Αυτός είναι ο πρώτος Κλιματικός Νόμος στην Ελλάδα - Κλιματική ουδετερότητα έως το 2050

Ένα ευρύ πλαίσιο μέτρων που αφορούν στην ηλεκτροκίνηση, στις προδιαγραφές των νέων κτηρίων και στην μείωση των εκπομπών ρύπων από τη βιομηχανία, τον πρώτο δηλαδή Κλιματικό Νόμο, παρουσίασε σήμερα η ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ).

Πολλά από τα μέτρα θα επαναξιολογηθούν μέχρι το τέλος του 2023, με προοπτική να επισπευσθούν ή να επεκταθούν και σε άλλες περιοχές.

«Ο Κλιματικός Νόμος θα αποτελέσει τον Οδικό Χάρτη της χώρας για την επίτευξη των φιλόδοξων κλιματικών στόχων για το 2030, οι οποίοι αποτελούν το πρώτο βήμα στην πορεία προς την εκπλήρωση του ευρωπαϊκού οράματος για κλιματική ουδετερότητα έως το 2050» επεσήμανε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κώστας Σκρέκας, στην εισαγωγική του τοποθέτηση. «Μεταξύ των μέτρων είναι η διακοπή λειτουργίας των λιγνιτικών μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, η προώθηση της ηλεκτροκίνησης με τον εκσυγχρονισμό του στόλου των ταξί, των ενοικιαζόμενων οχημάτων και των ΙΧ, αλλά και παρεμβάσεις για τη μείωση των εκπομπών στα κτήρια».

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Σκρέκας: «Θέλουμε η Ελλάδα να πρωταγωνιστήσει στην προσπάθεια για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης», ενώ όπως έκανε γνωστό, άμεσα ξεκινάει η δημόσια διαβούλευση του νομοσχεδίου. Απαντώντας σε ερώτηση του ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο κ. Σκρέκας ανέφερε ότι η κοστολόγηση του συγκεκριμένου πακέτου μέτρων, πρόκειται να προσδιοριστεί άμεσα από την αναθεώρηση του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα. Ενώ πρόσθεσε ότι οι προκλήσεις για την εφαρμογή του Κλιματικού Νόμου έχουν να κάνουν αφενός με τη συνειδητοποίηση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής από την κοινωνία τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο και αφετέρου με την εξασφάλιση των οικονομικών και των ανθρώπινων πόρων για την υλοποίηση των φιλόδοξων στόχων.

Από την πλευρά του, ο υφυπουργός ΠΕΝ Γ. Αμυράς, τόνισε ότι με τον κλιματικό νόμο εισάγεται μία νέα αντιμετώπιση της οικονομίας και κυρίως του περιβάλλοντος, με ιδιαίτερα ποσοτικά χαρακτηριστικά. Πρόσθεσε, δε, ότι αποτελεί μία εκδοχή για το πώς θα προστατεύσουμε την βιοποικιλότητα, καθώς αφορά τη ζωή μας και το μέλλον των βιοτόπων μας.

Ειδικότερα, κατά την παρουσίαση που έκαναν ο υπουργός ΠΕΝ Κώστας Σκρέκας και ο γενικός γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων Κωνσταντίνος Αραβώσης, οι ποσοτικοί στόχοι που καθορίζονται, με ιδιαίτερη έμφαση στη δυναμική διείσδυση των ΑΠΕ, είναι οι εξής:

  • Μείωση εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά 55% έως το 2030 σε σχέση με το 1990.
  • Μείωση εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά 80% έως το 2040 σε σχέση με το 1990.
  • Κλιματική ουδετερότητα έως το 2050. Αυτό σημαίνει ότι οι ρύποι που εκλύονται από τις ρυπογόνες παραγωγικές δραστηριότητες πρέπει να απορροφώνται πλήρως.

«Εάν είχαμε 100% ΑΠΕ, η οικονομία μας δεν θα επηρεαζόταν καθόλου από τις διακυμάνσεις των τιμών ενέργειας από τα ορυκτά καύσιμα και θα μπορούσαμε να προσδιορίσουμε επακριβώς το κόστος της ενέργειας», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Σκρέκας.

Ενώ όπως έκανε γνωστό ο κ. Αραβώσης: «Οι στόχοι και η πορεία επίτευξης των στόχων θα επανεξετάζονται κάθε πέντε χρόνια, ξεκινώντας από το τέλος του 2024».

Ειδικότερα, με τον νέο κλιματικό νόμο προβλέπονται τα εξής (δείτε την παρουσίαση ΕΔΩ και το ενημερωτικό σημείωμα του ΥΠΕΝ ΕΔΩ):

Ενσωμάτωση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στις τομεακές πολιτικές

Προκειμένου να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα και να υλοποιηθούν οι απαραίτητες δράσεις που θα διασφαλίσουν τη δημιουργία μιας κλιματικά ανθεκτικής κοινωνίας, πλήρως προσαρμοσμένης στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, θεσμοθετούνται:

· Eθνική Στρατηγική για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή (ΕΣΠΚΑ) και επαναξιολόγηση ανά δεκαετία. Η ΕΣΠΚΑ εκπονείται από το νεοσύστατο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και ορίζει το στρατηγικό πλαίσιο με στόχο τη χάραξη κατευθυντήριων γραμμών. Το στρατηγικό πλαίσιο εξειδικεύεται με τα Περιφερειακά Σχέδια για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή.

· Περιφερειακά Σχέδια για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή (ΠεΣΠΚΑ). Καταρτίζονται από τις Περιφέρειες και αξιολογούνται ανά επταετία. Τα ΠεΣΠΚΑ προσδιορίζουν και ιεραρχούν τα απαραίτητα μέτρα και δράσεις προσαρμογής σε περιφερειακό επίπεδο.

·  Εθνικό Παρατηρητήριο για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή από το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, το οποίο αποτελεί ανοιχτό δίκτυο ανταλλαγής πληροφοριών και ενημέρωσης. Το Εθνικό Παρατηρητήριο για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή σε συνεργασία με την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία, ακαδημαϊκούς και ερευνητικούς φορείς, αναπτύσσει μια ενιαία εθνική βάση κλιματικών δεδομένων, η οποία επικαιροποιείται συνεχώς ώστε να παρέχει αξιόπιστες προγνώσεις και άλλες σχετικές κλιματικές υπηρεσίες.

Προβλέπεται, επίσης, η ανάληψη δράσεων για την προστασία της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς από την κλιματική αλλαγή, στο πλαίσιο της Διεθνούς Πρωτοβουλίας που έχει αναλάβει η Ελλάδα σε συνεργασία με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και τον Διεθνή Οργανισμό Μετεωρολογίας.

Σύστημα διακυβέρνησης

Ο Εθνικός Κλιματικός Νόμος προβλέπει τη σύσταση συγκεκριμένων φορέων που θα αναλάβουν τον συντονισμό και την παρακολούθηση των μέτρων για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Ειδικότερα:

Κυβερνητική (Διυπουργική) Επιτροπή για την παρακολούθηση της πορείας προς την κλιματική ουδετερότητα, με Πρόεδρο τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Οι αρμοδιότητες της Επιτροπής είναι οι εξής:

  • Συντονισμός της κυβερνητικής δράσης για μετριασμό και προσαρμογή.
  • Ετήσια καταγραφή εκπομπών ανά τομέα.
  • Κατάρτιση πενταετών τομεακών προϋπολογισμών άνθρακα.

Εθνικό Συμβούλιο για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή, με Πρόεδρο τον Υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Γνωμοδοτεί για κάθε θέμα σχετικό με την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.

Εθνική Επιστημονική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή, η οποία θα λειτουργεί ως τεχνικός και επιστημονικός σύμβουλος της πολιτείας.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, παρακολουθεί την πορεία μείωσης των εκπομπών και την εφαρμογή των μέτρων προσαρμογής μέσω ετήσιας έκθεσης, η οποία υποβάλλεται στην Κυβερνητική Επιτροπή για την παρακολούθηση της Πορείας προς την Κλιματική Ουδετερότητα.

Μπλόκο στους λιγνίτες - Πρωτοβουλία στους δήμους

  • Διακοπή λειτουργίας όλων των λιγνιτικών μονάδων το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2028 με ρήτρα επανεξέτασης το 2023 (με σκοπό την επίσπευση), υπό την προϋπόθεση της διασφάλισης της επάρκειας ισχύος και της ασφάλειας εφοδιασμού.
  • Από το 2023, οι Δήμοι αναλαμβάνουν την εκπόνηση Δημοτικών Σχεδίων Μείωσης Εκπομπών Διοξειδίου του Άνθρακα (ΔηΣΜΕΔΑ), με στόχο μείωσης εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 10% για το έτος 2025 και 30% για το έτος 2030, σε σύγκριση με το έτος βάσης 2019. Τα ΔηΣΜΕΔΑ περιλαμβάνουν αναλυτική απογραφή των ενεργειακών καταναλώσεων και εκπομπών CO2 για τα δημοτικά κτήρια, στάδια κλπ., το δημοτικό φωτισμό, τις δημοτικές εγκαταστάσεις ύδρευσης και αποχέτευσης, τα δημοτικά οχήματα κλπ.. Η παρακολούθηση γίνεται μέσω ετήσια έκθεσης.

Μέτρα για ενίσχυση της ηλεκτροκίνησης

  • Από το 2023, το 1/4 των νέων εταιρικών αυτοκινήτων ιδιωτικής χρήσης που ταξινομούνται πρέπει να είναι αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα ή υβριδικά ηλεκτρικά οχήματα εξωτερικής φόρτισης ρύπων έως 50γρ CO 2 /χλμ.
  • Από το 2025 υποχρεωτικά σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη:

- Όλα τα νέα ταξί ηλεκτροκίνητα.
- Το 1/3 των νέων ενοικιαζόμενων οχημάτων ηλεκτροκίνητα.

Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023 τα μέτρα θα εξεταστούν εκ νέου, με σκοπό την επίσπευση και την επέκταση σε επιπλέον περιοχές, ανάλογα με την επαρκή διαθεσιμότητα σταθμών φόρτισης.

Από το 2030, τα νέα οχήματα που θα ταξινομούνται θα πρέπει να είναι μηδενικών εκπομπών.

Μέτρα για τα κτήρια

  • Από το 2023, απαγόρευση καυστήρων πετρελαίου όπου υπάρχει δίκτυο Φ/Α σε νέες οικοδομές.
  • Από το 2025 απαγόρευση εγκατάστασης καυστήρων πετρελαίου θέρμανσης.
  • Από το 2030 απαγόρευση χρήσης καυστήρων πετρελαίου θέρμανσης.
  • Στα ειδικά κτήρια (βιομηχανίες, αποθήκες, εμπορικά κτήρια κλπ.) με κάλυψη μεγαλύτερη των 500 τ.μ. για τα οποία οι οικοδομικές άδειες υποβάλλονται από την 1η Ιανουαρίου 2023, εξαιρουμένων των τουριστικών καταλυμάτων και των ναών, καθίσταται υποχρεωτική η τοποθέτηση συστημάτων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά ή θερμικά ηλιακά συστήματα σε ποσοστό που αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 30% της κάλυψης. Προβλέπεται δυνατότητα εξαιρέσεων σε μεμονωμένα κτίρια για λόγους μορφολογικούς ή αισθητικούς ή σε περιοχές με θεσμοθετημένο καθεστώς προστασίας, όπως παραδοσιακοί οικισμοί και διατηρητέα κτήρια
  • Από 1 Ιανουαρίου 2023 οι Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) θα πρέπει να περιλαμβάνουν υποχρεωτικά ποσοτική καταγραφή μειώσεων/αυξήσεων εκπομπών CO2 που θα προέλθουν από τη λειτουργία του έργου.

Το μέτρο αφορά στις εξής εγκαταστάσεις:

- Συστήματα περιβαλλοντικών υποδομών (ΧΥΤΑ, βιολογικοί καθαρισμού, ΚΔΑΥ κλπ.).
- Τουριστικές εγκαταστάσεις και έργα αστικής ανάπτυξης κτιριακού τομέα αθλητισμού και αναψυχής.
- Πτηνοκτηνοτροφικές εγκαταστάσεις, υδατοκαλλιέργειες.
- Βιομηχανικές δραστηριότητες και συναφείς εγκαταστάσεις.

Όλες οι παραπάνω εγκαταστάσεις υποχρεούνται σε κατ’ ελάχιστον μείωση εκπομπών CO2 30% έως το 2030 σε σχέση με το 2022, αναγόμενα στην κατάλληλη μονάδα προϊόντος/έργου, ανάλογα με το είδος της δραστηριότητας.

  • Δίνεται η δυνατότητα αντιστάθμισης με φυτεύσεις/δασώσεις, πράσινα πιστοποιητικά κλπ..
  • Για την παρακολούθηση των μέτρων, οι επιχειρήσεις που διαθέτουν τέτοιες εγκαταστάσεις θα πρέπει να συντάσσουν ετήσιες εκθέσεις. Η μη υποβολή επισύρει πρόστιμο το οποίο δεν υπερβαίνει το 0,1% των ετήσιων εσόδων της εταιρείας.
  • Η πραγματοποίηση των ελέγχων όλων των εγκαταστάσεων ανατίθεται από τον φορέα εκμετάλλευσης εγκατάστασης σε πιστοποιημένο επαληθευτή.
  • Πρόστιμο σε περίπτωση μη επίτευξης του στόχου μείωσης το οποίο δεν υπερβαίνει το 0,5% των ετήσιων εσόδων της εταιρείας.

Μέτρα για τη μείωση των εκπομπών από επιχειρήσεις

Από το 2023, συγκεκριμένες επιχειρήσεις θα πρέπει να υποβάλλουν ετήσια έκθεση σχετικά με το ανθρακικό τους αποτύπωμα για το προηγούμενο έτος. Η υποβολή της έκθεσης θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί εντός του πρώτου τριμήνου κάθε έτους.

Το μέτρο αφορά στις εξής επιχειρήσεις:

  • Επιχειρήσεις εισηγμένες στο χρηματιστήριο.
  • Πιστωτικά ιδρύματα.
  • Ασφαλιστικές επιχειρήσεις.
  • Επιχειρήσεις επενδύσεων.
  • Επιχειρήσεις σταθερής και κινητής τηλεφωνίας.
  • Εταιρείες ύδρευσης και αποχέτευσης.
  • Εταιρείες ταχυμεταφορών.
  • Επιχειρήσεις παροχής ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.
  • Αλυσίδες λιανεμπορίου που απασχολούν πάνω από 500 εργαζόμενους.
  • Επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Στην έκθεση συμπεριλαμβάνονται εθελοντικοί στόχοι και δράσεις μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Η έκθεση επαληθεύεται από πιστοποιημένο φορέα και επικαιροποιείται ετησίως. Προβλέπεται πρόστιμο 100€ ανά ημέρα καθυστέρησης σε περίπτωση μη υποβολής, το οποίο δεν υπερβαίνει το 0,1% των ετήσιων εσόδων της εταιρείας.

·       Μείωση των εκπομπών στα μη διασυνδεδεμένα νησιά:

o   Στόχος μείωσης εκπομπών κατά 80% σε σχέση με 2019.

o   Από το 2030 απαγορεύεται η χρήση μαζούτ για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στα μη διασυνδεδεμένα νησιά.

·       Μέτρα προσαρμογής στην κλιματική κρίση:

o   Υποχρεωτική ασφάλιση κινδύνου (προϋπόθεση για την ηλεκτροδότηση του κτηρίου) από το 2025 για νέα κτήρια σε ζώνες υψηλής τρωτότητας δηλαδή που είναι σε ευάλωτες περιοχές μετά από σχέδια που θα ετοιμάσουν οι Περιφέρειες.  Ως ζώνες υψηλής τρωτότητας θεωρούνται οι περιοχές που βρίσκονται:

α.  σε ζώνες δυνητικά υψηλού κινδύνου πλημμύρας όπως αποτυπώνονται στους χάρτες επικινδυνότητας πλημμύρας και εμπίπτουν στο σενάριο πλημμύρας υψηλής πιθανότητας,

β. πλησίον δασικών περιοχών που χαρακτηρίζονται από υψηλό κίνδυνο πυρκαγιάς, οι οποίες καθορίζονται με απόφαση του οικείου Γενικού Διευθυντή Δασών με βάση το είδος της δασικής βλάστησης, την πυκνότητά της, την απόσταση από τα κτήρια και τις κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής.

·       Οικονομικά κίνητρα:

o   Για την αξιολόγηση των επενδυτικών προτάσεων λαμβάνονται υπόψη ο ευρωπαϊκός κανονισμός Ταξονομίας και το ανθρακικό αποτύπωμα της εγκατάστασης, σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

o   Διπλασιασμός αποσβέσεων σε περίπτωση δραστηριοτήτων που έχουν σημαντική συμβολή στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής.

Πηγή φωτογραφίας: Πρακτορείο Intime

Αν σας άρεσε το άρθρο, Μοιραστείτε το!

Αφήστε μια απάντηση