Επί 40 χρόνια δεν μπορούμε να φτιάξουμε δασικούς χάρτες και δασολόγιο

του Θοδωρή Καραουλάνη

Εν έτει 2016 η χώρα επίσημα δεν διαθέτει ούτε κυρωμένους δασικούς χάρτες ούτε δασολόγιο. Δηλαδή δεν ξέρουμε θεσμικά και επίσημα ούτε που υπάρχει δάσος, σε ποια έκταση δηλαδή, ούτε τι δάσος υπάρχει, τι είδους βλάστηση δηλαδή. Αυτή η έλλειψη δεν είναι απλώς μία νέα περίπτωση “greek statistics”- αφού δεν μπορούμε να μετρήσουμε αξιόπιστα σε κανένα κομμάτι του περιβάλλοντος – αλλά ένα πραγματικό σκάνδαλο. Είναι μία ντροπή της μεταπολίτευσης καθώς η κύρωση των δασικών χαρτών παραμένει ακόμη, επισήμως, στο μηδαμινό 0,56% της Επικράτειας. Και αυτό παρά τη ρητή συνταγματική επιταγή – από το 1975. Έτσι ένα πολύτιμο και αναντικατάστατο νομικό εργαλείο που καθορίζει τη σχέση του πολίτη και της Πολιτείας με το φυσικό περιβάλλον, σημαντικό για την περιβαλλοντική διατήρηση και προστασία, αλλά και προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη του τόπου, είναι επί της ουσίας ανενεργό.

Παράλληλα, η σχετική νομοθεσία παραμένει σε θολό τοπίο, γεγονός που καθιστά, εν μέρει, τα δάση της Ελλάδας εκτεθειμένα σε πολλούς κινδύνους – κυρίως καταπατήσεις. Αλλά αφήνει και τους πολίτες που τυχόν έχουν ιδιοκτησιακά δικαιώματα σε εκτός σχεδίου εκτάσεις έρμαιο των απόψεων και αποφάσεων της διοίκησης, καθώς είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποδείξει κανείς ότι δεν είναι ελέφαντας στα δικαστήρια, τουλάχιστον σε ότι αφορά τη δασική νομοθεσία.

Οι δασικοί χάρτες ορίζουν τα όρια των δασών και των δασικών εκτάσεων, την ακίνητη περιουσία του δημοσίου, αλλά θέτουν και σαφή όρια στη δόμηση, στην κάθε είδους εκμετάλλευση – παραγωγική, όπως η γεωργία, ή μη - και στη γενικότερη ανθρώπινη δραστηριότητα.

Συνολικά, μέχρι σήμερα οι δασικοί χάρτες που έχουν καταρτιστεί αντιστοιχούν στο 23% επί του συνόλου, ενώ υπό κατάρτιση βρίσκεται το 32%, ενώ το υπόλοιπο 45,2% δεν έχει καν ανατεθεί! Αξιομνημόνευτο είναι όμως επίσης ότι από το 23% των χαρτών που έχει καταρτιστεί μόλις το το 1,1% των δασικών χαρτών της επικράτειας έχει αναρτηθεί (άρα ξέρουμε τι προβλέπει…) ώστε να εκφρασθούν αντιρρήσεις και μόλις 0,56% των χαρτών έχει κυρωθεί, δηλαδή έχει τελειώσει η διαδικασία!

Το ιστορικό των καθυστερήσεων ξεκινάει το 1997, όταν άρχισε η ουσιαστική προσπάθεια αποτύπωσης της δασικής κατάστασης της χώρας. Σοβαρές καθυστερήσεις μέχρι το πρόσφατο παρελθόν σημειώθηκαν από την πλευρά των δασικών υπηρεσιών, οι οποίες ήταν υπεύθυνες για την κατάρτιση των χαρτών και οι οποίες επικαλούνταν ελλείψεις σε προσωπικό. Επιπλέον, ειδικά στην Αττική, αλλά και σε πολλές άλλες περιοχές της Ελλάδας δεν λειτούργησαν ποτέ οι επιτροπές εξέτασης αντιρρήσεων προκειμένου να ξεκαθαρίσουν νομικές αντιδικίες μεταξύ πολιτών και κράτους και να κυρωθούν στο σύνολό τους οι δασικοί χάρτες που αναρτήθηκαν (6 ΟΤΑ), παρόλο που ήταν αυτοχρηματοδοτούμενες μέσω του τέλους των ενστάσεων.

Επίσης αξιοσημείωτο είναι ότι από το 2013 στην ειδική ιστοσελίδα του ΥΠΕΚΑ και στην αντίστοιχη ειδική ιστοσελίδα της ΕΚΧΑ δεν έχει αναρτηθεί ούτε ένας νέος δασικός χάρτης, προκειμένου οι πολίτες να ενημερωθούν και να καταθέσουν αντιρρήσεις και ενστάσεις!

Εκ μέρους της ΕΚΧΑ Α.Ε., η οποία από το 2013, λόγω αλλαγής του νομοθετικού πλαισίου, έχει την πλήρη σχεδόν ευθύνη για τη σύνταξη των δασικών χαρτών, υπογραμμίζεται ότι το έργο εξακολουθεί να καθυστερεί ελλείψει πόρων. Η μεταφορά της αρμοδιότητας από τις δασικές υπηρεσίες στην ΕΚΧΑ το 2013 έγινε σε μία προσπάθεια να επιταχυνθεί η διαδικασία ανάρτησης και κύρωσης, καθώς το αποτέλεσμα της διαδικασίας από το 1979 μέχρι το 2013 που είχε την αρμοδιότητα η δασική υπηρεσία ήταν μηδαμινό. Η επιλογή της ΕΚΧΑ έγινε τότε με βάση την τεχνογνωσία που είχε το ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ από την κτηματογράφηση της χώρας και με το πλεονέκτημα της χρήσης του ψηφιακού υποβάθρου όλης της έκτασης της χώρας που διαθέτει η ΕΚΧΑ. Ωστόσο η ρύθμιση αυτή, που έθιγε τις αρμοδιότητες της δασικής υπηρεσίας και άλλαζε τους κανόνες του παιχνιδιού συνάντησε αφενός σφοδρές αντιδράσεις και αφετέρου δεν αντιμετώπιζε τα ουσιαστικά προβλήματα χρηματοδότησης.

Από το υπουργείο Περιβάλλοντος, που έχει την πολιτική ευθύνη, η νέα κυβέρνηση έχει ανακοινώσει εξαρχής ότι θα επιταχύνει το έργο και θα αλλάξει εκ νέου το θεσμικό πλαίσιο. Προς το παρόν όμως βρισκόμαστε ακόμη σε επίπεδο δηλώσεων. Ο αρμόδιος για τα δάση Αναπληρωτής Υπουργός Περιβάλλοντος Γιάννης Τσιρώνης έχει δηλώσει τουλάχιστον πέντε φορές επισήμως ότι για να ξεμπλοκάρει το έργο θα επαναφέρει αρκετές από τις αρμοδιότητες στις δασικές υπηρεσίες και ότι αυτό θα γίνει άμεσα. Αυτό ελέγθει και στις προγραμματικές δηλώσεις του Ιανουαρίου του 2015 και στις προγραμματικές δηλώσεις του Σεπτεμβρίου 2015 αλλά και δημοσίως αρκετές φορές ακόμη. Όμως σχέδιο νόμου ή διατάξεις δεν έχουν ακόμη παρουσιασθεί δημοσίως, πόσω μάλλον να έχει ξεκινήσει η απαραίτητη δημόσια διαβούλευση.

Κύκλοι του ΥΠΕΝ ωστόσο τονίζουν ότι θα μπορούσαν οι διατάξεις περί δασικών χαρτών να ενταχθούν ως Β μέρος στο υπό κατάθεση σχέδιο νόμου για τους δασικούς συνεταιρισμούς, ακόμη και χωρίς δημόσια διαβούλευση.

Αυτό που δεν επιβεβαιώνουν από το ΥΠΕΝ, είναι οι πληροφορίες του greenagenda.gr ότι οι νέες προτεινόμενες από το Υπουργείο ρυθμίσεις αντιμετωπίζουν θεσμικές αντιδράσεις. Σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, οι αντιδράσεις προέρχονται από δύο πλευρές. Από τη μία πλευρά έχουμε την ΕΚΧΑ, η οποία εκφράζει σωρεία επιφυλάξεων με βασικό άξονα την ανάγκη συμπόρευσης των δασικών χαρτών με το κτηματολόγιο, αλλά και το ουσιαστικό επιχείρημα της τεχνογνωσίας της και του εξοπλισμού της. Από την άλλη πλευρά όμως μαθαίνουμε ότι και εμπειρογνώμονες των τεχνικών κλιμακίων των θεσμών έχουν θέσει θέμα με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, καθώς αποτελεί μνημονιακή υποχρέωση το ζήτημα των χρήσεων γης, όπως το αποκαλούν, (land use) το οποίο στην εθνική νομοθεσία είναι κάτι τελείως διαφορετικό από τη χρήση των δασών αλλά οι θεσμοί το θεωρούν ένα ενιαίο θέμα.

Σε κάθε περίπτωση το ΥΠΕΝ βρίσκεται μπροστά στη δύσκολη επιλογή τελικών αποφάσεων, καθώς το ζήτημα συμπλέκεται τόσο με τις οριστικές αποφάσεις για το Κτηματολόγιο, που θα παρθούν άμεσα, όσο και με το ζήτημα των παραδοτέων σύμφωνα με το 3ο μνημόνιο.

 

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Leave a reply