Αραβώσης: Τι αλλάζει μετά την απαγόρευση των πλαστικών μιας χρήσης

Συνέντευξη στον Νίκο Αβουκάτο

Η χώρα από τις 3 Ιουλίου του 2021 μέσω του Νόμου 4736/2020 του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας που ενσωματώνει την οδηγία 2019/904/ΕΕ για τον περιορισμό των επιπτώσεων ορισμένων πλαστικών προϊόντων στο περιβάλλον έβαλε ένα οριστικό τέλος για ορισμένα πλαστικά μιας χρήσης.

Στη Greenagenda.gr μίλησε ο Γενικός Γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος & Υδάτων του ΥΠΕΝ Κωνσταντίνος Αραβώσης, για την απαγόρευση των 10 ειδών πλαστικών μιας χρήσης από τις 3 Ιουλίου  την αντικατάσταση τους με βιοδιασπώμενα αλλά και την παροχή οικονομικού  κινήτρου που  θα βοηθήσει στην γρήγορη επίτευξη του στόχου της ανακύκλωσης των πλαστικών φιαλών.

Τόνισε ότι η κυβέρνηση ξεκίνησε εγκαίρως τον αγώνα της ώστε να ενημερώσει τους πολίτες της με την εκστρατεία «Ελλάδα Χωρίς πλαστικά Μιας Χρήσης», μια πρωτοβουλία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και του Κοινωφελούς Ιδρύματος A.K. Λασκαρίδη.

Από το Σάββατο 3 Ιουλίου καταργήθηκαν πλαστικά μαχαιροπίρουνα, πιάτα, καλαμάκια, περιέκτες και κυπελάκια ποτών από φελιζόλ, περιέκτες τροφίμων από φελιζόλ, αναδευτήρες ποτών, μπατονέτες, στηρίγματα για μπαλόνια, καθώς και πάσης φύσεως προϊόντα που διασπώνται σε μικροπλαστικά (οξοδιασπώμενα πλαστικά). Τα αντικείμενα όμως αυτά μπορούν να αντικατασταθούν από άλλα, εναλλακτικά προϊόντα, όπως μεταλλικά καλαμάκια, βιοδιασπώμενα, επαναχρησιμοποιούμενα ποτήρια, χάρτινα πιάτα.

 Κύριε Αραβώση ποια είναι η σημερινή κατάσταση στις κυβερνητικές υπηρεσίες, φορείς αλλά και στην αγορά; Τι θα αλλάξει στην καθημερινότητα μας;

Όπως ορίζει η Οδηγία 904/2019 και τελικά ο νόμος 4736/2020, με τον οποίο εναρμονίσαμε την Οδηγία και προσθέσαμε και εθνικά μέτρα,  η ημερομηνία 3/7/2021 είναι η καταληκτική ημερομηνία για την διάθεση στην αγορά συγκεκριμένων πλαστικών προϊόντων μιας χρήσης (10 για να είμαστε σαφείς). Εδώ πρέπει να πούμε ότι είναι από τις λίγες φορές που έγινε στην Ελλάδα αρκετά πιο νωρίς εναρμόνιση με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, καθώς θέλαμε να δώσουμε το στίγμα της νέας εποχής και να προετοιμάσουμε την βιομηχανία και την κοινωνία για την νέα εποχή χωρίς πλαστικά. Για αυτό έγινε και μια πολύ σημαντική δουλειά διαβούλευσης από πριν με όλους τους εμπλεκόμενους με σκοπό να καταδείξουμε και τις ανάγκες αλλά και να προετοιμάσουμε για τα επερχόμενα μέτρα. Πρέπει να τονίσουμε πόσο σημαντικό είναι για την χώρα μας με τα πολλά χιλιόμετρα ακτογραμμής και την βεβαρυμένη ρύπανση από πλαστικά και μικρο-πλαστικά η μείωση που αναμένουμε να επέλθει από τα πλαστικά προϊόντα μιας χρήσης, που σημειωτέον αποτελούν το 50% τους συνόλου των απορριμμάτων που απαντούμε στα  θαλάσσια οικοσυστήματα. Και από αυτά το 86% είναι αυτά τα πλαστικά προϊόντα μιας χρήσης που είτε απαγορεύονται από 3/7/2021 είτε μπαίνουν περιορισμοί στην διάθεση με σκοπό να υπάρχει σημαντική μείωση τα επόμενα χρόνια. Εδώ πρέπει να επισημάνουμε ότι δεν εξαφανίζονται μεμιάς αυτά τα είδη, δίνεται η δυνατότητα να υπάρχει εξάντληση αποθεμάτων και βέβαια σε άλλα όπως τα κυπελάκια και οι περιέκτες τροφίμων σκοπεύουμε μέσω της περιβαλλοντικής εισφοράς που θεσπίσαμε, να μειώσουμε την χρήση τους.

Τώρα, υπάρχει η πρόβλεψη να αντικατασταθούν αυτά τα Πλαστικά Προϊόντα Μιας Χρήσης με προϊόντα  από εναλλακτικά υλικά (στο πλαστικό) ή να  χρησιμοποιούνται πλέον ευρέως προϊόντα επαναχρησιμοποιούμενα, όπως αυτά που βλέπουμε να κυκλοφορούν στα σημεία πώλησης. Για αυτό δίνουμε και κίνητρα μέσα στον Νόμο για αυτή την δυνατότητα.

Εκτός των κοινοτικών απαιτήσεων ο Νόμος προβλέπει και σειρά μέτρων προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι μας. Συγκεκριμένα, η κατανάλωση στα πλαστικά ποτήρια και στους περιέκτες τροφίμων στοχεύουμε να μειωθεί κατά 30% μέχρι το 2024 και κατά 60% μέχρι το 2026. Τα πλαστικά μπουκάλια θα συλλέγονται χωριστά με θέσπιση υποχρεωτικού στόχου 77% το 2025 και 90% το 2030. Όλα τα καπάκια θα πρέπει να είναι προσαρτημένα στα μπουκάλια τους, ενώ τα πλαστικά μπουκάλια θα πρέπει να κατασκευάζονται από  ανακυκλωμένο περιεχόμενο κατά 25% το 2025 και κατά 30% το 2030.

Προκειμένου να μειωθεί η κατανάλωση στα πλαστικά ποτήρια και τους περιέκτες τροφίμων, θεσπίζεται περιβαλλοντική εισφορά στα προϊόντα αυτά από τον Ιανουάριο του 2022. Τα χρήματα αυτά θα συλλέγονται και θα δίδονται στους Δήμους και τις Περιφέρειες για δράσεις αντιμετώπισης της περιβαλλοντικής ρύπανσης.

Προκειμένου να μειωθεί η κατανάλωση των πλαστικών φιαλών νερού θεσπίζεται η υποχρέωση δωρεάν παροχής νερού σε δημόσιες βρύσες μέσω των Ο.Τ.Α., σε δημοτικές αθλητικές εγκαταστάσεις και παιδικές χαρές από τον Ιούλιο του 2021.

Με σκοπό να επιτευχθούν τα υψηλά ποσοστά συλλογής στα πλαστικά μπουκάλια, θα εφαρμοσθούν διεθνείς βέλτιστες πρακτικές όπως η θέσπιση πανελλαδικού συστήματος  επιστροφής εγγύησης στον πολίτη. Από τον Ιανουάριο του 2023 οι πολίτες που θα επιστρέφουν στα σημεία πώλησης τα πλαστικά μπουκάλια, για τα οποία θα επιβαρύνονται με λίγα λεπτά, θα παίρνουν πίσω τα επιπλέον χρήματα, ως ανταμοιβή για τη συμμετοχή τους στην ανακύκλωση.

Για την ορθή εφαρμογή των μέτρων που προβλέπονται από το Νόμο είναι αναγκαίο όλοι να συμμετάσχουν στην προσπάθεια, να υιοθετήσουν νέες πρακτικές στην καθημερινότητά τους,  να αλλάξουν συνήθειες και να προχωρήσουν προς μια συνετή χρήση των πλαστικών προϊόντων με απώτερο σκοπό να μειωθεί όσο το δυνατόν περισσότερο η ρύπανση των θαλασσών μας.

Ποια εκτιμάται θα είναι τα άμεσα αποτελέσματα για τη μείωση των πλαστικών απορριμμάτων μιας χρήσης;

Η ελπίδα μας είναι να πιάσουμε τους στόχους όπως τους έχουμε διατυπώσει στον Νόμο, δηλαδή για τα ΠΠΜΧ για τα οποία υπάρχουν μέτρα όπως προαναφέραμε στοχεύουμε να υπάρχει μείωση στα πλαστικά ποτήρια και στους περιέκτες τροφίμων κατά 30% μέχρι το 2024 και κατά 60% μέχρι το 2026. Έτσι πιστεύουμε ότι θα μειωθεί σημαντικά το ποσοστό των πλαστικών απορριμμάτων στα θαλάσσια οικοσυστήματα. Παράλληλα θα υπάρχουν και δράσεις καθαρισμού ακτών από αυτά τα πλαστικά, οι οποίες θα χρηματοδοτούνται από τα Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών.

Κύριε Αραβώση θα ήθελα να μας μιλήσετε για  τη χρήση των βιοδιασπώμενων και τη  διάθεση τους στην αγορά;

Ποιος ενημερώνει τους φορείς/αρχές/υπηρεσίες ότι αυτά τα είδη δεν ανακυκλώνονται αλλά προορίζονται για τον κάδο οργανικών αποβλήτων;

Όλη η ενημέρωση οφείλει να γίνεται από το ΥΠΕΝ, σε συνεργασία με τα συναρμόδια Υπουργεία και τον ΕΟΑΝ. Θα φροντίσουμε να υπάρξει ευρεία επικοινωνιακή καμπάνια προς όλους τους εμπλεκόμενους.

Πάντως για  την αγορά βιοδιασπώμενων απαιτείται παραπάνω δαπάνη γιατί δεν προέρχονται από το πετρέλαιο αλλά από φυτικές πηγές. Π.χ.  Θα επιχορηγείται η προμήθεια  τους για την αντικατάσταση των πλαστικών;

Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς. Αλλά έχουμε προβλέψει χρηματοδοτήσεις για επιχειρήσεις που επιθυμούν να αλλάξουν την παραγωγική τους δραστηριότητα και να στραφούν προς εναλλακτικά υλικά. Είμαστε σε επικοινωνία με την Γενική Γραμματεία Βιομηχανίας και την Γενική Γραμματεία Έρευνας και Καινοτομίας για τον σχεδιασμό τέτοιων δράσεων.

Θα ήθελα να μας δώσετε κάποιες διευκρινίσεις για τα εξής:

Οι παραγωγοί και εισαγωγείς από 1/7 δεν μπορούν να πουλήσουν πλαστικά; Αντιθέτως οι χονδρέμποροι / μεταπωλητές μπορούν;

Τα τελικά σημεία διάθεσης / καταστήματα έχουν περιθώριο ένα διάστημα να καταναλώσουν το απόθεμα τους -  μέχρι τέλος του έτους; Μήπως εξετάζεται να υπάρξει ανοχή;

Όπως απαντάμε σε πολλαπλά ερωτήματα ενδιαφερόμενων από όλη την αλυσίδα της εμπορίας των προϊόντων που απαγορεύεται η διάθεση τους στην αγορά, η ΕΕ έχει εκδώσει κατευθύνσεις και λίστα με απαντήσεις σε ερωτήματα που αφορούν συγκεκριμένες κατηγορίες παραγωγών, εμπόρων χονδρικής, λιανικής, τελικών σημείων πώλησης. Η συζήτηση στα όργανα της Επιτροπής και για την τελική ερμηνεία των πλαστικών προϊόντων που εμπίπτουν στην Οδηγία, αλλά και για την ακριβή ημερομηνία εφαρμογής ήταν μεγάλη και με αρκετές παρατηρήσεις από Κράτη Μέλη. Τα τελικά κείμενα μόλις στην αρχή του μήνα  οριστικοποιήθηκαν και πλέον μπαίνουμε στην εφαρμογή με μεγάλη καθυστέρηση. Ως εκ τούτου, ως Πολιτεία δεν θέλουμε να δημιουργήσουμε μεγαλύτερα προβλήματα στην αγορά από όσα ήδη υπάρχουν και υιοθετούμε μεταβατική περίοδο για την εξάντληση αποθεμάτων που έχουν εισαχθεί στην χώρα πριν τις 3/7/2021. Άλλωστε αυτή η πρόβλεψη υπάρχει και στον Νόμο.

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Αφήστε μια απάντηση