τα τελευταία χρόνια, η έλλειψη συμμετοχής από τους ντόπιους σε ασκήσεις σχεδιασμού, και η μικρή γνώση σε τοπικό επίπεδο της σημασίας της φυσικής κληρονομιάς της περιοχής, είχαν ως αποτέλεσμα ζημία στο περιβάλλον. Ο Δήμος Σκύρου συνεργάζεται με τους εταίρους της δράσης για να κινητοποιήσει τις παραγωγικές, πολιτισμικές και αναπτυξιακές δυνάμεις στο νησί, παράλληλα με το σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον, τον πολιτισμό και την παράδοση, προκειμένου να δημιουργηθεί ένα φιλικό προς το περιβάλλον μοντέλο διακοπών. Χρησιμοποιώντας  την χρηματοδότηση της ΕΕ για το πρόγραμμα LIFE +, οργανώθηκαν δραστηριότητες του τουρισμού προσανατολισμένες στη βιοποικιλότητα, όπως ο οικοτουρισμός, η παρατήρηση πουλιών και άλλες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την καθιέρωση του Όρους Κοχυλάς ως έναν καλά σχεδιασμένο και ελκυστικό προορισμό οικοτουρισμού. Έχει δημιουργηθεί ένα έξυπνα σχεδιασμένο και ελκυστικό δίκτυο μονοπατιών συνολικού μήκους 38 χιλιομέτρων που καλύπτει ολόκληρη την περιοχή του δικτύου Natura 2000 στο όρος.  Το δίκτυο των μονοπατιών προσφέρει διαδρομές παρατήρησης πουλιών, διαδρομές επικεντρωμένες στα φυτά, καθώς και εύκολα προσβάσιμες αναρτημένες πληροφορίες για ενδιαφέροντα είδη για τον επισκέπτη. Όλα αυτά έχουν συνδυαστεί με ισχυρές δράσεις διατήρησης της βιοποικιλότητας και μια σειρά από πρωτότυπες πρωτοβουλίες επικοινωνίας για την ευαισθητοποίηση του κοινού. Ο αναπροσανατολισμός του μοντέλου μαζικού τουρισμού προς ένα πιο βιώσιμο μοντέλο έχει καταφέρει να δημιουργήσει σημαντικά έσοδα για την τοπική κοινότητα. Κατά τα τελευταία 3 χρόνια, περισσότεροι από 15.000 επισκέπτες έχουν έρθει στην περιοχή του Κοχυλά και περίπου 3.000 έχουν περπατήσει μέσα από το δίκτυο μονοπατιών. Οργανωμένο Πολλά οργανωμένα ταξιδιωτικά γραφεία έχουν αρχίσει να λειτουργούν στο νησί, εστιάζοντας σε φυσικό πλούτο της, ενώ πολλά άτομα επισκέπτονται το νησί εκτός της υψηλής τουριστικής περιόδου. Κατά μέσο όρο περίπου 1.000 επισκέπτες της φύσης ανά έτος έχουν καταγραφεί κατά τα τελευταία 3 χρόνια. Στην πόλη της Σκύρου λειτουργεί ένα Κέντρο Πληροφόρησης για τη φύση του νησιού και φιλοξενεί μια ειδική έκθεση τοπικών προϊόντων τέχνης (κεντήματα, κεραμικά, ξυλόγλυπτα) εμπνευσμένο από τα ενδημικά είδη του όρους Κοχυλάς. Ήδη έχουν καταγραφεί περισσότερες από 5000 επισκέψεις στην έκθεση. Σύμφωνα με τους εταίρους του προγράμματος, τα ετήσια έσοδα του τουρισμού που σχετίζεται με τη φύση είναι ήδη σαφές ότι ξεπέρασαν το αρχικό κόστος του έργου.

2) Η Καστοριά και το πρόγραμμα LIFE ARCTOS με τίτλο "Βελτίωση των προϋποθέσεων συνύπαρξης ανθρώπου-αρκούδας στο Ν. Καστοριάς, Ελλάδα – Μεταφορά Βέλτιστων Πρακτικών".

Η περιοχή της Καστοριάς στη βορειοδυτική Ελλάδα είναι ζωτικής σημασίας για τον πληθυσμό της καφέ αρκούδας στην ευρύτερη περιοχή, καθώς λειτουργεί ως διάδρομος επικοινωνίας μεταξύ των υποπληθυσμών της αρκούδας στην Ελλάδα και τα Δυτικά Βαλκάνια. Ωστόσο, η κατασκευή ενός τμήματος της εθνικής οδού 72 χλμ (KA45) κατά την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα, που συνδέει την Εγνατία οδό με την περιοχή των ελληνο-αλβανικών σύνορα, σε συνδυασμό με το υπάρχον εθνικό οδικό δίκτυο, είχαν σοβαρές συνέπειες στον βιότοπο της καφέ αρκούδας και στην ακεραιότητα του πληθυσμού στην περιοχή. Μέσα σε διάστημα μόλις έξι μηνών από τη λειτουργία του αυτοκινητοδρόμου, καταγράφηκαν πέντε θανατηφόρα ατυχήματα με θύμα αρκούδα, θέτοντας τις ζωές των οδηγών και την οδική ασφάλεια σε μεγάλο κίνδυνο. Ταυτόχρονα, υπήρξε αύξηση στον αριθμό των επισκέψεων από τις αρκούδες σε οικισμούς της ευρύτερης περιοχής, καθώς οι αρκούδες βρίσκονταν σε αναζήτηση πηγών τροφής που συνδέονται με την ανθρώπινη δραστηριότητα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα περισσότερες αλληλεπιδράσεις ανθρώπων με αρκούδες και δημιούργησε μια αρνητική άποψη για τις αρκούδες στον τοπικό πληθυσμό. Για την εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατήρησης της αρκούδα ήταν απαραίτητο να επιδιωχθεί η μείωση των θανάτων στους δρόμους αλλά στις αρνητικές αντιλήψεις των ανθρώπων. Αυτός είναι ο λόγος που η ΚΑΛΛΙΣΤΩ, μια περιβαλλοντική ΜΚΟ, σε συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τον Οργανισμό Ανάπτυξης της Καστοριάς ξεκίνησε μια πρωτοβουλία, που υποστηρίζεται από το ταμείο LIFE της ΕΕ, με στόχο την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων και τη βελτίωση της συνύπαρξης μεταξύ της καφέ αρκούδας και του τοπικού ανθρώπινου πληθυσμού στη βόρεια Ελλάδα. Μεταξύ των δράσεων που υλοποιούνται είναι η εγκατάσταση προειδοποιητικών πινακίδων στους δρόμους, η εγκατάσταση τεχνικών αποτρεπτικών μέσων (ανακλαστήρες) και η κατασκευή νέας ενισχυμένης περίφραξη κατά μήκος της εθνικής οδού KA45, σε στενή συνεργασία με τις οδικές αρχές. Επίσης εφαρμόστηκαν καινοτόμα μέτρα μετριασμού των επαφών, όπως οι ανασχετικοί σε αρκούδες κάδοι απορριμμάτων για να αποτρέπονται οι αρκούδες να πλησιάζουν τους οικισμούς. Καθιερωμένα μέτρα πρόληψης ζημιών, όπως οι ηλεκτροφόροι φράκτες  επίσης εγκαταστάθηκαν σε φάρμες και αγροτικές εκτάσεις. Έχει δημιουργηθεί επίσης μια Ομάδα Έκτακτης Ανάγκης για την Αρκούδα και ένα δίκτυο ιδιοκτητών σκύλων φύλαξης, ενώ πραγματοποιήθηκε και μια εκτεταμένη εκστρατεία επικοινωνίας και ενημέρωσης. Όταν τα αποτελέσματα των δράσεων του έργου και παρεμβάσεις έγιναν ορατές, η κοινή γνώμη άρχισε να αλλάζει και η ανοχή των ντόπιων απέναντι στις αρκούδες αυξήθηκε σημαντικά, ενώ και τα περιστατικά οδικών ατυχημάτων μειώθηκαν.

3) Το πρόγραμμα συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας, Βουλγαρίας, Φιλανδίας και Ουγγαρίας υπό τον τίτλο "Έργο LIFE για τη Νανόχηνα".

Ο σκανδιναβικός πληθυσμός της μικρής ασπρομέτωπης χήνας, δηλαδή της Νανόχηνας όπως έχουμε συνηθίσει να την αποκαλούμε, μειώνεται ανησυχητικά στη νοτιο-ανατολική Ευρώπη. Η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία (ΕΟΕ) / Birdlife Ελλάς και οι εταίροι της συνδύασαν τις προσπάθειες τους για να εκτελέσουν επείγουσες και συγκεκριμένες δράσεις διατήρησης της στάσης και διαχείμασης της νανόχηνας στην Ελλάδα, καθώς και το έργο της αντιμετώπισης του προβλήματος  μέσω δράσεων πολιτικής, ευαισθητοποίησης, επαγγελματικής κατάρτισης και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Μέσα από ένα εκτεταμένο δίκτυο διεθνών, εθνικών και τοπικών εμπειρογνωμόνων και ενδιαφερόμενων φορέων, οι εταίροι έχουν υλοποιήσει μια επιτυχή προσέγγιση «μεταναστευτικών διαδρόμων» που εκτείνονται σε ολόκληρη την Ευρασιατική διαδρομή μετανάστευση της νανόχηνας ειδών. Ένα ευρύ φάσμα φορέων εμπλέκονται στην πρωτοβουλία - δύο εθνικές δημόσιες αρχές (Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας/Ελλάδα και Metsähallitus/Φινλανδία), τρεις ΜΚΟ (ΕΟΕ/Ελλάδα, BSPB/Βουλγαρία και WWF/Φινλανδία), το Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών/Ελλάδα, Hortobágy National Park Directorate/Ουγγαρία και η Γραμματεία UNEP/AEWA. Επιπλέον αυτών των εταίρων, το έργο έφτασε σε 15 χώρες και ειδικούς καθόλο το μήκος των μεταναστευτικών διαδρόμων της νανόχηνας ειδών. Αυτή η συνεργασία έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην εφαρμογή ενός τυποποιημένου προγράμματος παρακολούθησης και στην εξασφάλιση περιπολιών και εργασιών αποκατάστασης των ενδιαιτημάτων. Η πρωτοβουλία υποστηρίχθηκε από το πρόγραμμα LIFE της ΕΕ και το Νορβηγικό Ταμείο Περιβάλλοντος. Το έργο υλοποιείται ταυτόχρονα σε επτά περιοχές του δικτύου Natura 2000 σε όλη την Ευρώπη και στηρίζεται στην οικοδόμηση δικτύων σε όλα τα επίπεδα. Μέσα από το έργο, οι γνώσεις σχετικά με το είδος έχουν αυξηθεί σημαντικά. Κατά την έναρξη της πρωτοβουλίας το 2011, ο πληθυσμός της Νανόχηνας ήταν γνωστό ότι αριθμούσε περίπου 50-70 άτομα. Τώρα, περισσότερα από 110 πουλιά έχουν καταχωρηθεί. Το δίκτυο στην Ευρώπη που συμμετέχει στη διατήρηση της Νανόχηνας τώρα έχει πάνω από 100 άτομα που ασχολούνται με την παρακολούθηση σε 18 χώρες. Περίπου 2000 άτομα συνολικά, από παιδιά του σχολείου και τοπικούς κυνηγούς έως διεθνείς εμπειρογνώμονες και φορείς χάραξης πολιτικής, έχουν ασχοληθεί με το έργο. Περίπου 50 άτομα στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία έχουν εκπαιδευτεί στην εφαρμογή νέων προγραμμάτων περιπολίας.

Τα βραβεία, σήμερα στο τρίτο έτος τους, επιδιώκουν να ευαισθητοποιήσουν το κοινό σχετικά με το δίκτυο Natura 2000, υπογραμμίζοντας τις επιτυχίες του και επιδεικνύοντας τον ρόλο που διαδραματίζει στην προστασία της φύσης και την προώθηση της κοινωνικής και οικονομικής ευημερίας. Ο Karmenu Vella, αρμόδιος Επίτροπος της ΕΕ για το περιβάλλον, τις θαλάσσιες υποθέσεις και την αλιεία δήλωσε σχετικά: «Τα βραβεία αυτά αποτελούν μια σπουδαία προβολή ενός εξαιρετικού δικτύου. Διαπιστώνω με μεγάλη ικανοποίηση την παρουσίαση τόσων πολλών καινοτόμων δραστηριοτήτων, με τόσα αδιαμφισβήτητα οφέλη για τους πολίτες και τη φύση. Εάν αγαπάτε τη φύση, δείτε τους καταλόγους –με την ψήφο σας θα βοηθήσετε να δοθεί σε αυτά τα αξιόλογα έργα η αναγνώριση που τους αξίζει».

Οι τελικοί υποψήφιοι των πέντε κατηγοριών –Διατήρηση, Κοινωνικοοικονομικά οφέλη, Επικοινωνία, Συμφιλίωση συμφερόντων/αντιλήψεων και Διασυνοριακή συνεργασία και δικτύωση– θα αξιολογηθούν από ανεξάρτητη κριτική επιτροπή. Επίσης, οι πολίτες καλούνται να ψηφίσουν την προεπιλεγείσα πρωτοβουλία που προτιμούν για να κερδίσει το Βραβείο του Ευρωπαίου Πολίτη. Η ηλεκτρονική ψηφοφορία κλείνει στις 8 Μαΐου 2016.

Οι νικητές θα ανακοινωθούν σε τελετή, παρουσία του Επιτρόπου Vella, στις Βρυξέλλες τη Δευτέρα, 23 Μαΐου 2016. Η εκδήλωση είναι ανοικτή στα ΜΜΕ και στο κοινό. Η προθεσμία ηλεκτρονικής εγγραφής είναι 8 Μαΐου 2016.

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Αφήστε μια απάντηση